Người chiến sĩ trên đồi Him Lam
Trần Can là một trong những chiến sĩ tiêu biểu của Chiến dịch Điện Biên Phủ. Trong trận đánh cứ điểm Him Lam ngày 13/3/1954, anh đã nhiều lần xung phong dẫn đầu tổ chiến đấu, trực tiếp đánh vào các vị trí phòng ngự của quân Pháp và bị thương vẫn tiếp tục chiến đấu. Sau khi hy sinh, anh được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Chiều ngày 13/3/1954, trận Him Lam mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ. Đây là một trong những cứ điểm quan trọng bảo vệ phía Đông Bắc tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Quân Pháp bố trí tại đây hệ thống công sự kiên cố, nhiều lớp dây thép gai và hỏa lực mạnh. Đối với bộ đội Việt Nam, đánh Him Lam là nhiệm vụ khó khăn nhưng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi nếu chiếm được cứ điểm này, quân ta sẽ tạo được bàn đạp để tiếp tục tiến công các vị trí khác. Trong đội hình tiến công có Trần Can, một chiến sĩ thuộc Đại đội 317, Tiểu đoàn 249, Trung đoàn 174, Đại đoàn 316.

Ngay từ những phút đầu, trận đánh diễn ra rất quyết liệt. Pháo binh của quân ta bắn vào các vị trí phòng ngự, sau đó bộ binh bắt đầu tiến lên. Những hàng rào dây thép gai trở thành trở ngại lớn. Các chiến sĩ phải vừa tiến công vừa tìm cách phá vật cản dưới hỏa lực của đối phương. Trần Can cùng đồng đội được giao nhiệm vụ mở đường và đánh vào vị trí phòng ngự của quân Pháp. Anh nhiều lần xung phong đi đầu, trực tiếp chỉ huy tổ chiến đấu vượt qua các chướng ngại và tiếp cận công sự.
Trong quá trình tiến lên, Trần Can bị thương nhưng vẫn tiếp tục chiến đấu. Anh hiểu rằng nếu người chỉ huy tổ chiến đấu dừng lại, đội hình có thể bị chững lại ngay trước hệ thống phòng ngự của địch. Vì vậy, anh tiếp tục động viên đồng đội và cùng họ tiến về phía trước. Những người lính bên cạnh chứng kiến anh bị thương nhưng vẫn giữ vững tinh thần. Trận chiến diễn ra trong điều kiện vô cùng khốc liệt, tiếng súng và tiếng pháo liên tục vang lên giữa các vị trí phòng ngự.
Khi quân ta tiến sâu hơn vào cứ điểm, Trần Can tiếp tục tham gia chiến đấu. Anh trực tiếp dẫn đầu tổ đánh vào những vị trí còn lại của đối phương. Trong những trận đánh ở khoảng cách rất gần, mỗi bước tiến đều phải trả giá bằng sự hy sinh và thương tích. Trần Can đã chiến đấu đến khi hy sinh. Sự ra đi của anh diễn ra ngay trong trận mở màn của Chiến dịch Điện Biên Phủ, khi mục tiêu Him Lam vẫn đang là chiến trường ác liệt.
Sau nhiều giờ chiến đấu, quân ta tiêu diệt hoàn toàn cứ điểm Him Lam. Chiến thắng này có ý nghĩa rất lớn đối với toàn chiến dịch. Đây là lần đầu tiên bộ đội ta tiến công một tập đoàn cứ điểm mạnh với quy mô lớn và giành thắng lợi ngay trong trận mở màn. Him Lam bị đánh chiếm, tạo điều kiện để quân ta tiếp tục tiến công các vị trí Độc Lập và Bản Kéo trong những ngày tiếp theo. Trong chiến thắng ấy có sự hy sinh của Trần Can và nhiều cán bộ, chiến sĩ khác.
Trần Can được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên tuổi anh gắn với trận Him Lam và tinh thần xung phong của người lính trên chiến trường Điện Biên Phủ. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào danh hiệu Anh hùng, chúng ta có thể quên mất rằng trước khi trở thành một biểu tượng, Trần Can cũng chỉ là một người lính trẻ. Anh có đồng đội, có quê hương và có một cuộc đời phía trước. Chiến tranh đã khiến cuộc đời ấy dừng lại trên chiến trường.
Điều đáng nhớ nhất trong câu chuyện Trần Can là tinh thần đi đầu trong những thời điểm khó khăn nhất. Khi đối diện với hệ thống phòng ngự kiên cố và hỏa lực mạnh, anh không chọn vị trí an toàn phía sau mà nhiều lần xung phong lên trước. Với người lính, sự xung phong không chỉ là hành động của một cá nhân. Người đi đầu còn tạo niềm tin cho những người phía sau. Khi người chỉ huy tiến lên, đồng đội có thêm động lực để bước tiếp.
Trận Him Lam cũng cho thấy chiến thắng Điện Biên Phủ được tạo nên từ vô số trận đánh nhỏ và sự hy sinh của rất nhiều con người. Khi nhìn vào mốc ngày 7/5/1954, người ta thường nhớ đến thời khắc tập đoàn cứ điểm bị đánh bại. Nhưng để đi đến ngày ấy, quân ta đã phải trải qua 56 ngày đêm chiến đấu liên tục. Mỗi cứ điểm được đánh chiếm đều có những người lính nằm lại. Trần Can là một trong số những người đã hy sinh ngay từ ngày đầu tiên.
Hơn bảy mươi năm đã trôi qua. Him Lam ngày nay đã trở thành một địa danh lịch sử. Những công sự năm xưa trở thành chứng tích để các thế hệ sau tìm hiểu về một thời kỳ chiến đấu gian khổ. Tên của Trần Can vẫn được nhắc cùng những người lính đã góp phần làm nên trận đánh mở màn. Câu chuyện của anh nhắc thế hệ trẻ rằng những chiến thắng lớn không tự nhiên xuất hiện. Chúng được tạo nên từ sự cố gắng, lòng dũng cảm và sự hy sinh của từng con người cụ thể.
Trần Can đã hy sinh tại Him Lam khi Chiến dịch Điện Biên Phủ mới bắt đầu. Anh không được chứng kiến ngày chiến thắng, nhưng sự hy sinh của anh đã góp phần vào thắng lợi của trận đánh mở màn. Từ một người lính trẻ, Trần Can trở thành một phần của lịch sử Điện Biên – nơi mỗi bước tiến của quân ta đều được đánh đổi bằng mồ hôi, máu và tuổi xuân của cả một thế hệ.



