Người chiến sĩ trí tuệ và đạo đức – Huỳnh Thúc Kháng trong giai đoạn 1945–1947
Trong thư gửi vĩnh biệt cụ Huỳnh, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết: "Cụ Huỳnh là người học hành rất rộng, chí khí rất bền, đạo đức rất cao. Vì lòng yêu nước mà Cụ trước đây bị bọn thực dân làm tội, đày ra Côn Đảo. Mười mấy năm trường gian nan cực khổ, nhưng lòng son dạ sắt, yêu nước thương nòi của Cụ chẳng những không sờn, mà lại thêm cương quyết. Cụ Huỳnh là người giàu sang không làm xiêu lòng, nghèo khó không làm nản chí, oai vũ không làm sờn gan. Cả đời cụ Huỳnh không cần danh vị, không cần lợi
Sau Cách mạng Tháng Tám, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vừa ra đời đã phải đối mặt với vô vàn khó khăn. Chính quyền cách mạng còn non trẻ, kinh tế kiệt quệ, nạn đói và nạn thất học vẫn còn nghiêm trọng, trong khi thực dân Pháp đang tìm cách quay trở lại xâm lược nước ta. Trong hoàn cảnh đầy thử thách ấy, Huỳnh Thúc Kháng đã nhận lời tham gia Chính phủ cách mạng để góp phần bảo vệ nền độc lập của dân tộc.
Năm 1946, ông được Hồ Chí Minh mời giữ chức Bộ trưởng Bộ Nội vụ. Đây là một nhiệm vụ rất quan trọng vì Bộ Nội vụ có trách nhiệm quản lý bộ máy hành chính, giữ gìn an ninh và ổn định trật tự xã hội. Dù tuổi đã cao, Huỳnh Thúc Kháng vẫn làm việc tận tụy, luôn đặt lợi ích của nhân dân và đất nước lên trên hết. Ông thường nhắc nhở cán bộ phải sống liêm khiết, gần gũi với dân và hết lòng phục vụ nhân dân.
Giữa năm 1946, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh sang Pháp để đàm phán nhằm tìm giải pháp hòa bình cho đất nước, Huỳnh Thúc Kháng được giao quyền điều hành Chính phủ. Đây là giai đoạn vô cùng khó khăn vì tình hình chính trị rất phức tạp, nhiều thế lực chống phá tìm cách gây rối và chia rẽ khối đoàn kết dân tộc. Tuy nhiên, với sự điềm tĩnh và sáng suốt, ông đã lãnh đạo Chính phủ vượt qua nhiều thử thách, giữ vững ổn định trong nước và bảo vệ thành quả cách mạng.
Trong thời gian đảm nhiệm trọng trách ấy, Huỳnh Thúc Kháng luôn giữ thái độ cứng rắn trước kẻ thù nhưng mềm mỏng, đoàn kết với nhân dân. Ông chú trọng xây dựng chính quyền trong sạch, chống tham ô và củng cố lòng tin của nhân dân đối với Nhà nước mới. Ông cũng tích cực kêu gọi tinh thần đoàn kết dân tộc để cùng nhau bảo vệ nền độc lập vừa giành được.
Không chỉ là một nhà lãnh đạo, Huỳnh Thúc Kháng còn là tấm gương lớn về đạo đức cách mạng. Ông sống giản dị, thanh liêm và hết lòng vì nước. Dù sức khỏe ngày càng yếu, ông vẫn không ngừng làm việc, luôn lo lắng cho vận mệnh của dân tộc. Những lời nói và hành động của ông đã truyền thêm niềm tin cho nhân dân trong giai đoạn khó khăn nhất của đất nước.
Năm 1947, trong lúc cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đang diễn ra ác liệt, Huỳnh Thúc Kháng lâm bệnh nặng và qua đời. Trước khi mất, ông vẫn một lòng tin tưởng vào thắng lợi của cách mạng và căn dặn mọi người phải đoàn kết để bảo vệ độc lập dân tộc. Sự ra đi của ông là một mất mát lớn đối với đất nước.
Hoạt động cách mạng của Huỳnh Thúc Kháng từ năm 1945 đến năm 1947 tuy không dài nhưng có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Ông đã góp phần giữ vững chính quyền cách mạng trong những ngày đầu đầy gian nan, đồng thời để lại tấm gương sáng về lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm và đức tính thanh cao của người chiến sĩ cách mạng Việt Nam
