Người chiến sĩ trở lại Thành cổ tìm đồng đội

Nguyễn Cảnh Lương sinh năm 1952 tại Nghệ An. Khi mới 20 tuổi, ông là một đảng viên trẻ, từng đảm nhiệm công tác Đoàn tại quê nhà. Trước khi vào chiến trường, ông đã có kinh nghiệm phụ trách khẩu đội súng 12,7mm bảo vệ quê hương.

Năm 1972, khi chiến trường Quảng Trị bước vào giai đoạn đặc biệt ác liệt, Nguyễn Cảnh Lương xung phong ra trận.

Sau ba tháng huấn luyện và một tháng hành quân bộ, ngày 20/6/1972, ông cùng đơn vị có mặt trong đội hình vượt sông để tiến vào Thành cổ Quảng Trị.

Đơn vị của ông là Đại đội 2, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 27, Quân khu 4.

Ngày 28/6/1972, cuộc chiến đấu bảo vệ Thành cổ chính thức bắt đầu.

Đối với người lính trẻ Nguyễn Cảnh Lương, những ngày tháng sau đó là khoảng thời gian không thể nào quên.

Chiến trường chỉ rộng khoảng vài kilomet vuông nhưng liên tục hứng chịu bom pháo.

Bom đạn trút xuống ngày đêm.

Hầm hào ngập nước.

Đất bùn phủ kín người.

Lương thực và nước uống nhiều lúc vô cùng thiếu thốn.

Ông kể lại rằng có những thời điểm nước lũ tràn vào hầm đến ngang bụng. Trong điều kiện ấy, những người lính vẫn phải tiếp tục chiến đấu.

Đối với Nguyễn Cảnh Lương và đồng đội, Thành cổ không chỉ là một vị trí chiến đấu.

Đó là nơi họ phải giữ bằng mọi giá.

Người trước hy sinh, người sau được bổ sung.

Nhiều người vừa gặp nhau chưa lâu đã phải chứng kiến đồng đội ngã xuống.

Những người còn sống tiếp tục chiến đấu.

Ngày 16/8/1972, trong một lần chiến đấu đẩy lùi đối phương, Nguyễn Cảnh Lương bị một mảnh pháo trúng đầu và được đưa về trạm phẫu phía sau điều trị.

Nhưng vết thương chưa lành hẳn thì ông đã quyết định trở lại chiến trường.

Đầu tháng 9/1972, ông xin vượt sông Thạch Hãn trở lại Thành cổ để tiếp tục chiến đấu cùng đồng đội.

Lần trở lại ấy cũng là một trong những câu chuyện đáng nhớ nhất trong cuộc đời người lính.

Ngay sau khi trở lại đơn vị, Nguyễn Cảnh Lương cùng bốn đồng đội nhận nhiệm vụ tìm và đưa ba liệt sĩ của đơn vịđang nằm trong khu vực do đối phương kiểm soát trở về.

Đó là nhiệm vụ cực kỳ nguy hiểm.

Năm người phải lợi dụng bóng tối, vượt qua những hố bom và giao thông hào đầy bùn nước để tiến vào khu vực nguy hiểm.

Đến khoảng 2 giờ sáng, họ mới phát hiện ba người đồng đội đã hy sinh.

Nhưng ngay phía trước thi thể của một liệt sĩ lại có một quả lựu đạn được gài làm bẫy.

Nguyễn Cảnh Lương nhanh chóng phát hiện và vô hiệu hóa quả lựu đạn.

Sau đó, ông tiếp tục kiểm tra và phát hiện thêm một quả lựu đạn khác được đặt dưới chân một liệt sĩ.

Một lần nữa, ông vô hiệu hóa quả bẫy.

Nếu không phát hiện kịp thời, cả nhóm có thể đã hy sinh khi cố đưa đồng đội trở về.

Sau khi bảo đảm an toàn, những người lính tìm cách đưa ba đồng đội về phía sau.

Công việc vô cùng nặng nhọc vì địa hình đầy bùn nước và liên tục có nguy cơ bị tập kích.

Nguyễn Cảnh Lương cùng đồng đội vừa kéo vừa đẩy thi thể những người đã hy sinh qua các giao thông hào để đưa về đơn vị.

Trong quá trình ấy, ông tìm thấy một chiếc la bàn trong tay một người lính đã hy sinh.

Ông giữ lại chiếc la bàn ấy như một kỷ vật của người đồng đội không còn trở về.

Nhiều năm sau, chiếc la bàn vẫn được ông gìn giữ.

Đến ngày 16/9/1972, cuộc chiến đấu 81 ngày đêm tại Thành cổ Quảng Trị kết thúc.

Nguyễn Cảnh Lương cùng Trung đoàn 27 tiếp tục thực hiện nhiệm vụ tại thị xã Quảng Trị sau đó, trước khi chuyển sang nhiệm vụ khác vào năm 1973.

Sau này, ông tiếp tục phục vụ trong quân đội và nghỉ hưu với quân hàm Trung tá.

Nhưng chiến tranh không bao giờ biến mất khỏi ký ức của ông.

Nhiều năm sau, Nguyễn Cảnh Lương nhiều lần trở lại Quảng Trị.

Ông trở lại Thành cổ.

Trở lại dòng Thạch Hãn.

Và trở lại những nơi từng có những người đồng đội chiến đấu bên cạnh mình.

Mỗi lần trở về, ông lại thắp một nén hương cho những người đã nằm lại.

Có những người ông còn nhớ tên.

Có những người ông chỉ nhớ khuôn mặt.

Và cũng có những người ông chưa kịp biết tên đã mãi mãi nằm lại trên chiến trường.

Câu chuyện của Nguyễn Cảnh Lương cho thấy một điều rất đặc biệt về những người lính Thành cổ:

Họ không chỉ chiến đấu để giữ trận địa, mà còn chiến đấu để bảo vệ đồng đội và đưa những người đã hy sinh trở về.

Ngày nay, Thành cổ Quảng Trị đã trở thành một địa chỉ lịch sử và tưởng niệm.

Nhưng với những người từng trực tiếp chiến đấu ở đó, Thành cổ còn là một phần của tuổi trẻ.

Là nơi họ từng sống những ngày tháng khốc liệt nhất.

Là nơi họ chứng kiến sự hy sinh của đồng đội.

Và là nơi họ để lại một phần cuộc đời mình.

Nguyễn Cảnh Lương may mắn trở về.

Nhưng ông chưa bao giờ quên những người đã không trở về cùng mình.

Nguyễn Cảnh Lương – người chiến sĩ năm xưa đã trở lại Thành cổ giữa bom đạn để tìm và đưa đồng đội về, rồi dành phần đời còn lại để gìn giữ ký ức về những người đã nằm xuống vì Tổ quốc.