NGƯỜI CHIẾN SĨ TRONG "DÁNG ĐỨNG VIỆT NAM"
Trong lịch sử văn học kháng chiến, có những bài thơ đã trở thành tượng đài bằng chữ, và có những nhà thơ đã hóa thân thành chính nhân vật trong tác phẩm của mình. Lê Anh Xuân (tên thật là Ca Lê Hiến) chính là người nghệ sĩ - chiến sĩ ấy. Ông đã ngã xuống ngay trên mảnh đất cửa ngõ Sài Gòn khi bản trường ca về sự hy sinh của đồng đội vẫn còn đang dang dở.
Từ giảng đường miền Bắc đến chiến trường miền Nam Lê Anh Xuân sinh ra trong một gia đình trí thức yêu nước tại Bến Tre, tập kết ra Bắc và trở thành giảng viên tại khoa Sử, Đại học Tổng hợp Hà Nội. Thế nhưng, tâm hồn ông luôn hướng về miền Nam ruột thịt đang rên xiết dưới gót giày viễn chinh. Năm 1964, ông tình nguyện vượt dãy Trường Sơn trở về quê hương chiến đấu. Hành trang của ông không chỉ có súng đạn mà còn có cuốn sổ tay dày đặc những vần thơ viết vội dưới ánh đèn dầu trong hầm tối.
Khoảnh khắc bất tử hóa "Dáng đứng Việt Nam" Trong chiến dịch Tết Mậu Thân 1968, Lê Anh Xuân có mặt tại mặt trận Sài Gòn - Gia Định. Tại sân bay Tân Sơn Nhất, ông đã chứng kiến sự hy sinh anh dũng của một chiến sĩ giải phóng quân. Người chiến sĩ ấy dù bị trúng đạn, hơi thở cuối cùng đã trút xuống nhưng tay vẫn tì chặt vào xác xe tăng địch, súng vẫn hướng về phía trước trong tư thế tiến công. Hình ảnh ấy đã khiến Lê Anh Xuân bàng hoàng và xúc động mãnh liệt. Ông viết nên những dòng thơ bất hủ: "Anh ngã xuống đường băng Tân Sơn Nhất / Nhưng Anh gượng đứng dậy tì tay trên xác trực thăng / Và Anh chết trong khi đang đứng bắn / Máu Anh phun theo lửa đạn cầu vồng".
Sự hy sinh của người chép sử bằng thơ Chỉ vài tháng sau khi bài thơ ra đời, vào tháng 5 năm 1968, trong một đợt càn quét ác liệt của địch tại vùng ven Sài Gòn, Lê Anh Xuân đã anh dũng hy sinh khi mới 28 tuổi. Ông ngã xuống khi tài năng đang độ chín muồi nhất. Lê Anh Xuân không kịp nhìn thấy ngày đất nước thống nhất, nhưng "Dáng đứng Việt Nam" của ông đã trở thành biểu tượng cho khí phách của một dân tộc không bao giờ biết quỳ gối. Ông là chứng nhân lịch sử đặc biệt – người không chỉ cầm súng bảo vệ Tổ quốc mà còn dùng ngôn từ để tạc nên hình hài của lòng yêu nước vào vĩnh cửu.
