Người chiến sĩ tuổi mười sáu và trận đánh cuối cùng ở Đông Khê
Giữa những năm tháng khốc liệt của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Lý Văn Mưu là một trong những người chiến sĩ trẻ tuổi đã sớm có mặt trên chiến trường. Anh sinh năm 1934, là người dân tộc Tày, quê ở xã Độc Lập, huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng. Từ năm 13 tuổi, Lý Văn Mưu đã tham gia công tác tại địa phương.
Năm 16 tuổi, với mong muốn trực tiếp chiến đấu bảo vệ quê hương, Lý Văn Mưu xung phong vào bộ đội. Tháng 10/1950, trong những trận đánh ác liệt tại cứ điểm Đông Khê thuộc Chiến dịch Biên giới, anh dẫn đầu một tiểu đội xung kích, lần lượt đánh chiếm và tiêu diệt các ụ súng của quân Pháp.
Trận chiến càng trở nên quyết liệt khi quân Pháp cố thủ trong một lô cốt và hệ thống hầm ngầm. Nhiều chiến sĩ xung phong đánh bộc phá đã hy sinh nhưng ổ đề kháng cuối cùng vẫn chưa bị phá vỡ. Trước tình thế đó, Lý Văn Mưu xung phong nhận nhiệm vụ tiến công lô cốt địch.
Vừa rời khỏi công sự, anh đã bị địch bắn bị thương ở tay, chân và ngực. Dù máu thấm đẫm áo, người chiến sĩ trẻ vẫn tiếp tục trườn về phía trước. Lý Văn Mưu áp sát lô cốt, đưa bộc phá vào lỗ châu mai rồi kích nổ. Tiếng nổ vang lên, những quả bộc phá chưa phát nổ của các chiến sĩ đi trước cũng đồng thời phát nổ, tiêu diệt ổ đề kháng cuối cùng của quân Pháp tại Đông Khê.
Chiến công ấy góp phần mở đường cho thắng lợi của Chiến dịch Biên giới năm 1950. Tuy nhiên, ngay tại trận đánh này, Lý Văn Mưu đã anh dũng hy sinh khi mới 16 tuổi.
Sự hy sinh của người chiến sĩ dân tộc Tày để lại hình ảnh đẹp về lòng dũng cảm và tinh thần sẵn sàng hy sinh vì nhiệm vụ. Dù tuổi đời còn rất trẻ, Lý Văn Mưu đã đặt lợi ích của Tổ quốc lên trên sự sống của bản thân, trở thành tấm gương tiêu biểu của thế hệ thanh niên Việt Nam trong những năm kháng chiến.
Ngày 7/5/1956, Nhà nước truy tặng Lý Văn Mưu Huân chương Quân công hạng Nhì và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Câu chuyện về người anh hùng tuổi mười sáu đến nay vẫn là một dấu ấn xúc động về những người đã dành tuổi thanh xuân cho độc lập, tự do của đất nước.
