Người chính trị viên đặc công của trận tập kích sân bay Tân Sơn Nhất

Bành Văn Trân, còn có biệt danh Năm Vững, sinh ngày 3 tháng 2 năm 1933 tại xã Tân Sơn Nhì, quận Tân Bình, tỉnh Gia Định (nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh). Ông sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nước. Cha ông từng tham gia lực lượng Việt Minh chống thực dân Pháp và bị bắt, tra tấn đến mang bệnh nặng. Vì hoàn cảnh gia đình khó khăn, từ năm 16 tuổi, Bành Văn Trân đã phải đi vắt sữa bò thuê để phụ giúp cha mẹ nuôi sống gia đình.

Năm 1955, ông lập gia đình với bà Phạm Thị Thảnh, người chuyên trồng rau ở vùng Tân Quý. Hai vợ chồng có bốn người con trai.

Năm 1956, khi chính quyền Việt Nam Cộng hòa tiến hành di dời người dân để mở rộng sân bay Tân Sơn Nhất, Bành Văn Trân tham gia cuộc biểu tình phản đối. Sau khi cuộc đấu tranh không thành công, ông bắt đầu tham gia làm liên lạc cho các cán bộ cách mạng hoạt động bí mật tại miền Nam, rồi dần chuyển sang hoạt động vũ trang.

Đến năm 1961, ông gia nhập lực lượng Đặc công Sài Gòn – Chợ Lớn – Gia Định, một đơn vị chuyên thực hiện các nhiệm vụ bí mật và tập kích những mục tiêu quân sự quan trọng của đối phương. Với năng lực tổ chức và tinh thần quả cảm, năm 1965, ông được giao giữ chức Chính trị viên Đại đội 10 Đặc công Sài Gòn – Gia Định.

Chiến công nổi bật nhất trong cuộc đời chiến đấu của Bành Văn Trân là trận tập kích sân bay Tân Sơn Nhất vào đêm 2 tháng 12 năm 1966. Với vai trò chỉ huy và trực tiếp tham gia chiến đấu, ông cùng đồng đội tiến công vào một trong những căn cứ quân sự quan trọng nhất của Mỹ và Việt Nam Cộng hòa ở miền Nam.

Theo các tài liệu tuyên dương của phía cách mạng, trận tập kích đã gây thiệt hại lớn cho đối phương, phá hủy nhiều máy bay quân sự, xe quân sự và làm thương vong nhiều binh sĩ Mỹ cùng quân đội Việt Nam Cộng hòa. Chiến công này gây tiếng vang lớn và được xem là một trong những trận đánh tiêu biểu của lực lượng đặc công miền Nam trong giai đoạn đầu cuộc kháng chiến chống Mỹ. Sau trận đánh, ông được Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tặng Huân chương Chiến công hạng Ba.

Không lâu sau đó, trong quá trình hoạt động, Bành Văn Trân bị lực lượng Việt Nam Cộng hòa bắt giữ. Ông bị đày ra nhà tù Côn Đảo, nơi nổi tiếng với chế độ giam cầm và tra tấn khắc nghiệt. Dù bị giam giữ, ông vẫn giữ vững khí tiết của người chiến sĩ cách mạng và cuối cùng đã hy sinh trong nhà tù Côn Đảo vào năm 1968, khi mới khoảng 34–35 tuổi. Mãi đến năm 1977, gia đình ông mới nhận được giấy báo tử, trong đó ghi ông hy sinh tháng 7 năm 1968 và không tìm thấy hài cốt.

Trước khi hy sinh, ngày 17 tháng 9 năm 1967, Bành Văn Trân đã được Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân nhằm ghi nhận những đóng góp đặc biệt xuất sắc của ông trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.

Để tưởng nhớ công lao của ông, tên Bành Văn Trân được đặt cho một con đường và một trường tiểu học tại quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh. Hình ảnh người chính trị viên đặc công tận tụy, kiên cường, sẵn sàng hy sinh vì nhiệm vụ vẫn được nhắc đến như một biểu tượng của lực lượng đặc công Sài Gòn – Gia Định trong những năm tháng chiến tranh.