– Người chính ủy trong Bộ Chỉ huy kéo pháo

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, bên cạnh những trận đánh quyết liệt trên chiến trường, có một cuộc chiến thầm lặng nhưng vô cùng gian khổ diễn ra phía sau chiến tuyến: cuộc chiến đưa những khẩu pháo lớn vượt qua núi cao, rừng sâu để vào trận địa. Đây là một nhiệm vụ hậu cần – kỹ thuật đặc biệt khó khăn, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều lực lượng như công binh, pháo binh, bộ đội vận tải và hàng vạn dân công hỏa tuyến. Trong quá trình tổ chức thực hiện nhiệm vụ quan trọng này, đồng chí Phạm Ngọc Mậu giữ vai trò Chính ủy trong Bộ Chỉ huy kéo pháo, cùng với các cán bộ chỉ huy trực tiếp lãnh đạo, động viên bộ đội vượt qua muôn vàn thử thách để hoàn thành nhiệm vụ.

Chiến dịch Điện Biên Phủ là chiến dịch lớn nhất trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của quân và dân Việt Nam. Để tiêu diệt tập đoàn cứ điểm mạnh của địch tại thung lũng Điện Biên Phủ, Bộ Chính trị, Tổng Quân ủy và Bộ Tổng Tư lệnh quyết định đưa lực lượng pháo binh vào tham gia chiến đấu với quy mô lớn. Đây là một quyết định có ý nghĩa chiến lược, bởi lần đầu tiên trong cuộc kháng chiến, quân đội ta huy động một lực lượng pháo binh mạnh để tiến hành một chiến dịch tiến công tập trung quy mô lớn.

Tuy nhiên, việc đưa pháo vào trận địa tại Điện Biên Phủ là một nhiệm vụ vô cùng phức tạp. Địa hình Tây Bắc hiểm trở với những dãy núi cao, đường sá nhỏ hẹp, nhiều đèo dốc quanh co gây ra những trở ngại rất lớn cho việc vận chuyển các loại pháo có trọng lượng lớn. Nhiều tuyến đường phải mở xuyên qua rừng núi, vượt qua những con dốc dựng đứng, trong điều kiện máy bay địch thường xuyên đánh phá. Mỗi khẩu pháo khi di chuyển vào trận địa không chỉ là một phương tiện chiến đấu mà còn là kết quả của sự nỗ lực, hy sinh của hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ và nhân dân.

Để tổ chức thực hiện nhiệm vụ quan trọng này, Bộ Chỉ huy kéo pháo được thành lập với sự tham gia của những cán bộ có năng lực chỉ huy và kinh nghiệm thực tiễn. Theo tư liệu của Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ, Bộ Chỉ huy kéo pháo gồm các đồng chí Lê Trọng Tấn, Phạm Ngọc Mậu cùng các cán bộ tham mưu. Trong đó, Phạm Ngọc Mậu đảm nhiệm cương vị Chính ủy, chịu trách nhiệm quan trọng trong công tác chính trị, tư tưởng, xây dựng quyết tâm chiến đấu và động viên tinh thần cán bộ, chiến sĩ trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Trên cương vị Chính ủy Bộ Chỉ huy kéo pháo, Phạm Ngọc Mậu không chỉ tham gia vào việc tổ chức, chỉ đạo mà còn trực tiếp chăm lo công tác tư tưởng cho bộ đội. Kéo pháo vào trận địa là công việc kéo dài trong điều kiện cực kỳ gian khổ. Những khẩu pháo nặng hàng tấn phải được đưa qua các sườn núi, con đường hẹp, nhiều đoạn phải dùng sức người kéo từng mét một. Bộ đội phải làm việc trong đêm tối, giữa mưa rét, thiếu thốn lương thực và thường xuyên đối mặt với nguy cơ bị máy bay địch phát hiện, ném bom.

Trong hoàn cảnh đó, yếu tố tinh thần có vai trò đặc biệt quan trọng. Người chiến sĩ kéo pháo không chỉ cần sức khỏe mà còn cần ý chí kiên cường, niềm tin vào thắng lợi và tinh thần trách nhiệm cao. Với vai trò Chính ủy, Phạm Ngọc Mậu cùng các cán bộ trong Bộ Chỉ huy kéo pháo đã chú trọng công tác giáo dục chính trị, động viên bộ đội phát huy tinh thần vượt khó, đoàn kết, chấp hành nghiêm kỷ luật và quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Nhiệm vụ kéo pháo vào trận địa cũng thể hiện sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều lực lượng. Bộ đội công binh có nhiệm vụ mở đường, gia cố những đoạn đường khó khăn, bảo đảm cho pháo có thể di chuyển an toàn. Lực lượng pháo binh phối hợp nghiên cứu phương án đưa pháo đến vị trí chiến đấu phù hợp, đồng thời bảo đảm yêu cầu kỹ thuật trong quá trình vận hành. Bộ đội vận tải và dân công hỏa tuyến tham gia vận chuyển lương thực, đạn dược, hỗ trợ sức người để duy trì hoạt động liên tục trên các tuyến đường. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa các lực lượng đã tạo nên sức mạnh tổng hợp giúp hoàn thành một nhiệm vụ tưởng như không thể thực hiện.

Một trong những bài học lớn từ quá trình kéo pháo vào trận địa là tinh thần sáng tạo và ý chí vượt khó của quân đội và nhân dân ta. Trong điều kiện trang bị còn hạn chế, địa hình phức tạp, cán bộ và chiến sĩ đã tìm ra nhiều biện pháp kỹ thuật phù hợp để đưa pháo vượt qua những địa hình hiểm trở. Những sáng kiến trong việc làm đường, sử dụng sức người, tổ chức đội hình kéo pháo đã góp phần quan trọng vào thành công chung của chiến dịch.

Vai trò của Phạm Ngọc Mậu trong Bộ Chỉ huy kéo pháo không chỉ được thể hiện ở công tác tổ chức, chỉ đạo mà còn ở việc xây dựng tinh thần đoàn kết, ý chí quyết tâm cho lực lượng thực hiện nhiệm vụ. Cùng với Lê Trọng Tấn và các cán bộ tham mưu, ông đã góp phần bảo đảm cho quá trình kéo pháo được triển khai theo đúng kế hoạch, phục vụ yêu cầu chiến đấu của toàn chiến dịch.

Ngày nay, khi nhìn lại chiến thắng Điện Biên Phủ, cuộc kéo pháo vào trận địa vẫn được xem là một biểu tượng tiêu biểu cho ý chí, trí tuệ và sức mạnh đoàn kết của quân đội và nhân dân Việt Nam. Thành công của nhiệm vụ này không chỉ có ý nghĩa về mặt quân sự mà còn thể hiện khả năng tổ chức, chỉ huy và tinh thần vượt qua mọi khó khăn để hoàn thành mục tiêu chiến lược.

Phạm Ngọc Mậu, với vai trò Chính ủy Bộ Chỉ huy kéo pháo, đã góp phần vào một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của Chiến dịch Điện Biên Phủ. Hình ảnh ông cùng các đồng chí trong Bộ Chỉ huy lãnh đạo, động viên bộ đội vượt qua gian khổ đã trở thành một phần trong truyền thống vẻ vang của Quân đội nhân dân Việt Nam. Cuộc kéo pháo năm xưa mãi là minh chứng cho sức mạnh của lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm và ý chí quyết tâm của những con người đã làm nên chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ.