NGƯỜI CHÍNH ỦY TRONG GIỜ PHÚT LỊCH SỬ

Có những con người không đứng ở vị trí cao nhất, nhưng lại có mặt đúng vào một khoảnh khắc mà lịch sử không thể quên.

Trung tá Bùi Văn Tùng là một người như thế.

Trưa ngày 30/4/1975, khi những cánh quân của Quân Giải phóng tiến vào trung tâm Sài Gòn, ông – khi ấy là Chính ủy Lữ đoàn xe tăng 203, Quân đoàn 2 – đã có mặt tại Dinh Độc Lập, rồi cùng đoàn cán bộ, chiến sĩ đến Đài Phát thanh Sài Gòn.

Tại đây, ông tham gia xử lý một trong những tình huống đặc biệt của giờ phút cuối cuộc chiến: việc Tổng thống Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng vô điều kiện.

Nhưng câu chuyện của Bùi Văn Tùng không bắt đầu từ ngày 30 tháng Tư.

Bùi Văn Tùng sinh ngày 4/2/1930, tại Đà Nẵng, trong một gia đình công nhân. Ông tham gia cách mạng từ khi còn trẻ và nhập ngũ tháng 6/1947.

Những năm tháng chiến tranh đã đưa người thanh niên Đà Nẵng ấy đi qua nhiều chiến trường, từng bước trưởng thành trong quân đội.

Ông được đào tạo về chuyên môn tăng thiết giáp và phần lớn cuộc đời binh nghiệp gắn với công tác chính trị trong quân đội.

Đến năm 1975, ông mang quân hàm Trung tá, giữ cương vị Chính ủy Lữ đoàn xe tăng 203, Quân đoàn 2 – đơn vị tham gia mũi tiến công từ hướng Đông vào Sài Gòn trong Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Sáng 30/4/1975, các cánh quân tiến vào trung tâm Sài Gòn.

Xe tăng của Lữ đoàn 203 tiến về Dinh Độc Lập.

Không lâu sau, cánh cổng Dinh bị phá tung.

Những chiếc xe tăng tiến vào khuôn viên Dinh.

Một biểu tượng của chính quyền Sài Gòn lúc đó đã đứng trước thời khắc kết thúc.

Trong những diễn biến nhanh chóng ấy, Trung tá Bùi Văn Tùng xuất hiện tại Dinh Độc Lập.

Ông cùng các cán bộ, chiến sĩ tham gia tiếp nhận sự đầu hàng của chính quyền Sài Gòn.

Nhưng nhiệm vụ chưa dừng lại ở đó.

Một vấn đề quan trọng được đặt ra: phải đưa lời tuyên bố đầu hàng đến với toàn bộ lực lượng đang chiến đấu, nhằm chấm dứt tiếng súng và tránh tiếp tục đổ máu.

Theo các tư liệu được công bố, ông Tùng cùng Đại úy Phạm Xuân Thệ và các cán bộ, chiến sĩ liên quan đã đưa Tổng thống Dương Văn Minh cùng Thủ tướng Vũ Văn Mẫu đến Đài Phát thanh Sài Gòn.

Tại Đài Phát thanh Sài Gòn, một công việc đặc biệt được tiến hành.

Đó là soạn thảo nội dung tuyên bố đầu hàng để Tổng thống Dương Văn Minh đọc trên sóng phát thanh.

Khoảnh khắc ấy diễn ra rất nhanh.

Không có nghi lễ.

Không có sự chuẩn bị cầu kỳ.

Chỉ có một căn phòng của đài phát thanh, những người lính vừa bước ra khỏi chiến trường và một văn bản cần được hoàn tất để tiếng súng trên chiến trường thực sự chấm dứt.

Rồi giọng đọc vang lên trên sóng phát thanh.

“Tôi, Dương Văn Minh, Tổng thống chính quyền Sài Gòn…”

Lời tuyên bố đầu hàng vô điều kiện được phát đi.

Chiến tranh kết thúc.

Có lẽ chính Bùi Văn Tùng cũng không thể hình dung rằng công việc mình làm trong những phút cuối của ngày 30/4 sau này lại trở thành một phần quan trọng trong những trang sử về ngày đất nước thống nhất.

Ông không chỉ có mặt tại Dinh Độc Lập.

Ông còn trực tiếp tham gia xử lý tình huống chính trị - quân sự ngay sau khi chính quyền Sài Gòn tuyên bố đầu hàng.

Những năm sau này, khi kể lại ký ức về ngày 30/4, ông vẫn nhắc đến những người đồng đội đã chiến đấu cùng mình.

Bởi phía sau khoảnh khắc lịch sử ấy là cả một chặng đường dài.

Có những người đã đi cùng ông từ những ngày đầu.

Có những người đã nằm lại trên các chiến trường.

Có những người đã không thể nhìn thấy ngày đất nước thống nhất.

Vì vậy, với người lính, chiến thắng không chỉ là một khoảnh khắc.

Đó còn là sự tiếp nối của ký ức về những người đã hy sinh.

Sau ngày đất nước thống nhất, Bùi Văn Tùng tiếp tục công tác trong quân đội và sau này giữ chức Phó Hiệu trưởng về Chính trị Trường Hạ sĩ quan Xe tăng 1, Binh chủng Tăng thiết giáp.

Ông mang theo suốt cuộc đời ký ức về ngày 30/4/1975.

Ngày 9/2/2023, Đại tá Bùi Văn Tùng qua đời tại Thành phố Hồ Chí Minh, hưởng thọ 94 tuổi.

Tháng 10/2023, Chủ tịch nước quyết định truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho Đại tá Bùi Văn Tùng vì những thành tích đặc biệt xuất sắc trong kháng chiến chống Mỹ; lễ truy tặng được tổ chức tháng 11/2023.

Nửa thế kỷ đã trôi qua.

Dinh Độc Lập hôm nay đã trở thành một địa danh lịch sử.

Đài Phát thanh Sài Gòn năm xưa cũng đã đi vào ký ức của một thế hệ.

Nhưng câu chuyện về người chính ủy Bùi Văn Tùng vẫn còn được nhắc lại mỗi khi tháng Tư về.

Đó là câu chuyện về một người lính đã đi qua chiến tranh và có mặt trong giờ phút cuối cùng của cuộc chiến.

Từ Đà Nẵng năm xưa đến Dinh Độc Lập trưa 30/4/1975, cuộc đời quân ngũ của Bùi Văn Tùng gắn với những năm tháng đầy thử thách của lịch sử dân tộc.

Và trong khoảnh khắc cuối cùng ấy, ông đã cùng đồng đội thực hiện một nhiệm vụ đặc biệt: đưa lời tuyên bố đầu hàng vô điều kiện lên sóng phát thanh, góp phần chấm dứt tiếng súng và mở ra một thời kỳ mới của đất nước.

Một người lính.

Một người chính ủy.

Một ngày lịch sử.

Và một ký ức không thể phai mờ của 30 tháng Tư năm 1975.