Người chưa kịp có một mái ấm

Theo lời kể của gia đình, ông nhập ngũ vào khoảng cuối năm 1970 hoặc đầu năm 1971. Khi ấy, ông vẫn là một chàng trai trẻ, chưa lập gia đình. Như bao thanh niên cùng thế hệ, ông tạm gác lại những dự định riêng để khoác ba lô lên đường nhập ngũ.

Ở quê nhà, bạn bè lần lượt dựng vợ gả chồng.

Những mái nhà mới lần lượt được dựng lên.

Những đứa trẻ lần lượt cất tiếng khóc chào đời.

Còn người thanh niên ấy lại đi về phía chiến trường.

Ngày ấy, không ai nghĩ nhiều đến tương lai của riêng mình.

Lý tưởng của cả một thế hệ là bảo vệ đất nước.

Họ tin rằng chỉ cần Tổ quốc bình yên thì hạnh phúc riêng sẽ đến sau.

Nhưng cuộc đời không phải lúc nào cũng diễn ra như mong ước.

Trong chiến tranh, Thạch Kim Toàn bị thương rất nặng. Ba mảnh đạn găm vào não khiến ông phải trải qua chín tháng điều trị tại Bệnh viện Quân y 103. Các bác sĩ đã giữ được mạng sống của ông, nhưng không thể lấy hết những mảnh đạn ra khỏi đầu.

Ông trở về.

Nhưng không còn là chàng trai khỏe mạnh năm nào.

Những di chứng thần kinh khiến ông nhiều lúc không còn làm chủ được trí nhớ và hành vi của mình. Cuộc sống phía trước vốn đã khó khăn, nay lại càng xa vời hơn.

Đối với một người lính mang thương tật nặng, chuyện lập gia đình gần như trở thành điều không thể nghĩ đến.

Chiến tranh không chỉ lấy đi sức khỏe.

Nó còn lấy đi cơ hội được sống một cuộc đời bình dị như bao người khác.

Ông chưa từng mặc áo chú rể.

Chưa từng dựng một căn nhà nhỏ của riêng mình.

Chưa từng có người vợ chờ đợi mỗi chiều.

Cũng chưa từng được bế trên tay đứa con của mình.

Những điều bình thường nhất của một đời người lại trở thành những điều xa xỉ đối với ông.

Có lẽ cha mẹ ông từng nhiều lần nghĩ đến ngày con trai yên bề gia thất.

Ở những vùng quê Việt Nam, nhìn con trưởng thành, lập gia đình và sinh con đẻ cái là niềm hạnh phúc lớn lao của bậc làm cha, làm mẹ.

Nhưng với gia đình Thạch Kim Toàn, ước mơ ấy mãi mãi không thành hiện thực.

Thay vì chuẩn bị sính lễ cưới vợ cho con, cha mẹ lại tất tả đưa con đi chữa bệnh.

Thay vì bế cháu nội, họ lại nhiều lần lên đơn vị thăm người con mang thương tật.

Và rồi sau đó là những năm tháng mòn mỏi đi tìm con.

Cuộc đời của người lính ấy dường như chỉ gắn với chiến tranh và hậu quả của chiến tranh.

Ông chưa bao giờ được sống cho riêng mình.

Điều khiến người nghe nghẹn lòng là dù mang thương tật nặng, ông vẫn luôn hướng về quê nhà.

Theo lời kể trong đoạn ghi âm, mỗi khi thần kinh không ổn định, ông thường tìm đường về nhà.

Trong sâu thẳm ký ức của người lính ấy, quê hương vẫn là nơi bình yên nhất.

Có lẽ trong những khoảnh khắc tỉnh táo, ông nhớ cha.

Nhớ mẹ.

Nhớ mái nhà đơn sơ nơi mình đã lớn lên.

Đó là sợi dây cuối cùng níu giữ ông với cuộc đời.

Nhưng số phận lại quá nghiệt ngã.

Ngày 23 tháng 7 năm 1977, ông mất liên lạc tại Đoàn 200.

Từ đó đến nay, gia đình không còn gặp lại ông.

Không ai biết cuộc đời ông đã khép lại ở đâu.

Không ai biết những năm tháng cuối cùng của ông diễn ra như thế nào.

Điều còn lại chỉ là một khoảng trống.

Một khoảng trống trong gia đình.

Một khoảng trống trong ký ức của những người thân.

Và một khoảng trống trong chính lịch sử của một người lính đã cống hiến tuổi trẻ cho đất nước.

Nếu còn sống đến tuổi già, có lẽ hôm nay ông cũng sẽ có con, có cháu như bao người khác.

Có thể ông sẽ kể cho con cháu nghe về những năm tháng quân ngũ.

Có thể ông sẽ ngồi trước hiên nhà nhìn đàn cháu nô đùa.

Đó là những điều rất đỗi bình thường.

Nhưng chiến tranh đã không cho ông cơ hội ấy.

Nhìn lại cuộc đời Thạch Kim Toàn, người ta mới thấm thía rằng sự hy sinh không chỉ là những người ngã xuống trên chiến trường.

Có những người sống sót, nhưng tuổi xuân, hạnh phúc và tương lai của họ cũng đã gửi lại nơi bom đạn.

Họ trở về với những vết thương không thể chữa lành, với những ước mơ không bao giờ thực hiện được và với một cuộc đời còn dang dở.

Người lính Thạch Kim Toàn chưa kịp có một mái ấm.

Nhưng ông đã góp phần gìn giữ mái ấm chung của hàng triệu gia đình Việt Nam trong những năm tháng đất nước còn chìm trong khói lửa.

Đó là sự hy sinh thầm lặng mà mỗi thế hệ hôm nay cần ghi nhớ.

Bởi hòa bình mà chúng ta đang có được hôm nay không chỉ được đánh đổi bằng máu của những người đã ngã xuống, mà còn bằng cả tuổi trẻ, hạnh phúc và những giấc mơ bình dị của biết bao người lính đã trở về nhưng không bao giờ có cơ hội sống một cuộc đời trọn vẹn.