Người chứng kiến

Năm 1978, khi chiến tranh và những cuộc thanh trừng của Khmer Đỏ vẫn bao trùm vùng biên giới Tây Nam, Cha của Chú Danh Hồng Xa là một người lính trẻ thuộc đơn vị làm nhiệm vụ bảo vệ khu vực biên giới.

Một buổi chiều, đơn vị của ông nhận lệnh đi tuần dọc một con đường đất gần một Phum Sóc. Khi trời bắt đầu tối, họ phát hiện một nhóm người dân đang bị Khmer Đỏ áp giải về phía một bờ sông. Cha của chú chỉ có thể nằm im trong bụi rậm quan sát vì quân số quá ít, trong khi phía đối phương đông hơn và đang có vũ trang.

Ổng nhìn thấy những người dân bị bắt buộc phải bỏ lại đồ đạc, bị xua đi trong im lặng. Có một bà cụ liên tục quay đầu nhìn về phía căn nhà của mình, còn một cậu bé nhỏ tuổi nắm chặt tay mẹ.

Đơn vị của ổng không thể nổ súng ngay, bởi nếu hành động thiếu tính toán, những người dân kia có thể bị sát hại trước khi họ kịp tiếp cận. Vì vậy, ổng và đồng đội phải chứng kiến cảnh tượng ấy trong bất lực, chờ đến khi nhóm Khmer Đỏ rời khỏi khu vực mới tìm cách tiếp cận.

Đêm hôm đó, ổng cùng đồng đội quay lại bờ sông. Những gì họ nhìn thấy khiến ổng ám ảnh suốt phần đời còn lại. Ổng ghi nhớ từng chi tiết, từ con đường đất, hàng cây bên bờ sông cho đến những gương mặt mà ông đã nhìn thấy lần cuối.

Nhiều năm sau, khi đã trở về cuộc sống bình thường và có gia đình, ông rất ít khi kể chuyện chiến tranh. Nhưng có một lần, Chú đã hỏi cha:" Bố có điều gì trong chiến tranh mà bố không bao giờ quên không?

Ổng im lặng rất lâu rồi đáp: "Có những chuyện người ta sống sót để kể lại. Nhưng cũng có những chuyện người ta sống sót chỉ để nhớ rằng chúng đã từng xảy ra".

Ông nói mình không muốn con trai nhớ về chiến tranh bằng lòng căm thù. Ông chỉ muốn Chú hiểu rằng những người vô tội đã từng phải chịu đựng những điều khủng khiếp, và ký ức của những người chứng kiến cũng là một phần của lịch sử.

Từ đó, Chú luôn nhớ lời cha: “Không chỉ riêng đồng bào của chúng ta, mà tất cả mọi người dân các nước đều có quyền sống được ấm no, hạnh phúc.”