Người có "duyên" với Điện Biên Phủ

Tôi đã bị sự chân thành, giản dị, hài hước của nhà báo Lê Kim hấp dẫn từ những câu đầu tiên như thế. Rồi chính ông gần như đã viết lại kịch bản từng phân đoạn rất kịch tính cho tôi. Nhà báo Lê Kim bảo: “Đã lên sân khấu là phải “bắn” ngay như thời chúng tớ ở Điện Biên chứ không “oong-đơ” gì hết. Tây đen, tây trắng ở Điện Biên, súng nhỏ, súng to còn phải ra hàng sá gì ánh đèn sân khấu các cậu. Mà cậu bảo tớ phải đeo đầy đủ huân, huy chương khác gì cực hình, nhưng có cái hay chứng minh tớ chính là Lê Kim thật. Đã có cậu nhà báo nhầm tớ với lính Pháp rồi đấy. Nguy chứ chẳng chơi!”.

Tôi cười, nhìn kỹ quả thực nhà báo Lê Kim với lọn tóc xoăn lòa xòa và đôi mắt biếc khá giống với người Pháp. Ông lại nói tiếng Pháp khá điêu luyện nên sự nhầm lẫn là đều có nguyên do của nó. Ông tính toán từng câu của nhân vật, lời dẫn, từng câu hỏi của người dẫn chương trình vô cùng chặt chẽ và sâu sắc. Lời bình các phóng sự ngắn chèn trong chương trình giao lưu ông cũng giúp tôi chỉnh sửa rất kỹ lưỡng. Một trong những vẻ đẹp của các nhà báo lão thành, trong đó có Lê Kim là rất nhiệt tình với người viết trẻ. Ông đã đọc các chùm thơ tôi in trên Báo Quân đội nhân dân Cuối tuần nên sự tương tri về văn học-nghệ thuật càng kéo chúng tôi gần với nhau. Rất nhiều buổi tôi đến căn hộ chưa đầy 20m2 của ông ở ngõ phố Khâm Thiên để học nghề báo chí văn chương mà nay cũng đã xa rồi.

Tôi rất nhớ chuyến đi Điện Biên nhân kỷ niệm 50 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (1954-2004). Lên tới thành phố đã thấy nhà báo Lê Kim ở đó cùng đoàn các cựu chiến binh thăm lại chiến trường xưa. Tại nghĩa trang liệt sĩ, hàng hàng mộ trắng dưới mây trời Điện Biên đầu hè trắng nõn. Trập trùng hoa ban nở trên những dãy đồi xa vi vút trắng lau ngàn. Người chiến sĩ Điện Biên một thời máu lửa 50 năm trở lại đây còn nhớ không cái thuở “Ba người một cái chăn bông/ Nằm thẳng cũng khổ, nằm cong cũng phiền/ Đắp dọc thì hở hai bên/ Đắp ngang thì lạnh... như tiền, cái chân”... mà Lê Kim đã viết tại chiến hào những tháng ngày “máu trộn bùn non” trong tiếng thét xung phong của người chiến sĩ. Tôi tận mắt chứng kiến nhà báo Lê Kim cùng các đồng đội mái đầu phơ trắng, khuôn mặt sạm màu nắng gió cứ thế ngồi im lặng bên những ngôi mộ mà không ít mộ chưa xác định được tên-những máu xương đã đổ xuống đất này, đã làm nên chiến thắng và góp phần tiến tới ngày toàn thắng-thống nhất non sông.

Suốt buổi chiều cho tới gần nửa đêm hôm đó, tôi đã được làm việc rất kỹ với nhà báo Lê Kim trong chương trình giao lưu truyền hình tại Điện Biên mà ông là một trong những nhân vật chính. Nhiều nhân chứng cũng đã tề tựu đông đủ trong mái nhà Điện Biên sau nửa thế kỷ. Đây là một chương trình đặc sắc, một dấu mốc lịch sử đặc biệt với người làm truyền hình như chúng tôi. Lê Kim đọc rất kỹ và trầm ngâm rất lâu trước kịch bản. Là nhà báo lão thành, chứng nhân lịch sử từng cầm súng và cầm bút tại Điện Biên, hơn ai hết ông biết mình phải nói gì với những người chiến sĩ đã hy sinh, những người thân ruột thịt của họ và nhất là với thế hệ trẻ đang căng hết sức vóc của mình trong cuộc sống hôm nay.