Người Con Bản Thái Mùa Hoa Lửa

Dưới chân núi đá vôi trùng điệp của Mai Châu, nơi sương sớm còn vương trên những thửa ruộng bậc thang và tiếng khèn gọi bạn tình ngân dài theo gió, có một bản người Thái sống yên bình bên dòng suối Nậm Pàn. Nhưng những năm “thời hoa lửa” đã biến miền đất hiền hòa ấy thành tiền tuyến chống lại ách xâm lược của thực dân Pháp. Người ta vẫn nhắc đến chàng trai Hà Văn Lâm – con của một gia đình làm nương. Lâm lớn lên giữa điệu xòe, tiếng cồng chiêng và những câu khắp Thái mượt như dòng nước. Thế nhưng, khi bóng quân Pháp tràn vào Tây Bắc, đốt bản, bắt phu, thu thóc, tuổi trẻ của Lâm không còn chỉ là những mùa hội. Một buổi chiều, từ trên đỉnh Pù Tọc, Lâm nhìn thấy khói bốc lên từ bản bên. Giặc càn quét, lùa dân, tìm lương thực. Mẹ anh siết chặt tay con trai:
“Đất này là của tổ tiên. Nếu mình không giữ, ai giữ?” Lời ấy theo Lâm vào rừng sâu. Anh cùng trai bản gia nhập đội du kích địa phương. Họ thuộc từng lối mòn, từng khe suối của Mai Châu như lòng bàn tay. Đêm xuống, họ men theo rừng già, đặt bẫy, cắt đường tiếp tế của địch. Ban ngày, họ lại hóa thành người làm nương bình thường, che mắt quân thù. Người Thái Mai Châu không chỉ chiến đấu bằng súng kíp và giáo mác. Họ chiến đấu bằng tình làng nghĩa bản. Các mẹ, các chị giấu gạo trong ống tre, giấu cán bộ dưới sàn nhà sàn. Những cô gái gùi đạn băng rừng, miệng vẫn khe khẽ hát khắp để át tiếng bước chân. Có lần, quân Pháp mở cuộc càn lớn vào thung lũng. Chúng tin rằng có thể khuất phục dân bản bằng hỏa lực mạnh. Nhưng rừng núi không đứng về phía chúng. Trong màn sương dày, đội du kích của Lâm chia làm nhiều mũi, đánh nghi binh rồi bất ngờ tập kích. Tiếng súng vang dội giữa núi đá, hòa cùng tiếng tù và báo hiệu từ bản xa. Trận ấy, Lâm bị thương. Anh được đưa về một nhà sàn cuối bản. Bà con thay nhau chăm sóc, lấy lá rừng cầm máu. Nằm nghe tiếng suối chảy dưới sàn, Lâm nghĩ về ruộng lúa đang chín, về mùa xòe sẽ lại đến khi đất nước yên bình. Nhiều năm sau, khi chiến thắng lan về khắp núi rừng Tây Bắc, Mai Châu lại rộn ràng tiếng khèn. Những người như Lâm – có người còn sống, có người đã nằm lại trong rừng sâu – trở thành câu chuyện kể bên bếp lửa. Người già trong bản bảo con cháu rằng:
“Thời hoa lửa đã qua, nhưng ngọn lửa trong tim người Thái Mai Châu thì còn mãi. Đó là lửa giữ đất, giữ bản, giữ hồn núi rừng.” Và mỗi khi điệu xòe lại vang lên giữa thung lũng Mai Châu, người ta như vẫn thấy bóng những trai gái năm xưa – tay cầm giáo mác, tim cháy rực niềm tin vào ngày độc lập.