NGƯỜI CON CHÂN ĐẤT VÀ NHỮNG CÁNH CHIM TRÊN BẦU TRỜI TỔ QUỐC

NGƯỜI CON CHÂN ĐẤT

VÀ NHỮNG CÁNH CHIM TRÊN BẦU TRỜI TỔ QUỐC

“Có những con người đi qua chiến tranh không để lại cho mình một điều gì ngoài những năm tháng tuổi trẻ đã hiến dâng cho Tổ quốc. Nhưng chính những năm tháng ấy lại trở thành ký ức không bao giờ phai trong lịch sử dân tộc.”

Chương 1. Từ một miền quê bên dòng sông

Tôi sinh ra và lớn lên trong những năm đất nước đã bước sang một thời kỳ hòa bình. Những gì tôi biết về chiến tranh phần lớn đến từ những trang sách, những thước phim tư liệu, những câu chuyện của các thế hệ đi trước.

Vì thế, mỗi khi nghe hai chữ “thời hoa lửa”, trong tôi luôn có một cảm giác rất đặc biệt.

Đó là một thời tuổi trẻ.

Một thời mà những người bằng tuổi chúng tôi hôm nay có thể đang ngồi trong lớp học, đang vui chơi bên gia đình, thì những người trẻ năm xưa đã phải lựa chọn giữa cuộc sống riêng và vận mệnh của đất nước.

Trong hành trình tìm kiếm một câu chuyện để viết về “Thời hoa lửa”, tôi biết đến một người con của miền Tây Nam Bộ – Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Đại tá, phi công Nguyễn Văn Bảy.

Câu chuyện về ông khiến tôi dừng lại thật lâu.

Bởi trước khi trở thành một phi công nổi tiếng của Không quân Nhân dân Việt Nam, ông chỉ là một người nông dân chân chất sinh ra trên mảnh đất Lai Vung, Đồng Tháp.

Ông sinh ngày 2 tháng 2 năm 1936, tên khai sinh là Nguyễn Văn Hoa. Vì là người con thứ bảy trong gia đình nên người thân thường gọi ông là Bảy. Cái tên ấy gắn với ông suốt cuộc đời.

Tuổi thơ của ông gắn với ruộng đồng, với công việc lao động và cuộc sống còn nhiều thiếu thốn của một gia đình nông dân Nam Bộ.

Có lẽ khi ấy, chẳng ai có thể nghĩ rằng cậu bé Nguyễn Văn Hoa sau này sẽ trở thành một người có thể làm chủ những chiếc máy bay chiến đấu và viết nên những trang đặc biệt trong lịch sử Không quân Việt Nam.

Nhưng lịch sử đôi khi bắt đầu từ những điều rất bình dị như thế.

Một miền quê.

Một gia đình.

Một cậu bé chân đất.

Và một tình yêu quê hương lớn dần theo năm tháng.

Chương 2. Tuổi mười bảy và một quyết định của cuộc đời

Có một chi tiết trong cuộc đời Nguyễn Văn Bảy khiến tôi nhớ mãi.

Năm khoảng 17 tuổi, ông rời gia đình để đi theo bộ đội.

Đó là một quyết định không dễ dàng đối với một chàng trai còn rất trẻ.

Ở tuổi ấy, người ta thường nghĩ về những điều rất bình thường: một mái nhà, một gia đình, một tương lai yên ổn.

Nhưng đất nước khi ấy không bình yên.

Chiến tranh đã khiến tuổi trẻ của cả một thế hệ phải trưởng thành sớm hơn.

Nguyễn Văn Bảy cũng vậy.

Từ một người nông dân miền Tây, ông trở thành người lính.

Năm 1954, ông cùng đơn vị tập kết ra miền Bắc.

Từ đây, cuộc đời ông bước sang một trang mới.

Tôi nghĩ rằng, có lẽ điều đặc biệt nhất ở Nguyễn Văn Bảy không chỉ là ông đã trở thành một phi công giỏi, mà là ông đã dám bước ra khỏi giới hạn của chính mình.

Một người từng chỉ quen với ruộng đồng.

Một người có trình độ học vấn ban đầu còn hạn chế.

Một người thậm chí từng được nhắc đến với hình ảnh chưa biết đi xe đạp khi được lựa chọn đi học lái máy bay.

Vậy mà ông đã học.

Học từng chút một.

Từ những điều tưởng như rất xa lạ với một người nông dân, ông từng bước tiếp cận bầu trời.

Tôi hình dung những ngày tháng ấy hẳn không hề dễ dàng.

Có những bài học phải học đi học lại.

Có những điều phải cố gắng gấp nhiều lần người khác.

Nhưng ông không bỏ cuộc.

Bởi phía sau những bài học về máy bay không chỉ là một nghề nghiệp.

Đó là trách nhiệm.

Là Tổ quốc.

Là niềm tin của những người đã trao cho ông cơ hội được bay.

Chương 3. Người nông dân bước lên bầu trời

Năm 1960, Nguyễn Văn Bảy được lựa chọn để tham gia đào tạo phi công.

Đó là bước ngoặt lớn trong cuộc đời ông.

Từ một người con của ruộng đồng Nam Bộ, ông bắt đầu làm quen với một thế giới hoàn toàn khác – thế giới của những cánh bay.

Ông được đào tạo ở nước ngoài, từng bước làm chủ những loại máy bay quân sự và trở về nước vào năm 1965.

Tôi cứ nghĩ mãi về hình ảnh ấy.

Một người từng đi trên những con đường làng, từng gắn với ruộng đồng, nay đứng trước một chiếc máy bay.

Bầu trời vốn rất rộng.

Nhưng ước mơ của con người còn rộng hơn.

Và rồi Nguyễn Văn Bảy đã bay.

Không phải những chuyến bay để ngắm cảnh.

Không phải những chuyến bay của những ngày bình yên.

Đó là những chuyến bay giữa một thời đất nước còn chìm trong chiến tranh.

Từ năm 1965 đến năm 1968, ông tham gia nhiều trận không chiến.

Với chiếc MiG-17, Nguyễn Văn Bảy cùng đồng đội chiến đấu bảo vệ bầu trời miền Bắc. Ông được ghi nhận đã bắn rơi 7 máy bay Mỹ, gồm 2 chiếc F-105 và 5 chiếc F-4.

Bảy chiến công ấy đã đưa tên tuổi Nguyễn Văn Bảy trở thành một trong những phi công nổi bật của Không quân Nhân dân Việt Nam.

Nhưng khi đọc về ông, tôi không muốn chỉ nhớ đến con số “7”.

Bởi đằng sau mỗi con số là một lần người lính bước vào thử thách.

Là những giờ phút căng thẳng.

Là sự bình tĩnh.

Là bản lĩnh.

Là niềm tin vào đồng đội và vào nhiệm vụ.

Và quan trọng hơn hết, đó là tuổi trẻ của một con người.

Chương 4. Ngày người anh hùng được gọi tên

Ngày 1 tháng 1 năm 1967, Nguyễn Văn Bảy được tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Khi ấy, ông mang quân hàm Thượng úy, là Đại đội phó Đại đội 1 Không quân, thuộc Trung đoàn Không quân Tiêm kích 923.

Tôi thử đặt mình vào thời khắc ấy.

Một người con từ miền quê Lai Vung.

Một người lính từng đi ra từ ruộng đồng.

Một người đã dành tuổi trẻ cho những chuyến bay.

Giờ đây được cả đất nước ghi nhận.

Có lẽ đó là niềm tự hào rất lớn.

Nhưng điều khiến tôi xúc động hơn là: danh hiệu anh hùng không phải là đích đến cuối cùng trong cuộc đời ông.

Sau những chiến công, ông vẫn tiếp tục cống hiến.

Ông trải qua nhiều cương vị trong Quân chủng Phòng không – Không quân, từng giữ các chức vụ như Trung đoàn trưởng Trung đoàn Không quân 937, Phó Tư lệnh Sư đoàn 372 Không quân và Phó Tham mưu trưởng Không quân Nhân dân Việt Nam.

Đất nước cần gì, thế hệ ấy cố gắng làm điều đó.

Không chỉ chiến đấu.

Mà còn xây dựng.

Không chỉ bảo vệ Tổ quốc.

Mà còn đào tạo những thế hệ tiếp theo.

Tôi nhận ra rằng, một người anh hùng thực sự không chỉ được nhớ bởi những chiến công đã lập, mà còn bởi những gì họ tiếp tục cống hiến sau chiến công ấy.

Chương 5. Khi người hùng trở về làm người nông dân

Có lẽ đây là phần câu chuyện về Nguyễn Văn Bảy khiến tôi xúc động nhất.

Bởi sau những năm tháng sống giữa bầu trời và chiến trường, ông lại trở về với cuộc sống rất đỗi bình dị.

Năm 1989, ông nghỉ hưu.

Sau đó, ông trở về quê.

Người ta từng biết đến Nguyễn Văn Bảy là một phi công đã lập nhiều chiến công trên bầu trời.

Nhưng ở quê nhà, ông lại sống giản dị như một người nông dân.

Ông làm vườn, làm ruộng, chăm sóc cây trái.

Có những hình ảnh khiến tôi thấy rất đẹp.

Một người từng điều khiển máy bay giữa bầu trời rộng lớn, khi trở về quê lại có thể vui vẻ với những công việc rất bình thường.

Đôi bàn tay từng đặt lên cần lái máy bay, giờ lại gắn với đất.

Đôi mắt từng nhìn bầu trời trong những giờ phút khốc liệt, giờ lại nhìn những luống cây xanh lớn lên từng ngày.

Tôi nghĩ đó chính là vẻ đẹp rất riêng của thế hệ những người lính đi qua chiến tranh.

Họ không coi mình là người đặc biệt.

Họ chỉ nghĩ mình đã làm điều cần làm cho đất nước.

Rồi khi đất nước hòa bình, họ trở về.

Sống bình dị.

Sống tử tế.

Và nhường lại ánh hào quang cho lịch sử.

Chương 6. Bầu trời hôm nay và những người đã bay qua thời gian

Nguyễn Văn Bảy qua đời ngày 22 tháng 9 năm 2019, hưởng thọ 83 tuổi.

Ông đã rời khỏi cuộc đời.

Nhưng câu chuyện của ông thì chưa bao giờ kết thúc.

Bởi mỗi khi nhìn lên bầu trời xanh của một ngày bình yên, tôi lại nghĩ về những người đã từng bay qua bầu trời ấy trong những năm tháng chiến tranh.

Ngày hôm nay, chúng tôi được sống trong hòa bình.

Trẻ em được đến trường.

Những lớp học đầy tiếng cười.

Những người mẹ đưa con đến trường mỗi sáng.

Những thầy cô đứng trên bục giảng.

Những gia đình quây quần bên nhau.

Tất cả những điều bình dị ấy đôi khi khiến chúng ta quên rằng hòa bình không tự nhiên mà có.

Hòa bình được đánh đổi bằng tuổi trẻ của biết bao thế hệ.

Trong đó có Nguyễn Văn Bảy.

Có những người đã nằm lại.

Có những người trở về mang theo ký ức không thể nào quên.

Và cũng có những người như ông – bước ra từ một miền quê nghèo, đi qua chiến tranh, viết tên mình vào lịch sử rồi trở về làm một người nông dân bình dị.

Tôi là một giáo viên mầm non.

Công việc của tôi hôm nay không phải là cầm súng, không phải là bước vào chiến trường.

Công việc của tôi là đứng bên những đứa trẻ.

Dạy các em biết yêu thương.

Dạy các em biết nói lời cảm ơn.

Dạy các em biết yêu quê hương, đất nước.

Và tôi hiểu rằng, đó chính là cách thế hệ hôm nay tiếp nối những người đi trước.

Nếu thế hệ của Nguyễn Văn Bảy đã bảo vệ bầu trời Tổ quốc bằng lòng dũng cảm, thì thế hệ chúng tôi phải biết gìn giữ đất nước bằng trách nhiệm, bằng tri thức, bằng tình yêu và những việc làm tốt đẹp mỗi ngày.

Chương 7. Tôi viết về ông bằng lòng biết ơn

Tôi chưa từng được gặp Đại tá, Anh hùng Nguyễn Văn Bảy.

Nhưng qua những trang tư liệu, những câu chuyện về cuộc đời ông, tôi có cảm giác như mình đang đứng rất gần một con người của một thời đã xa.

Tôi nhìn thấy một cậu bé miền Tây trong những năm tháng nghèo khó.

Tôi nhìn thấy một chàng trai tuổi mười bảy rời quê hương.

Tôi nhìn thấy người lính trẻ ngày nào từng bước trưởng thành trong quân đội.

Tôi nhìn thấy một phi công trên bầu trời Tổ quốc.

Và tôi cũng nhìn thấy một người ông, một người cha, một người nông dân trở về với mảnh đất quê nhà.

Những hình ảnh ấy nối với nhau thành một cuộc đời.

Một cuộc đời bắt đầu từ đất.

Bay lên trời.

Rồi cuối cùng lại trở về với đất.

Tôi nghĩ đó chính là điều đẹp nhất trong câu chuyện về Nguyễn Văn Bảy.

Ông không chỉ để lại những chiến công.

Ông để lại một bài học về ý chí.

Rằng xuất phát điểm không quyết định con người sẽ đi được bao xa.

Ông để lại một bài học về lòng yêu nước.

Rằng yêu nước không phải là những điều quá lớn lao, mà trước hết là biết sống có trách nhiệm với quê hương và đất nước.

Ông để lại một bài học về sự khiêm nhường.

Bởi sau tất cả những vinh quang, ông vẫn trở về làm một người nông dân bình dị.

Và hơn hết, ông để lại cho thế hệ chúng tôi một câu hỏi:

Chúng ta sẽ làm gì với những năm tháng hòa bình mà cha anh đã đánh đổi bằng cả tuổi trẻ của mình?

Tôi tự trả lời câu hỏi ấy bằng công việc của mình.

Tôi sẽ tiếp tục gieo những hạt mầm yêu thương vào tâm hồn trẻ nhỏ.

Tôi sẽ kể cho các em nghe về những con người đã làm nên lịch sử.

Tôi sẽ dạy các em biết rằng lá cờ Tổ quốc trên sân trường hôm nay đã được đánh đổi bằng biết bao mồ hôi, nước mắt và tuổi trẻ của cha ông.

Và tôi sẽ luôn nhắc mình phải sống sao cho xứng đáng với hai chữ hòa bình.

Lời kết: Một bầu trời không còn tiếng bom

Có những buổi sáng, tôi đứng trước sân trường mầm non, nhìn những đứa trẻ nhỏ tung tăng dưới bầu trời xanh.

Các em cười.

Các em chạy.

Các em gọi nhau bằng những tiếng trong trẻo.

Bầu trời ấy hôm nay thật bình yên.

Tôi ngước nhìn lên và chợt nghĩ:

Đã từng có một Nguyễn Văn Bảy bay trên bầu trời ấy.

Một người con của Lai Vung.

Một người lính.

Một phi công.

Một Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Một người đã dành những năm tháng đẹp nhất của tuổi trẻ để bảo vệ bầu trời Tổ quốc.

Rồi ông trở về với ruộng vườn, với quê hương, với cuộc sống bình dị.

Có lẽ ông không cần chúng ta phải nhớ đến mình bằng những lời quá lớn lao.

Điều ông và thế hệ của ông mong muốn nhất có lẽ chính là được nhìn thấy đất nước bình yên, trẻ em được đến trường, những người mẹ không phải tiễn con ra trận và những thế hệ sau được sống một cuộc đời mà không phải biết chiến tranh là gì.

Tôi khép lại câu chuyện về Nguyễn Văn Bảy bằng một niềm biết ơn sâu sắc.

Biết ơn một thế hệ đã sống một tuổi trẻ thật đẹp.

Biết ơn những người đã chọn Tổ quốc thay cho những ước mơ riêng.

Và biết ơn những người đã bay qua thời hoa lửa, để hôm nay chúng tôi được sống dưới một bầu trời hòa bình.

Bầu trời ấy không chỉ là bầu trời của hôm nay.

Đó còn là bầu trời được gìn giữ bởi những con người đã đi qua chiến tranh bằng tất cả tuổi trẻ, niềm tin và tình yêu Tổ quốc.

Trong bầu trời xanh bình yên hôm nay, câu chuyện về người phi công chân đất Nguyễn Văn Bảy vẫn còn đó – như một cánh chim không bao giờ khuất.

⸻

Người viết:

Phạm Thị Trâm Anh - Chi đoàn Trường Mầm non Thủy Thanh