NGƯỜI CON CỦA ĐẤT TĂNG NHƠN PHÚ
Câu chuyện về Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Bá – “Năm Lý”
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Bá – Năm Lý
Có những con đường hôm nay chúng ta đi qua thật bình yên. Có những mái trường mỗi sáng vang lên tiếng đọc bài, tiếng cười trong trẻo của học sinh. Có những vùng đất tưởng như rất đỗi quen thuộc, nhưng dưới mỗi tấc đất lại lưu giữ biết bao câu chuyện của một thời gian khó.
Tăng Nhơn Phú hôm nay là một vùng đất đang từng ngày đổi thay. Nhưng trong những năm tháng chiến tranh, nơi đây từng là địa bàn chiến đấu ác liệt. Từ mảnh đất ấy đã có những người con dành tuổi trẻ, lòng dũng cảm và cả cuộc đời mình cho quê hương, đất nước.
Một trong những người con tiêu biểu ấy là Nguyễn Văn Bá, thường được gọi với cái tên thân mật Năm Lý – người cán bộ cách mạng đã gắn bó sâu nặng với nhân dân, với vùng đất Tăng Nhơn Phú và chiến trường Thủ Đức.
1. Người con của vùng đất Tăng Nhơn Phú
Đồng chí Nguyễn Văn Bá, tức Năm Lý, sinh năm 1932, quê ở ấp Phong Phú, xã Tăng Nhơn Phú, huyện Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh.
Ngay từ những năm còn trẻ, Nguyễn Văn Bá đã tham gia hoạt động cách mạng. Năm 1949, ông tham gia các hoạt động vận động nhân dân chống thực dân Pháp, tuyên truyền, vận động binh lính trở về với gia đình và cách mạng, đồng thời góp phần xây dựng căn cứ Bưng Ông Thoàn, khu vực gắn với vùng Bưng Sáu Xã ngày nay.
Những năm tháng ấy, đất nước còn chìm trong chiến tranh. Cuộc sống của người dân vô cùng khó khăn. Người cán bộ cách mạng không chỉ phải đối mặt với bom đạn mà còn phải sống cùng nhân dân, hiểu nhân dân và dựa vào nhân dân để hoạt động.
Nguyễn Văn Bá đã lựa chọn gắn bó với quê hương mình.
Từ một người thanh niên tham gia hoạt động cách mạng, ông từng bước trưởng thành trong thực tiễn đấu tranh. Ông đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ quan trọng tại địa phương, trong đó có Bí thư Chi bộ xã giai đoạn 1960–1962, Bí thư Chi bộ Khu vực 6 – vùng Bưng Sáu Xã năm 1963.
Đặc biệt, trước khi trở thành người chỉ huy lực lượng vũ trang huyện Thủ Đức, Nguyễn Văn Bá từng là Xã đội trưởng xã Tăng Nhơn Phú, cùng lực lượng du kích kiên trì bám đất, bám dân, chiến đấu bảo vệ quê hương.
2. Người xã đội trưởng giữa vùng đất lửa
Những năm chiến tranh, Tăng Nhơn Phú là địa bàn có vị trí quan trọng. Địch thường xuyên đánh phá, truy quét nhằm phá cơ sở cách mạng.
Trong hoàn cảnh ấy, Nguyễn Văn Bá cùng đồng đội vẫn kiên trì bám địa bàn.
Ông không chỉ trực tiếp chiến đấu mà còn tổ chức lực lượng, vận động nhân dân và xây dựng cơ sở cách mạng. Những người dân địa phương trở thành chỗ dựa quan trọng cho lực lượng cách mạng; còn những người cán bộ như Nguyễn Văn Bá trở thành chỗ dựa tinh thần của nhân dân.
Theo tư liệu trên Cổng thông tin “Câu chuyện thời hoa lửa”, trong thời gian làm xã đội trưởng, ông cùng lực lượng du kích đã kiên trì bám đất, bám dân và lập nhiều chiến công.
Điều đáng nhớ về người cán bộ ấy không chỉ nằm ở những con số hay những trận đánh.
Đó còn là hình ảnh một người chỉ huy luôn gần gũi với đồng bào, đồng đội; sống giản dị và nêu gương trong công việc.
Chính từ những năm tháng ấy, cái tên Năm Lý dần trở nên quen thuộc với người dân vùng Tăng Nhơn Phú và chiến trường Thủ Đức.
3. Người chỉ huy của lực lượng vũ trang huyện Thủ Đức
Năm 1964, Nguyễn Văn Bá được giao nhiệm vụ Thường vụ Huyện ủy, Huyện đội trưởng huyện Thủ Đức. Ông tiếp tục trực tiếp tổ chức và chỉ huy lực lượng vũ trang địa phương trong điều kiện chiến trường ngày càng ác liệt.
Theo tư liệu trên Cổng “Câu chuyện thời hoa lửa”, từ năm 1965, Nguyễn Văn Bá giữ chức Huyện đội phó rồi Huyện đội trưởng huyện Thủ Đức. Trong quá trình chiến đấu, ông luôn chủ động tổ chức lực lượng và chỉ huy nhiều trận đánh.
Có những thời điểm, lực lượng phải đối mặt với đối phương đông và mạnh hơn nhiều lần. Nhưng trong những hoàn cảnh khó khăn ấy, Nguyễn Văn Bá vẫn cùng đồng đội tìm cách tổ chức chiến đấu, tận dụng địa hình, dựa vào sự che chở và giúp đỡ của nhân dân.
Tư liệu lịch sử ghi nhận ông đã tham gia và chỉ huy nhiều trận đánh trong những năm chiến tranh. Riêng cá nhân ông được ghi nhận đã diệt 115 quân Mỹ, 40 tên ác ôn và thu 80 súng các loại.
4. Những trận chiến không thể nào quên
Trong hai năm 1965–1967, chiến trường Thủ Đức diễn ra nhiều trận đánh quyết liệt.
Trong thời gian này, Nguyễn Văn Bá đã chỉ huy nhiều trận đánh vào lực lượng đối phương. Có thời điểm, đối phương tìm cách bắt hoặc tiêu diệt ông.
Trong một tình huống, Nguyễn Văn Bá đã bố trí một phương án nghi binh để đối phương tưởng rằng có thể bắt được ông. Khi lực lượng đối phương tiến vào, du kích tổ chức đánh trả, tiêu diệt nhiều tên.
Tháng 9 năm 1967, Nguyễn Văn Bá chỉ huy bộ đội huyện chiến đấu trong nhiều ngày đêm trước một lực lượng đối phương lớn. Theo hồ sơ trên Cổng “Câu chuyện thời hoa lửa”, trận chiến kéo dài ba ngày đêm và lực lượng do ông chỉ huy đã đánh bật nhiều đợt phản kích. Đó là những ngày mà người lính phải chiến đấu trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt. Nhưng giữa những tiếng bom, tiếng súng, điều giữ họ ở lại vẫn là quê hương, là đồng đội và là niềm tin vào ngày đất nước được hòa bình.
5. Tết Mậu Thân năm 1968
Năm 1968, cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân diễn ra. Tại chiến trường Thủ Đức, lực lượng vũ trang huyện phối hợp với các lực lượng khác tham gia chiến đấu.
Nguyễn Văn Bá trực tiếp chỉ huy bộ đội huyện phối hợp với lực lượng cấp trên. Trong các trận chiến năm 1968, lực lượng do ông chỉ huy đã lập nhiều chiến công; riêng Tiểu đoàn 4 bộ đội huyện đánh thiệt hại nặng một tiểu đoàn Mỹ.
Những chiến công ấy gắn liền với sự hy sinh của rất nhiều cán bộ, chiến sĩ và người dân. Vì vậy, khi nhắc đến Nguyễn Văn Bá, không thể chỉ nhắc đến một người anh hùng. Đằng sau câu chuyện của ông còn là câu chuyện về những đồng đội đã chiến đấu bên cạnh ông, những người dân đã che chở cho lực lượng cách mạng và những con người đã không trở về sau chiến tranh.
6. Chuyến trở về cuối cùng
Ngày 27 tháng 1 năm 1969, Nguyễn Văn Bá tham dự Đại hội Chiến sĩ thi đua yêu nước miền Nam. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, trên đường trở về Thủ Đức, ông hy sinh tại khu vực ngã ba Nước Trong, ấp An Điền, xã Phước Nguyên, huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Nai, do máy bay Mỹ ném bom.
Người con của đất Tăng Nhơn Phú đã ra đi khi mới 36 tuổi. Chuyến trở về quê hương của ông đã trở thành chuyến đi cuối cùng. Không còn những ngày cùng đồng đội họp bàn công việc. Không còn những lần trở về với người dân Tăng Nhơn Phú. Không còn những buổi trực tiếp chỉ huy giữa chiến trường. Nhưng câu chuyện về ông vẫn còn ở lại.
Ở lại trong ký ức của đồng đội.
Ở lại trong những trang tư liệu lịch sử.
Và ở lại trong tên tuổi được các thế hệ sau nhắc nhớ.
7. Người anh hùng của quê hương
Trong những năm tháng chiến đấu, Nguyễn Văn Bá được tặng thưởng nhiều phần thưởng cao quý như Huân chương Chiến công giải phóng hạng Nhất, hạng Nhì, hạng Ba; Huân chương Quân công giải phóng hạng Ba; danh hiệu Chiến sĩ thi đua toàn miền và các danh hiệu Dũng sĩ.
Ngày 6 tháng 11 năm 1978, Nhà nước truy tặng đồng chí Nguyễn Văn Bá danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Danh hiệu ấy là sự ghi nhận đối với những đóng góp và sự hy sinh của ông trong cuộc kháng chiến. Nhưng với quê hương Tăng Nhơn Phú, có lẽ điều ý nghĩa nhất vẫn là:
Nguyễn Văn Bá là một người con của chính mảnh đất này.
Ông đã sinh ra tại Tăng Nhơn Phú, trưởng thành từ phong trào cách mạng ở địa phương, gắn bó với nhân dân nơi đây và chiến đấu để bảo vệ quê hương.
8. Từ “thời hoa lửa” đến những lớp học bình yên hôm nay
Ngày hôm nay, những em học sinh trên mảnh đất Tăng Nhơn Phú được đến trường trong tiếng trống khai giảng, được học tập dưới mái trường thân yêu, được vui chơi cùng bạn bè.
Các em có thể chưa hình dung được một vùng đất mình đang sống đã từng trải qua những năm tháng như thế nào.
Có thể các em chưa biết rằng, những con đường hôm nay từng in dấu chân của những người lính.
Có thể các em chưa biết rằng, sự bình yên mà mình đang có được xây dựng từ biết bao hy sinh của các thế hệ đi trước.
Vì thế, câu chuyện về Anh hùng Nguyễn Văn Bá không chỉ là một câu chuyện lịch sử mà đó còn là một lời nhắc nhở nhẹ nhàng dành cho thế hệ hôm nay:
Hãy biết trân trọng hòa bình.
Hãy biết yêu quê hương.
Hãy biết ơn những người đã hy sinh vì Tổ quốc.
Và hãy cố gắng học tập, rèn luyện để trở thành những người có ích cho quê hương, đất nước.
9. Câu chuyện gửi lại cho thế hệ trẻ
Có một câu hỏi mà chúng ta có thể đặt ra cho học sinh:
“Nếu được gặp chú Năm Lý hôm nay, em muốn nói điều gì với chú?”
Có em có thể nói: “Cháu cảm ơn chú vì chú đã chiến đấu để chúng cháu được sống trong hòa bình.”
Có em sẽ nói: “Cháu sẽ cố gắng học tập thật tốt.”
Cũng có em chỉ đơn giản nói: “Cháu rất tự hào vì chú là người con của Tăng Nhơn Phú.”
Những lời nói giản dị ấy chính là cách thế hệ hôm nay tiếp nối câu chuyện của thế hệ đi trước.
Thời gian đã đi qua hơn nửa thế kỷ. Những tiếng bom năm nào đã lùi xa. Những người lính năm xưa giờ chỉ còn lại trong những trang sử, những bức ảnh và ký ức của đồng đội, người thân. Nhưng lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm và sự hy sinh vì quê hương vẫn có thể được tiếp nối bằng những việc làm rất nhỏ của mỗi học sinh hôm nay: chăm ngoan, học tập, đoàn kết, yêu thương bạn bè, kính trọng ông bà, cha mẹ, thầy cô và biết trân trọng cuộc sống hòa bình. Đó cũng chính là cách những câu chuyện của “thời hoa lửa” tiếp tục được kể lại trong những lớp học hôm nay.
