Người con của Đồng tháp Mười và ước mơ bay

Nguyễn Văn Bảy (tên thật là Nguyễn Văn Hoa) sinh năm 1936 tại Lai Vung, Sa Đéc (nay là tỉnh Đồng Tháp). Cuộc đời ông bắt đầu từ những cánh đồng sen bát ngát và những dòng kênh rạch chằng chịt của miền Tây Nam Bộ. Năm 17 tuổi, để tránh bị ép gả cưới, ông trốn gia đình đi theo cách mạng. Khi tập kết ra Bắc năm 1954, ông vẫn là một anh lính bộ binh thuần túy, thậm chí chưa từng được đi học tử tế. Bước ngoặt đến vào năm 1960, khi ông nằm trong số ít người được chọn để đào tạo phi công tại Trung Quốc.

​"Lúc đó tôi mới học hết lớp 3. Để trở thành phi công, phải học hết lớp 10 trong vòng vài tháng. Chúng tôi học theo kiểu 'đặc cách': sáng học văn hóa, chiều ra sân bay học kỹ thuật." — Đại tá Nguyễn Văn Bảy kể lại.

Năm 1965, Mỹ bắt đầu leo thang đánh phá miền Bắc bằng không quân. Đối thủ của các phi công Việt Nam là những chiếc F-4 Phantom và F-8 Crusader hiện đại, trang bị tên lửa tầm xa và radar tối tân. Trong khi đó, chiếc MiG-17 của ông Bảy chỉ có pháo, không có tên lửa, tốc độ chậm hơn và công nghệ lạc hậu hơn nhiều.

​ Trận đánh ngày 19/6/1966. Đây là trận đánh làm nên tên tuổi của Nguyễn Văn Bảy. Trên vùng trời Phủ Lý, ông cùng biên đội đối đầu với những chiếc F-8 của Hải quân Mỹ. Bằng lối đánh "áp sát", ông tận dụng sự cơ động ở tốc độ thấp của MiG-17 để luồn lách vào "điểm mù" của đối phương.

​ Khi khoảng cách chỉ còn chưa đầy 200m – khoảng cách cực kỳ nguy hiểm trong không chiến – ông nhấn nút cò pháo. Chiếc F-8 bốc cháy rực trời. Trong ngày hôm đó, ông tiếp tục bắn rơi thêm một chiếc nữa.

Giới phi công Mỹ thời bấy giờ gọi ông bằng cái tên đầy nể trọng. Họ không hiểu vì sao một người nông dân miền Tây, với chiếc máy bay "cổ lỗ sĩ", lại có thể thực hiện những cú ngoặt gấp (dogfight) kinh điển đến vậy.

Trong cuộc đời binh nghiệp, ông Nguyễn Văn Bảy đã đạt được những con số "định mệnh" gắn liền với cuộc đời mình:

• ​Tên là Bảy.

• ​Con thứ Bảy trong gia đình.

• ​Bắn rơi 7 máy bay Mỹ (gồm F-4 và F-8).

• ​Được phong tặng danh hiệu Anh hùng vào năm 1967.

​ Ông là một trong 19 phi công Việt Nam đạt cấp "Ace" (danh hiệu dành cho phi công bắn rơi từ 5 máy bay địch trở lên) trong chiến tranh Việt Nam. Điều đáng nói là tất cả 7 chiến công của ông đều được thực hiện trên chiếc MiG-17 – loại máy bay mà chính các chuyên gia Liên Xô cũng cho rằng khó có thể thắng được F-4 của Mỹ.

​ Chiến tranh kết thúc, ông Nguyễn Văn Bảy trở về với cuộc sống đời thường. Năm 1990, ông nghỉ hưu, từ chối những ngôi nhà mặt phố ở TP. Hồ Chí Minh để về quê nhà Lai Vung, Đồng Tháp làm một "lão nông tri điền".

​ Một câu chuyện đầy xúc động là cuộc gặp gỡ giữa ông và những cựu phi công Mỹ từng đối đầu với ông trên bầu trời. Charlie Plumb, một phi công Mỹ từng bị bắn rơi, khi sang Việt Nam gặp ông Bảy đã phải thốt lên: "Chúng tôi được đào tạo bài bản ở các học viện hàng đầu, nhưng chúng tôi đã thua những người như ông Bảy – những người chiến đấu bằng trái tim và sự thông minh bản địa."

Câu chuyện của Đại tá Nguyễn Văn Bảy là minh chứng rõ nét nhất cho tinh thần "Lấy ít địch nhiều, lấy yếu chống mạnh" của dân tộc Việt Nam.

• ​Sự sáng tạo: Các phi công Việt Nam không rập khuôn giáo án Liên Xô mà sáng tạo ra lối đánh "láy lắt", tận dụng địa hình đồi núi để phục kích máy bay Mỹ.

• ​Lòng quả cảm: Việc lái một chiếc máy bay lỗi thời lao thẳng vào đội hình tiêm kích hiện đại yêu cầu một tinh thần thép mà không một loại radar nào có thể đo đạc được.

​ Ông qua đời năm 2019, để lại niềm tiếc thương vô hạn. Hình ảnh "ông tiên" tóc trắng, miệng ngậm tẩu thuốc, ngồi kể chuyện đánh Mỹ bên bến nước Đồng Tháp sẽ mãi là biểu tượng của một thế hệ anh hùng: Lừng lẫy trên trời cao, giản dị giữa lòng đất mẹ.