Người con của rừng già

Già làng Năm Nổi mang dòng máu dân tộc Chơro của mẹ và dân tộc Kinh của cha. Cha của già là chiến sĩ cách mạng Nguyễn Văn Đương (hy sinh năm 1959), hoạt động nơi rừng già Chiến khu Đ. Năm 15 tuổi, già làng Năm Nổi được giao nhiệm vụ làm liên lạc cho tướng Nguyễn Bình và ông Huỳnh Văn Nghệ từ Trung ương Cục đến các đơn vị chỉ huy nơi rừng già. Vốn thông thạo từng con suối, từng cánh rừng, ông thoắt ẩn thoắt hiện trong rừng làm kẻ thù khiếp sợ.

Già làng Năm Nổi kể, thời chống Pháp, đồng bào Chơro của già chỉ có những vũ khí thô sơ, như: nỏ, chông…, nhưng vẫn kiên cường đánh đuổi kẻ thù ra khỏi làng khi chúng đi ruồng bố. Có lần, già cùng mấy thanh niên trong làng theo bộ đội đánh lính Pháp đang đổ quân ở vàm Sông Bé. Chờ cho tụi lính từ tàu bước lên bờ, già và mấy thanh niên bắn nỏ trúng vào người chúng. Bị trúng tên, bọn lính Pháp cười ngất, xem thường và hùng hổ xông lên. 5 phút sau, những tên lính trúng tên bị co giật, sùi bọt mép rồi lăn đùng ra chết (vì trong tên có tẩm thuốc độc). Sau trận đánh đó, già và các thanh niên trong làng càng vững tin và nhận ra rằng, dù vũ khí của dân làng thô sơ vẫn chiến thắng kẻ thù mạnh, vũ khí hiện đại, quan trọng là cách đánh.

Nhấp ngụm trà bên bếp lửa nhà sàn, già làng Năm Nổi nhìn về phía nhà rông và nói: “Thằng giặc nó ác lắm, nó trút nhiều bom đạn xuống làng, làm cho nhà cửa tan hoang, buộc đồng bào phải tản mát vào tận rừng sâu, vùng nước độc để trốn. Trốn vào rừng, thằng giặc cũng không để đồng bào yên ổn, chúng không cho đồng bào sản xuất. Để có cái ăn và nuôi bộ đội, đồng bào Chơro phải bí mật vào rừng sâu đào củ mài, củ chụp, hái lá rừng và săn con thú. Để tránh sự lùng sục, bố ráp và những cặp mắt cú vọ của kẻ thù, bảo vệ bộ đội, đồng bào Chơro phải phân tán ra từng nhóm, chọn khu vực rừng sâu, xa nguồn nước để trú ngụ và đào hầm nuôi giấu bộ đội”.

Năm 1957, với vai trò Bí thư Chi bộ xã Lý Lịch, già làng Năm Nổi chỉ huy 4 đồng đội là thanh niên trong làng tiêu diệt một tiểu đoàn dù của địch nhảy dù xuống rừng già.

Già làng Năm Nổi nhớ lại, nhận định địch sẽ đổ quân xuống đồng tranh để càn, tối trước đó già cho người đào hầm, ém sẵn 5 tay súng theo 5 hướng. Đúng như dự đoán của già, sáng hôm sau bọn lính nhảy dù xuống tới tấp. Từ các ổ trú quân, già làng Năm Nổi và 4 chiến sĩ nhắm vào bọn địch. Số trúng đạn rơi xuống đất theo dù, số bị mắt kẹt trên những ngọn cây khi dù vướng cây treo lơ lửng. Sau trận đánh đó, già và đồng đội an toàn rút vào rừng.