NGƯỜI CON ĐI TÌM CHA BÊN DÒNG THẠCH HÃN
Có những đứa con lớn lên trong vòng tay mẹ nhưng chưa bao giờ được gọi một tiếng “cha”. Có những người cha ra đi khi con còn chưa kịp nhớ mặt.
THỜI HOA LỬA
NGƯỜI CON ĐI TÌM CHA BÊN DÒNG THẠCH HÃN
Có những đứa con lớn lên trong vòng tay mẹ nhưng chưa bao giờ được gọi một tiếng “cha”.
Có những người cha ra đi khi con còn chưa kịp nhớ mặt.
Và có những cuộc đời bắt đầu bằng một khoảng trống mà chiến tranh để lại.
Người con trong câu chuyện này đã dành gần cả cuộc đời để đi tìm cha.
Không phải để trách móc.
Không phải để hỏi vì sao cha ra đi.
Mà chỉ để tìm một nơi có thể đặt xuống một nén hương và nói:
“Cha ơi, con đã tìm thấy cha rồi.”
Ngày cha lên đường, anh còn rất nhỏ.
Ký ức về cha trong anh chỉ là những mảnh vụn.
Một khuôn mặt trong tấm ảnh cũ.
Một giọng nói mà anh không còn nhớ rõ.
Một bàn tay từng bế anh.
Và lời mẹ kể:
“Cha con thương con lắm.”
Rồi cha đi.
Đi vào chiến trường.
Và không trở về.
Mẹ nuôi anh lớn lên trong những năm tháng khó khăn.
Mỗi khi anh hỏi:
“Cha đâu?”
Mẹ thường im lặng.
Sau đó nói:
“Cha con đi đánh giặc.”
“Bao giờ cha về?”
Mẹ nhìn ra ngoài.
“Rồi cha sẽ về.”
Nhưng anh lớn dần.
Câu hỏi cũng lớn dần.
Đến một ngày anh hiểu rằng:
Cha có thể sẽ không bao giờ trở về.
Mẹ không kể nhiều về sự hy sinh.
Có lẽ bà sợ con đau.
Có lẽ chính bà cũng không đủ sức để nói.
Bà chỉ giữ lại một vài thứ.
Một tấm ảnh.
Một lá thư.
Một vài thông tin về đơn vị.
Và một cái tên.
Đối với bà, những thứ ấy là tất cả những gì còn lại của người chồng.
Năm tháng trôi qua.
Người con trưởng thành.
Lập gia đình.
Có con.
Nhưng trong lòng vẫn có một câu hỏi chưa bao giờ biến mất:
Cha đang ở đâu?
Anh bắt đầu tìm.
Ban đầu chỉ hỏi những người trong gia đình.
Sau đó tìm đến những người từng biết cha.
Rồi tìm đến những hồ sơ cũ.
Mỗi thông tin đều được ghi lại.
Tên đơn vị.
Ngày nhập ngũ.
Nơi chiến đấu.
Những địa danh từng được nhắc đến.
Một ngày, anh biết cha từng chiến đấu ở Quảng Trị.
Anh tìm đến Thành cổ.
Đứng trước dòng Thạch Hãn.
Lần đầu tiên trong đời, anh nhìn thấy nơi mà cha từng đi qua.
Anh đứng rất lâu.
Không nói.
Rồi tự hỏi:
“Cha đã đứng ở đâu?”
“Cha đã chiến đấu ở đâu?”
“Cha đã nhìn dòng sông này lần cuối từ chỗ nào?”
Dòng Thạch Hãn vẫn chảy.
Nhưng với người con ấy, dòng sông không chỉ là một dòng sông.
Nó là con đường nối anh với cha.
Bởi có thể cha đã từng đứng bên bờ nước.
Có thể từng nhìn dòng sông.
Có thể từng nghĩ về quê nhà.
Và có thể trong một khoảnh khắc nào đó, cha cũng nghĩ về đứa con nhỏ đang ở quê.
Anh bắt đầu hỏi những người cựu binh.
Một người nhớ.
Một người không.
Có người nói:
“Có thể anh ấy hy sinh ở khu vực này.”
Có người kể:
“Hôm đó đơn vị bị đánh rất mạnh.”
Có người chỉ nhớ một cái tên.
Nhưng với người con, từng câu chuyện đều quý giá.
Bởi mỗi ký ức của đồng đội là một mảnh ghép về cha.
Anh mang theo tấm ảnh.
Đến đâu cũng hỏi:
“Bác có biết người này không?”
Có khi người ta nhìn rất lâu rồi lắc đầu.
Có khi nói:
“Hình như tôi đã gặp.”
Chỉ một chữ “hình như” cũng khiến anh hy vọng.
Anh không bỏ cuộc.
Có người hỏi:
“Anh tìm bao lâu rồi?”
Anh nói:
“Gần cả đời.”
“Có mệt không?”
“Có.”
“Vậy sao không dừng?”
Anh im lặng.
Rồi nói:
“Vì đó là cha tôi.”
Chỉ bốn chữ.
Nhưng đủ để hiểu tại sao anh vẫn đi.
Mỗi lần trở lại Quảng Trị, anh lại đến bên dòng Thạch Hãn.
Có khi đứng rất lâu.
Có khi thả xuống dòng sông một bó hoa.
Có khi chỉ ngồi im.
Anh gọi:
“Cha ơi.”
Không có tiếng trả lời.
Chỉ có tiếng nước.
Nhưng anh vẫn gọi.
Một ngày, anh gặp một cựu binh từng chiến đấu cùng đơn vị của cha.
Người ấy đã rất già.
Khi nhìn tấm ảnh, ông im lặng rất lâu.
Rồi nói:
“Tôi nhớ người này.”
Người con gần như không thở.
“Bác nhớ cha cháu ạ?”
“Ừ.”
“Bác gặp cha cháu ở đâu?”
Ông bắt đầu kể.
Một câu chuyện từ hơn nửa thế kỷ trước.
Một trận đánh.
Một vị trí.
Một nhóm người.
Một lần chia tay.
Người con lắng nghe từng chữ.
Ông cựu binh nói:
“Cha cháu là người tốt.”
“Ông ấy thương anh em.”
“Có lần ông ấy nhường phần nước của mình cho người khác.”
Người con cúi đầu.
Nước mắt chảy.
Suốt cuộc đời, anh chỉ biết cha qua lời kể của mẹ.
Hôm nay, lần đầu tiên anh nghe một người khác kể về cha.
Cha không còn là một khuôn mặt trong ảnh.
Cha trở thành một con người có câu chuyện.
Người cựu binh nói thêm:
“Sau trận đó chúng tôi bị chia cắt.”
“Tôi không biết chính xác anh ấy nằm ở đâu.”
Người con vẫn cảm ơn.
Bởi ít nhất, anh đã tìm thấy một điều.
Cha mình từng sống như thế nào.
Đôi khi, tìm kiếm không chỉ là tìm một phần mộ.
Mà là tìm lại hình ảnh của một con người.
Cuộc tìm kiếm vẫn tiếp tục.
Anh tìm đến những nghĩa trang.
Đọc từng cái tên.
Tìm trong danh sách.
Hỏi từng địa phương.
Có những lần tưởng như đã tìm được.
Nhưng kết quả không phải.
Có những lần hy vọng rất lớn rồi lại thất vọng.
Nhưng anh không dừng.
Một lần, đứng trước hàng nghìn phần mộ, anh nói:
“Cha ơi, nếu cha ở đây, xin cho con một dấu hiệu.”
Không có câu trả lời.
Nhưng anh vẫn thắp hương cho từng người.
Bởi anh hiểu:
Mỗi người nằm ở đây cũng từng là một người con của ai đó.
Một người cha.
Một người chồng.
Một người anh.
Thời gian càng trôi, cuộc tìm kiếm càng trở nên khó khăn.
Những người đồng đội lần lượt qua đời.
Những ký ức dần mất đi.
Những giấy tờ cũ hư hỏng.
Những địa danh thay đổi.
Nhưng người con vẫn đi.
Bởi anh không muốn đến một ngày nào đó, không còn ai biết cha mình là ai.
Có những đêm anh nhìn tấm ảnh cha.
Trong ảnh, cha còn rất trẻ.
Anh nói:
“Cha biết không?”
“Con bây giờ đã già hơn cha ngày cha mất rồi.”
Đó là một câu nói đau lòng.
Bởi người con đã sống một cuộc đời dài hơn cuộc đời của cha.
Cha mãi mãi ở tuổi thanh xuân.
Còn con đã đi qua tuổi trẻ.
Bên dòng Thạch Hãn, anh từng nói:
“Cha ơi, con không trách cha.”
“Con chỉ muốn biết cha nằm ở đâu.”
“Con muốn một lần được gọi cha trước một nấm mộ.”
Rồi anh im lặng.
Dòng sông vẫn chảy.
Như mang theo lời nói ấy đi rất xa.
Có lẽ cuộc tìm kiếm ấy sẽ còn kéo dài.
Có thể một ngày anh tìm thấy.
Có thể không.
Nhưng điều quan trọng là anh chưa bao giờ để cha mình biến mất khỏi ký ức.
Anh kể cho con mình nghe.
Kể cho cháu mình nghe.
“Ông nội của các con là một người lính.”
“Ông đã chiến đấu ở Quảng Trị.”
“Ông không trở về.”
“Nhưng cả gia đình vẫn nhớ ông.”
Đó chính là cách những người đã hy sinh trở về.
Không phải bằng hài cốt.
Mà bằng câu chuyện.
Bằng ký ức.
Bằng những người con vẫn gọi tên họ.
Hôm nay, nếu đứng bên dòng Thạch Hãn, có thể chúng ta sẽ gặp những người như anh.
Họ không cần người khác thương hại.
Họ chỉ muốn tìm.
Tìm một cái tên.
Tìm một dấu vết.
Tìm một phần mộ.
Tìm một lời xác nhận rằng người cha năm xưa đã từng tồn tại, từng chiến đấu và từng được yêu thương.
Chiến tranh đã kết thúc từ rất lâu.
Nhưng với những người con mất cha, hành trình trở về vẫn chưa kết thúc.
Bởi có những người lính đã trở về với đất mẹ.
Nhưng chưa trở về với gia đình.
Và nhiệm vụ của những người ở lại là tìm họ.
Đưa họ về với người thân.
Để những người con có thể một lần cúi xuống bên mộ và nói:
“Cha ơi, con đến rồi.”
Dòng Thạch Hãn vẫn chảy.
Mỗi ngày nước lại mang theo phù sa về phía biển.
Những mùa mưa rồi mùa nắng nối tiếp nhau.
Nhưng người con ấy vẫn nhớ.
Bởi có một người cha đã từng đi qua nơi này.
Một người cha mà anh chưa bao giờ được sống cùng đủ lâu.
Một người cha mà anh dành cả cuộc đời để tìm.
Và có lẽ, một ngày nào đó, nếu anh thực sự tìm thấy cha, điều anh muốn nói sẽ không dài.
Không cần những lời lớn lao.
Chỉ cần một câu:
“Cha ơi, con tìm cha lâu lắm rồi.”
Rồi đặt xuống một nén hương.
Đặt một bó hoa.
Và đứng thật lâu bên phần mộ.
Để người con cuối cùng được hoàn thành lời hẹn mà mẹ anh đã giữ suốt một đời:
Đưa cha trở về nhà.
Bởi có những người cha đã hy sinh cách đây hơn nửa thế kỷ.
Nhưng với con mình, họ chưa bao giờ mất đi.
Họ chỉ đang ở một nơi nào đó bên dòng Thạch Hãn, chờ ngày người thân tìm thấy.
Và cuộc tìm kiếm ấy, dù kéo dài bao lâu, vẫn là một hành trình của tình yêu.
