NGƯỜI CON GÁI BÊN BỜ SÔNG LUỘC
Người làng Tứ Kỳ vẫn nhắc đến chị Nguyễn Thị Lý như nhắc đến một phần ký ức không thể quên của những năm tháng chống Mỹ ác liệt. Chị sinh năm 1949, quê ở một xã ven sông Luộc – nơi quanh năm bãi ngô xanh mướt, nhưng cũng là tuyến giao thông thủy quan trọng của miền Bắc thời chiến.
Năm mười tám tuổi, khi nhiều bạn bè cùng trang lứa còn ngồi trên ghế nhà trường, Lý tình nguyện gia nhập lực lượng dân quân tự vệ xã. Chị nhỏ người, nước da ngăm vì nắng gió đồng chiêm trũng, mái tóc lúc nào cũng buộc gọn sau gáy. Ít ai nghĩ cô gái ấy lại là một trong những tay súng phòng không kiên cường nhất của xã.
Những năm 1967–1972, máy bay Mỹ thường xuyên đánh phá các tuyến đường, bến phà, cầu cống dọc sông Luộc. Ban ngày cấy lúa, ban đêm Lý cùng tổ dân quân trực chiến trên đê, mắt không rời bầu trời. Tiếng còi báo động, tiếng pháo cao xạ, tiếng bom xé gió đã trở thành âm thanh quen thuộc của tuổi trẻ chị.
Có một đêm tháng tám, máy bay địch bất ngờ lao xuống đánh phá bến sông. Dưới ánh đèn dù sáng lóa, Lý cùng đồng đội bình tĩnh đưa đạn lên nòng. Khi khẩu đội trưởng bị thương, chị là người tiếp tục giữ tay bắn. Loạt đạn cao xạ xé toạc màn đêm, buộc máy bay địch phải vội vã thả bom lệch mục tiêu rồi tháo chạy. Bến sông được giữ vững, tuyến vận chuyển an toàn.
Sau trận ấy, Lý chỉ cười hiền khi được khen ngợi:
“Giữ được làng, giữ được sông là mừng rồi.”
Không chỉ cầm súng, chị còn là giao liên, dẫn đường cho bộ đội, chuyển công văn, tải lương thực qua sông trong những đêm không trăng. Có lần nước lũ dâng cao, thuyền lật giữa dòng, chị bơi vào bờ trong đêm lạnh, ôm chặt túi tài liệu khô ráo trong ngực.
Mùa xuân năm 1972, trong một trận bom ác liệt đánh vào khu vực ven đê, Lý bị thương nặng khi đang cứu một em nhỏ khỏi hầm sập. Chị hy sinh khi mới hai mươi ba tuổi. Người làng chôn chị trên gò đất cao nhìn ra cánh đồng, nơi mỗi mùa lúa chín hương thơm bay ngát.
Hòa bình lập lại, Tứ Kỳ đổi thay từng ngày. Con đê năm xưa đã được bê tông hóa, dòng sông Luộc trở lại hiền hòa. Nhưng mỗi khi tháng bảy về, người dân vẫn thắp nén hương trước bia tưởng niệm các liệt sĩ, trong đó có tên chị – người nữ dân quân tuổi đôi mươi đã gửi trọn tuổi xuân cho quê hương.
Thời hoa lửa đã qua, nhưng hình ảnh người con gái Tứ Kỳ đứng gác bên bờ sông, mắt dõi theo bầu trời đêm năm ấy, vẫn sống mãi trong ký ức của đất và người nơi đây.
