NGƯỜI CON GÁI BÊN DÒNG SÔNG THẠCH HÃN

Tôi là Nguyễn Thị Thanh, sinh năm 1954, quê ở Quảng Trị. Nhà tôi nằm không xa dòng sông Thạch Hãn. Tuổi thơ tôi lớn lên cùng tiếng nước chảy, cùng những buổi chiều theo mẹ ra bến giặt áo, cùng những mùa lũ nước đỏ ngầu cuồn cuộn trôi qua làng. Tôi từng nghĩ con sông ấy chỉ biết chở phù sa, chở tiếng hò, chở những chiếc thuyền nhỏ đi về. Nhưng rồi chiến tranh đến, con sông quê tôi trở thành chứng nhân của bao máu xương, bao cuộc vượt sông trong lửa đạn.

Năm mười tám tuổi, tôi tham gia đội giao liên. Công việc của tôi là đưa thư, dẫn đường, chuyển thuốc men, khi cần thì đưa bộ đội vượt qua những đoạn sông nguy hiểm. Tôi nhỏ người, biết bơi từ bé nên được giao nhiều nhiệm vụ liên quan đến bến nước. Ban ngày, tôi như bao cô gái quê khác, đi gánh nước, nhổ cỏ, phụ mẹ nấu cơm. Ban đêm, khi làng chìm trong bóng tối, tôi lại men theo bờ tre, xuống bến, chờ tín hiệu từ phía bên kia sông.

Tôi nhớ nhất một đêm tháng bảy năm 1972. Trời tối đen, chỉ có ánh pháo sáng thỉnh thoảng xé toạc bầu trời. Đơn vị báo có một nhóm thương binh cần được đưa qua sông để về tuyến sau. Bến chính bị địch khống chế, chúng tôi phải dùng một lối nhỏ sau bụi lau. Tôi cùng anh Lê Văn Dũng, sinh năm 1950, một chiến sĩ trinh sát quê Hà Tĩnh, phụ trách chuyến ấy. Anh Dũng đã nhiều lần qua lại bến sông, tính tình điềm đạm, nói ít nhưng rất thương anh em.

Khi chúng tôi tới nơi, ba thương binh đã nằm chờ dưới hầm ven bờ. Một người bị thương ở chân, một người ở vai, người còn lại mê man vì mất máu. Tôi nhìn họ mà cổ họng nghẹn lại. Họ đều còn rất trẻ. Có người chắc chỉ hơn tôi vài tuổi. Tôi nghĩ đến em trai mình, nghĩ đến những người mẹ đang chờ con ở một làng quê xa nào đó.

Chúng tôi dùng một chiếc thuyền nhỏ phủ đầy cành lau để ngụy trang. Anh Dũng chèo lái phía sau, tôi ngồi phía trước giữ thăng bằng và quan sát. Thuyền vừa rời bờ, tiếng súng từ phía địch đã nổ rát. Có lẽ chúng phát hiện mặt nước lay động. Đạn bắn xuống sông, tóe lên từng vệt trắng. Tôi cúi rạp người, hai tay bám chặt mạn thuyền. Một thương binh tỉnh lại, cố nhổm lên. Tôi vội đặt tay lên vai anh, nói nhỏ: “Anh nằm yên, sắp qua rồi.”

Nhưng giữa dòng, một quả pháo nổ gần thuyền. Sóng nước hất mạnh, chiếc thuyền nghiêng đi. Người thương binh nằm ngoài cùng trượt xuống mép thuyền. Tôi không kịp nghĩ, lao người giữ lấy anh. Nửa thân tôi ngập xuống nước lạnh. Anh Dũng hét: “Thanh, bám vào!” Tôi vừa giữ thương binh, vừa cố với tay vào mạn thuyền. Nước sông mùa ấy chảy xiết, chỉ cần buông một chút là bị cuốn đi.

Anh Dũng nhảy xuống, đẩy thuyền khỏi vùng nước xoáy. Tôi nghe tiếng anh thở nặng phía sau. Đạn vẫn bắn, pháo sáng vẫn treo trên trời. Cuối cùng, thuyền cũng chạm được bờ bên kia. Đồng đội lao ra đỡ thương binh lên. Tôi ngã xuống bãi cát, toàn thân run bần bật. Nhưng khi quay lại, tôi không thấy anh Dũng đâu.

Chúng tôi gọi mãi. Một lúc sau, anh nổi lên gần đám lau cách bến không xa. Anh bị mảnh pháo găm vào lưng. Khi tôi bò tới bên anh, anh vẫn còn tỉnh. Anh nhìn tôi, giọng đứt quãng: “Thương binh… qua hết chưa?” Tôi khóc, gật đầu. Anh khẽ cười, rồi nói: “Vậy là được rồi.”

Anh mất ngay bên dòng sông ấy.

Sau này, mỗi lần đi qua Thạch Hãn, tôi đều dừng lại rất lâu. Nước sông vẫn chảy, khi trong xanh, khi đục đỏ phù sa. Nhưng trong mắt tôi, dòng sông ấy còn chảy cả ký ức. Có những đêm, tôi tưởng như nghe tiếng mái chèo khua nhẹ, tiếng anh Dũng dặn tôi cúi thấp người, tiếng thương binh rên khẽ giữa pháo sáng đầy trời.

Chiến tranh đã lùi xa, bờ sông nay có thêm nhà cửa, đường sá. Trẻ con lại tắm sông, người dân lại thả lưới. Nhưng tôi biết dưới làn nước kia có bao nhiêu câu chuyện chưa được kể hết. Tôi chỉ là một người con gái nhỏ bé từng đi qua một đoạn đời lửa đạn. Nhưng đoạn đời ấy đã dạy tôi rằng có những dòng sông không chỉ chảy qua đất đai, mà còn chảy qua trái tim con người.

Với tôi, anh Dũng và những người đã nằm lại bên sông Thạch Hãn mãi mãi là những bông hoa lửa. Họ không nở trong vườn, không thơm ngát giữa ngày xuân, mà nở giữa bom đạn, giữa đêm tối, bằng lòng dũng cảm và tình yêu đất nước đến tận hơi thở cuối cùng.