Người con gái đất Đỏ

Có những cái tên chỉ cần nhắc lên, người ta không cần nói thêm điều gì.Võ Thị Sáu là một cái tên như thế.

Mỗi lần nghe đến tên chị, trong tâm trí tôi lại hiện lên một cô gái với mái tóc đen, dáng người nhỏ bé, khuôn mặt còn rất trẻ. Tôi thường tự hỏi: Điều gì đã khiến một cô gái ở tuổi mà chúng tôi hôm nay còn đang ngồi trên giảng đường, còn mơ về tương lai, lại có thể bình thản bước qua những năm tháng khốc liệt nhất của chiến tranh?

Có lẽ phải trở về với mảnh đất Đất Đỏ của những năm tháng ấy, tôi mới có thể phần nào hiểu được câu trả lời.Đất Đỏ những năm chiến tranh không giống Đất Đỏ hôm nay. Ngày ấy, quê hương không chỉ có những con đường, những hàng cây và những mái nhà bình yên. Trong từng con đường làng, từng mái nhà, từng ánh mắt của người dân đều in dấu một thời bom đạn. Võ Thị Sáu sinh ra trong hoàn cảnh ấy.

Chị lớn lên giữa những mất mát của quê hương. Chiến tranh đến với tuổi thơ của chị không phải qua những trang sách, mà bằng những gì chị tận mắt chứng kiến, tận tai nghe thấy. Có lẽ chính từ đó, trong cô gái nhỏ tuổi ấy đã hình thành một tình yêu quê hương rất khác. Không ồn ào. Không cần những lời nói lớn lao. Chỉ là tình yêu đủ mạnh để khiến một người trẻ dám đứng lên khi quê hương mình bị xâm phạm.

Ở tuổi thiếu niên, Võ Thị Sáu đã tham gia hoạt động cách mạng. Tuổi đời còn rất trẻ nhưng chị đã đối mặt với những nhiệm vụ mà ngay cả người trưởng thành cũng phải can đảm mới có thể đảm đương. Tôi đã nhiều lần nghĩ về điều ấy. Nếu là tôi ở tuổi của chị, liệu tôi có đủ dũng khí không? Có lẽ tôi không biết. Bởi chúng tôi được sinh ra trong hòa bình. Chúng tôi quen với tiếng chuông trường học hơn tiếng bom. Quen với những chuyến xe đi qua phố hơn những cuộc hành quân. Quen với việc buổi sáng rời nhà và buổi chiều trở về. Còn chị, tuổi trẻ lại được viết bằng những ngày tháng đấu tranh. Rồi ngày chị bị bắt cũng đến. Một cô gái trẻ bị đặt vào giữa những câu hỏi, những đe dọa, những cực hình của nhà tù. Nhưng điều họ không thể bắt được là niềm tin của chị. Có những người có thể chịu đau đớn về thể xác nhưng vẫn giữ được điều quan trọng nhất trong tâm hồn: niềm tin vào điều mình lựa chọn. Võ Thị Sáu là một người như thế.

Năm 1952. Côn Đảo.

Một hòn đảo giữa biển khơi, nơi đã chứng kiến biết bao cuộc đời bị chiến tranh cướp mất.

Ngày 23 tháng 1 năm ấy, Võ Thị Sáu bị đưa ra pháp trường.

Chị mới 19 tuổi.

Tôi đã đọc đi đọc lại con số ấy.19 tuổi. Chỉ 19 tuổi.

Ở tuổi ấy, một cô gái có thể đang háo hức chờ ngày sinh nhật, đang viết những trang nhật ký đầu tiên, đang mơ về một người mình thương, một mái nhà của riêng mình. Còn Võ Thị Sáu đứng trước cái chết. Tôi không biết trong khoảnh khắc ấy chị nghĩ gì. Có nhớ mẹ không? Có nhớ quê nhà Đất Đỏ không? Có tiếc tuổi trẻ của mình không? Có mong được sống thêm một ngày nữa không? Tôi nghĩ là có. Bởi chị cũng là một con người. Một cô gái trẻ cũng biết yêu thương, biết nhớ nhung và cũng có những ước mơ riêng. Nhưng chính vì chị là một con người bình thường mà sự lựa chọn của chị càng trở nên đáng trân trọng. Dũng cảm không phải là không biết sợ. Dũng cảm là khi biết mình đang đứng trước điều đáng sợ nhất nhưng vẫn không phản bội điều mình tin tưởng. Võ Thị Sáu đã bước đi như thế. Một cô gái tuổi mười chín bước ra pháp trường, để lại sau lưng tuổi xuân của mình. Và phía trước là cái chết. Nhưng có lẽ chị không nghĩ mình đang đi đến tận cùng. Bởi những người sống vì một điều lớn hơn bản thân mình thì đôi khi cái chết không thể khiến họ biến mất.

Sau ngày chị hy sinh, thời gian vẫn tiếp tục trôi. Những năm tháng chiến tranh rồi cũng đi qua. Đất nước thống nhất. Những thế hệ mới lần lượt ra đời. Nhưng cái tên Võ Thị Sáu vẫn còn đó. Tôi từng nghĩ tại sao một cô gái hy sinh khi tuổi đời còn quá trẻ lại có thể được nhiều thế hệ nhớ đến như vậy? Rồi tôi hiểu,bởi chị không chỉ để lại một cái tên. Chị để lại một câu hỏi.

Chúng ta sẽ sống như thế nào với tuổi trẻ mà mình đang có?

Câu hỏi ấy có lẽ còn quan trọng hơn cả việc chúng ta nhớ được bao nhiêu mốc thời gian trong lịch sử. Bởi lịch sử không chỉ để nhớ. Lịch sử còn để soi vào hiện tại. Hôm nay, chúng ta không cần cầm súng ra trận. Không phải đối mặt với những cuộc bắt bớ. Không phải đứng trước pháp trường. Nhưng chúng ta vẫn có những “trận chiến” của riêng mình. Đó là trận chiến với sự lười biếng. Với sự vô cảm. Với thói quen sống chỉ nghĩ cho bản thân. Với những cám dỗ khiến tuổi trẻ trôi qua mà không để lại điều gì có ý nghĩa. Nếu Võ Thị Sáu đã dành tuổi trẻ của mình để bảo vệ quê hương trong những năm tháng khốc liệt nhất, thì thế hệ chúng ta phải biết dùng tuổi trẻ của mình để xây dựng quê hương trong hòa bình.

Đó có thể là học tập.

Là lao động.

Là sáng tạo.

Là sống tử tế.

Là biết yêu thương cha mẹ.

Là biết trân trọng những gì mình đang có.

Và quan trọng nhất, là không quên những người đã hy sinh để chúng ta có ngày hôm nay.

Tôi chưa từng gặp Võ Thị Sáu. Tất nhiên rồi. Khi tôi lớn lên, chị đã trở thành một phần của lịch sử. Nhưng đôi khi tôi vẫn tưởng tượng về chị. Một cô gái nhỏ của Đất Đỏ. Một buổi chiều, chị đứng trước hiên nhà nhìn quê hương. Có thể khi ấy chị cũng từng nghĩ về tương lai. Có thể chị từng mong một ngày đất nước không còn tiếng súng. Có thể chị cũng từng mơ được sống một cuộc đời bình thường. Nhưng chị đã không có cơ hội nhìn thấy ngày ấy. Chị nằm lại ở Côn Đảo khi tuổi xuân vừa bắt đầu. Và rồi đất nước thực sự đã có ngày hòa bình. Những con đường quê hương không còn tiếng bom. Trẻ em được đến trường. Những người mẹ không còn phải tiễn con ra trận. Những cô gái tuổi mười chín hôm nay có thể tự do lựa chọn ước mơ của mình. Trong số những điều bình yên ấy, có phần tuổi xuân của Võ Thị Sáu. Có phần tuổi xuân của hàng triệu người đã nằm lại trong lòng đất.

Tôi từng nghe nói về những mùa hoa lêkima ở Côn Đảo.

Mỗi lần nghĩ đến loài hoa ấy, tôi lại nghĩ về chị.

Một cô gái đã ra đi khi tuổi đời còn xanh.

Một cuộc đời ngắn ngủi nhưng không vô nghĩa.

Bởi có những người không cần sống thật lâu để trở nên bất tử.

Họ bất tử bởi những gì họ đã lựa chọn.

Bất tử bởi cách họ sống.

Bất tử bởi những thế hệ sau vẫn nhắc đến họ với lòng biết ơn.

Võ Thị Sáu là một người như thế.

Chị đã trao lại tuổi mười chín của mình cho Tổ quốc.

Còn chúng tôi – những người đang sống trong hòa bình – được trao lại cả một tương lai.

Vì thế, mỗi khi nghe tên chị, tôi không chỉ muốn nói:

“Chị là một người anh hùng.”

Tôi muốn tự hỏi mình một câu khác:

“Mình đã sống xứng đáng với tuổi trẻ mà những người như chị đã hy sinh để gìn giữ hay chưa?”

Có lẽ đó mới là cách để câu chuyện về chị không chỉ nằm lại trong sách.

Đó cũng là cách để “thời hoa lửa” không trở thành một câu chuyện xa xôi.

Bởi những người đã hy sinh không thể trở về.

Nhưng lý tưởng, lòng yêu nước và khát vọng về một đất nước bình yên mà họ gửi lại thì vẫn có thể được tiếp nối.

Ở đâu đó trên Côn Đảo, những cánh hoa vẫn nở.

Biển vẫn xanh.

Trời vẫn rộng.

Và trong sự bình yên của hôm nay, tôi tin rằng có một phần tuổi xuân của người con gái Đất Đỏ vẫn còn ở lại.

Võ Thị Sáu – một cái tên của lịch sử, một biểu tượng của tuổi trẻ, và một lời nhắc nhở dịu dàng mà sâu sắc:

Hãy sống một tuổi trẻ có ý nghĩa, bởi bình yên hôm nay được đánh đổi bằng tuổi xuân của biết bao người đi trước.