NGƯỜI CON GÁI ĐẤT ĐỎ VÀ MỘT TUỔI XUÂN KHÔNG TIẾC

1. Một cô gái nhỏ giữa những năm tháng chiến tranh

Có những con người đi qua lịch sử khi tuổi đời còn rất trẻ. Họ chưa kịp sống một cuộc đời

thật dài. Chưa kịp thực hiện những ước mơ riêng. Chưa kịp nhìn thấy những ngày đất nước

hoàn toàn bình yên. Nhưng chính tuổi trẻ của họ đã trở thành một phần ký ức không thể

quên của dân tộc.

Võ Thị Sáu sinh năm 1933, là con ông Võ Văn Hợi và bà Nguyễn Thị Đậu. Về nguyên

quán, trên bia mộ chỉ ghi tại huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu. Nhiều tài liệu ghi

nguyên quán của cô tại xã Phước Thọ (thuộc tổng Phước Hưng Hạ), tỉnh Bà Rịa, nay thuộc

thị trấn Đất Đỏ, huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu. Một số tài liệu khác ghi nguyên

quán của cô tại xã Long Mỹ (thuộc tổng Phước Hưng Thượng), tỉnh Bà Rịa, nay thuộc xã

Long Mỹ, cũng thuộc huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu.

Sinh ra trong một gia đình nghèo, cha làm nghề đánh xe ngựa chở khách thuê đi Long

Điền, Phước Hải, mẹ buôn bán bún bì chả tại chợ Đất Đỏ, từ nhỏ, cô phải phụ giúp cha mẹ

để sinh kế. Năm cô lên 4 tuổi, gia đình cô đã thuê một căn nhà thuộc dãy phố chợ do làng

xây dựng để cho thuê mướn. Căn nhà này nay thuộc huyện Đất Đỏ, được chính quyền Việt

Nam cho phục dựng để làm nhà lưu niệm về cô.Khi chiến tranh hiện diện trong cuộc sống hằng ngày, tuổi thơ của nhiều người không còn

giống với tuổi thơ mà chúng ta biết hôm nay. Không phải sân trường bình yên. Không phải

những buổi học đầy đủ. Không phải những ngày tháng vô tư chỉ có sách vở và những trò chơi trẻ nhỏ.

Với Võ Thị Sáu, những năm tháng tuổi thiếu niên sớm gắn với hoàn cảnh của quê hương

và cuộc đấu tranh của người dân nơi đây.

Theo Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, năm 1947, khi mới khoảng 14 tuổi, Võ Thị Sáu được kết

nạp vào Đội Công an xung phong quận Đất Đỏ. Chị tham gia làm liên lạc, nắm tình hình

và cung cấp thông tin cho tổ chức.

Một cô gái ở tuổi mà ngày nay nhiều em vẫn đang ngồi trên ghế nhà trường đã phải đối

diện với những nhiệm vụ và thử thách mà người trưởng thành cũng khó có thể tưởng

tượng. Điều khiến tôi suy nghĩ không phải chỉ là tuổi đời của chị. Mà là cách một người trẻ

tuổi có thể xác định điều mình tin tưởng và kiên trì với lựa chọn của mình trong một hoàn

cảnh khắc nghiệt như thế.

Chị Sáu không phải là một nhân vật bước ra từ những trang sách ngay từ đầu. Chị cũng

từng là một cô gái trẻ. Có gia đình, có quê hương, có những người thân yêu, có một tuổi trẻ

đáng lẽ có thể được sống trong những ngày bình yên. Nhưng thời đại mà chị sinh ra đã đặt

lên vai những người trẻ những trách nhiệm rất khác. Và Võ Thị Sáu đã lựa chọn bước vào

cuộc đấu tranh của dân tộc.

2. Khi tuổi trẻ trở thành một phần của lịch sử

Trong những năm hoạt động, Võ Thị Sáu được giao nhiều nhiệm vụ tại vùng Đất Đỏ. Theo

các tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, chị hoàn thành các nhiệm vụ liên lạc, tiếp tế,

nắm tình hình và cung cấp thông tin cho tổ chức. Đó là những công việc thầm lặng. Không

phải lúc nào cũng có tiếng vỗ tay. Không phải nhiệm vụ nào cũng được ghi lại bằng những

dòng chữ trong sách. Nhưng trong chiến tranh, đôi khi một thông tin được chuyển đi đúng

lúc có thể quyết định sự an toàn của nhiều người. Một người liên lạc nhỏ bé có thể trở

thành mắt xích quan trọng của cả một tổ chức. Võ Thị Sáu đã thực hiện những nhiệm vụ ấy

khi tuổi đời còn rất trẻ.

Đến tháng 2 năm 1950, trong một nhiệm vụ chiến đấu, chị bị bắt. Sau đó, chị bị giam giữ

và chuyển qua nhiều nhà tù. Các tư liệu lịch sử ghi nhận rằng trong thời gian bị giam, chị

vẫn giữ tinh thần kiên định và tiếp tục tham gia các hoạt động đấu tranh trong nhà tù.

Mà là nhìn thấy ở chị một phẩm chất rất con người: Khi hoàn cảnh thay đổi, niềm tin của

chị không dễ dàng thay đổi theo. Khi tự do bị tước bỏ, chị vẫn tìm cách giữ lấy phẩm giá.

Khi đứng trước những điều có thể khiến con người sợ hãi, chị vẫn giữ được sự kiên định

của mình. Đó chính là một phần làm nên ý nghĩa của “thời hoa lửa”. Đó là những nămtháng mà tuổi trẻ của rất nhiều người được đặt giữa những lựa chọn khắc nghiệt của lịch

sử.

3. Côn Đảo – nơi tuổi xuân dừng lại

Ngày 21 tháng 1 năm 1952, Võ Thị Sáu bị đưa ra Côn Đảo. Theo Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, đêm 22 tháng 1, chị được Chi bộ nhà tù Côn Đảo kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam. Sáng ngày 23 tháng 1 năm 1952, chị bị thực dân Pháp xử bắn tại Côn Đảo.

Chị ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ. Một tuổi đời mà hôm nay, nhiều người mới bắt đầu bước

vào những năm tháng đẹp nhất của tuổi thanh xuân. Chị chưa có một gia đình riêng. Chưa

có một nghề nghiệp ổn định. Chưa có cơ hội đi qua những ngày tháng bình thường mà mỗi

chúng ta đôi khi vẫn xem là điều hiển nhiên. Nhưng chị đã để lại một câu chuyện lớn hơn

cuộc đời của chính mình. Câu chuyện về một người trẻ không khuất phục trước hoàn cảnh.

Câu chuyện về một người trẻ không khuất phục trước hoàn cảnh. Câu chuyện về một con

người lựa chọn đặt trách nhiệm với quê hương lên trên lợi ích của bản thân. Và câu chuyện

ấy được lưu giữ không chỉ trong sách lịch sử, mà còn trong ký ức của nhiều thế hệ người

Việt Nam.

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia ghi nhận hình ảnh Võ Thị Sáu trước giờ hy sinh với tinh thần

hiên ngang, bất khuất. Những câu chuyện về chị được lưu truyền qua nhiều thế hệ như một

biểu tượng của lòng yêu nước và ý chí kiên cường.

Tôi nghĩ rằng, khi kể về Võ Thị Sáu, điều chúng ta cần nhớ không chỉ là khoảnh khắc chị

hy sinh.

Điều quan trọng hơn là phải nhớ cả hành trình phía trước đó. Một cô gái trẻ, một người con

của Đất Đỏ, một người đã dành những năm tháng tuổi xuân của mình cho cuộc đấu tranh

của dân tộc. Và cuối cùng, cái tên Võ Thị Sáu đã trở thành một phần của lịch sử.4. Sau “thời hoa lửa”, điều gì còn lại?

Chiến tranh rồi cũng đi qua. Tiếng súng rồi cũng có lúc ngừng nhưng ký ức về những

người đã sống và hy sinh trong những năm tháng ấy vẫn còn ở lại. Võ Thị Sáu không thể

nhìn thấy những con đường bình yên của đất nước hôm nay. Chị không thể nhìn thấy

những ngôi trường đầy tiếng trẻ em, không thể nhìn thấy những thế hệ học sinh lớn lên

trong hòa bình, không thể biết rằng tên mình sau này được đặt cho nhiều trường học,

đường phố và công trình công cộng. Nhưng những gì chị để lại đã trở thành một phần ký

ức của thế hệ sau và chính điều đó khiến tôi nghĩ nhiều hơn về hai chữ “trách nhiệm”.

Mỗi thời đại có một cách để thế hệ trẻ thể hiện trách nhiệm của mình. Thế hệ của Võ Thị

Sáu đã sống trong chiến tranh trách nhiệm của họ là bảo vệ quê hương, đấu tranh giành độc

lập. Còn thế hệ chúng tôi sinh ra trong hòa bình, chúng tôi không phải cầm súng ra chiến

trường, không phải sống giữa những trận bom và càng không phải trải qua những ngày

tháng mà tuổi trẻ gắn liền với chiến tranh. Nhưng điều đó không có nghĩa là thế hệ hôm

nay không có trách nhiệm. Chỉ là trách nhiệm ấy mang một hình thức khác.

5. Tôi nhìn thấy học sinh của mình trong câu chuyện về Võ Thị Sáu

Tôi là một giáo viên Giáo dục đặc biệt. Công việc của tôi mỗi ngày không gắn với chiến

trường. Tôi không đứng giữa những năm tháng bom đạn. Tôi đứng trong một lớp học

nhưng ở đó, tôi gặp những hành trình rất đặc biệt. Có em mất nhiều thời gian để học cách

nhìn vào người đối diện. Có em phải luyện tập rất lâu mới có thể nói một từ đơn giản. Có

em đang học cách cầm thìa. Có em đang tập mặc quần áo. Có em đang học cách chờ đợi.

Có em đang tập kiểm soát cảm xúc. Có em chỉ cần tự mình hoàn thành một nhiệm vụ nhỏ

thôi cũng đã là một thành công rất lớn.

Trong giáo dục đặc biệt, chúng tôi hiểu rằng mỗi đứa trẻ có một tốc độ phát triển khác

nhau. Có những điều đối với người khác rất đơn giản nhưng với một học sinh khuyết tật lại

là cả một quá trình. Một ánh mắt hướng về phía cô. Một lần trẻ chủ động đưa tay, một tiếng

gọi, một lần biết chờ đến lượt, một thao tác mà trước đây cần sự hỗ trợ, hôm nay trẻ có thể

tự thực hiện. Những điều ấy có thể rất nhỏ. Nhưng với người giáo viên, đó là những dấu

mốc đáng trân trọng.

Và khi nghĩ về Võ Thị Sáu, tôi nhận ra một điều: Mỗi con người đều có một hành trình

riêng để vượt qua giới hạn của hoàn cảnh. Võ Thị Sáu đã sống trong một thời đại mà giới

hạn lớn nhất là chiến tranh và sự mất mát. Học sinh của chúng tôi hôm nay có những giới

hạn khác. Nhưng các em cũng cần được trao cơ hội, cần được khích lệ, cần được tôn trọng.

cần có người tin rằng các em có thể tiến bộ.

Vì thế, bài học tôi nhận được từ câu chuyện của Võ Thị Sáu không chỉ là lòng yêu nước.

Đó còn là bài học về giá trị của sự kiên định. Một người trẻ có thể tạo nên ý nghĩa cho

cuộc đời mình khi biết sống có mục tiêu và trách nhiệm. Một đứa trẻ có thể tạo nên tiến bộkhi được trao đúng cơ hội và sự hỗ trợ phù hợp. Và một người giáo viên có thể tạo ra thay

đổi không phải bằng những điều quá lớn lao, mà bằng sự kiên nhẫn mỗi ngày.

6. Trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay

Chúng ta sinh ra trong hòa bình, biết về chiến tranh qua sách, qua những câu chuyện của

thế hệ trước, qua những di tích lịch sử và qua những ngày tưởng niệm. Nhưng biết về lịch

sử thôi có đủ không? Bởi lịch sử không chỉ để chúng ta nhớ về quá khứ. Lịch sử còn giúp

chúng ta hiểu mình đang có gì ở hiện tại. Một lớp học bình yên, một mái trường, một cuốn

sách, một cơ hội được học tập, một cơ hội được lựa chọn nghề nghiệp, một cuộc sống

không phải đối diện với chiến tranh. Tất cả những điều tưởng như bình thường ấy đều đáng

được trân trọng.

Với một đoàn viên, trách nhiệm hôm nay có thể bắt đầu từ những việc rất gần gũi. Làm tốt

công việc của mình. Có trách nhiệm với học sinh. Có trách nhiệm với tập thể. Chủ động

tìm hiểu lịch sử. Đó là kiên nhẫn thêm một lần khi học sinh chưa thực hiện được. Là tìm

một cách khác để giúp trẻ hiểu bài. Là ghi nhận một tiến bộ rất nhỏ. Là trao cho một học

sinh cơ hội được tham gia thay vì đứng ngoài. Là giúp một đứa trẻ hiểu rằng:

“Mình có thể làm được.” Tôi nghĩ đó cũng là một cách để thế hệ trẻ hôm nay tiếp nối

những giá trị mà thế hệ đi trước đã để lại. Không phải bằng việc lặp lại quá khứ. Mà bằng

cách sống có trách nhiệm với hiện tại.

7. Hành trình tiếp nối chưa bao giờ kết thúc

Võ Thị Sáu đã hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ.Chiến tranh đã lấy đi của chị một cuộc đời

bình thường. Nhưng lịch sử đã giữ lại tên tuổi của chị. Không phải để thế hệ hôm nay chỉ

nhìn về quá khứ bằng sự xúc động. Mà để mỗi người tự hỏi mình đang sống như thế nào

trong những ngày hòa bình. Thế hệ của chị đã có cách đóng góp của thế hệ mình.

Còn chúng ta có cách đóng góp của chúng ta. Một người giáo viên có thể gieo một cơ hội

học tập, một đoàn viên có thể lan tỏa một hoạt động ý nghĩa, một người trẻ có thể giúp một

em nhỏ tiến bộ thêm một bước. Có lẽ câu trả lời không nằm trong những lời nói thật lớn

lao. Nó nằm trong một giờ dạy được chuẩn bị bằng trách nhiệm. Một học sinh được traothêm một cơ hội. Một người yếu thế được đối xử bằng sự tôn trọng. Một hoạt động Đoàn

được thực hiện bằng sự chân thành. Một người trẻ biết sống có ích cho cộng đồng.

Bởi “thời hoa lửa” đã đi qua. Nhưng những giá trị mà thế hệ ấy để lại vẫn đang tiếp tục

được viết bằng chính cuộc sống của chúng ta hôm nay.

Và nếu Võ Thị Sáu đã dành tuổi xuân của mình cho đất nước trong những năm tháng chiến

tranh, thì thế hệ trẻ hôm nay có thể dành tuổi trẻ của mình để xây dựng một đất nước hòa

bình, nhân ái và không để ai bị bỏ lại phía sau.

Chiến tranh đã kết thúc. Nhưng trách nhiệm của tuổi trẻ thì chưa bao giờ kết thúc. Những

người đã hy sinh đã trao lại cho chúng ta một nền hòa bình. Còn chúng ta sẽ trao lại điều gì

cho thế hệ mai sau? Đó có lẽ là câu hỏi mà mỗi người trẻ cần tự trả lời bằng chính cách

mình sống, học tập, làm việc và cống hiến mỗi ngày.

NGUỒN THAM KHẢO

1. 2. 3. 4. 5. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia – “Chị Võ Thị Sáu - Vọng mãi lời ca”.

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia – “Võ Thị Sáu – người con gái bất tử!”.

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia – “Nhìn lại tấm gương các anh hùng liệt sỹ”.

Báo Quân đội nhân dân – “Kỷ niệm giỗ lần thứ 56 liệt sĩ Võ Thị Sáu”.

Báo Quân đội nhân dân – “Ngày này năm xưa 23-1-1952: Anh hùng Võ Thị Sáu hy

sinh”