Người con gái Đất Đỏ và mùa hoa in mãi tuổi đôi mươi

Giữa Nghĩa trang Hàng Dương, nơi gần 2.000 ngôi mộ nằm san sát trên những triền đồi Côn Đảo, có một ngôi mộ luôn nghi ngút khói hương. Hơn 70 năm sau ngày hy sinh, tên tuổi người con gái Đất Đỏ vẫn được nhắc đến trong những lời ca, câu chuyện và ký ức của bao thế hệ. Đó là Anh hùng liệt sĩ Võ Thị Sáu – người thiếu nữ đã gửi lại tuổi xuân nơi Côn Đảo, nhưng để lại một biểu tượng bất khuất vượt qua thời gian.

Võ Thị Sáu sinh năm 1933 tại xã Phước Thọ, huyện Đất Đỏ, nay là xã Phước Long Thọ, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. Lớn lên giữa vùng quê giàu truyền thống cách mạng, chứng kiến cảnh thực dân Pháp đàn áp, bóc lột đồng bào, cô gái nhỏ sớm giác ngộ cách mạng.

12 tuổi, chị bắt đầu tham gia hoạt động cách mạng. Mùa thu năm 1947, khi mới 14 tuổi, chị gia nhập Đội Công an xung phong quận Đất Đỏ. Từ một cô gái làm nhiệm vụ giao liên, mua hàng tiếp tế, Võ Thị Sáu dần trở thành chiến sĩ gan dạ trong những trận đánh giữa vùng đất đỏ khói lửa.

Năm 1948, chị tham gia phá tề, trừ gian, tiêu diệt cai tổng Tòng, cùng đồng đội phá cuộc mít-tinh do ngụy quyền tổ chức và trực tiếp chiến đấu tại Vũng Tàu. Những nhiệm vụ tưởng như quá sức với một cô gái tuổi thiếu niên lại được chị hoàn thành bằng sự gan dạ và quyết đoán.

Nhưng cuộc chiến đấu ấy cũng nhanh chóng đưa người thiếu nữ đến gần ranh giới sinh tử.

Tại phiên chợ Tết năm 1950, trong lúc ném lựu đạn vào một tốp lính ngụy ở chợ Đất Đỏ, chị bị bắt. Những ngày tháng sau đó là những trận tra tấn của kẻ thù, nhưng trước đòn roi và sự đe dọa, người con gái trẻ vẫn không khuất phục, nhất quyết không khai báo.

Người nữ tù nhân trẻ nhất Côn Đảo

Sau thời gian bị giam giữ, chị bị đưa qua nhà lao Chí Hòa rồi đày ra Côn Đảo. Ngày 21/1/1952, chị bị đưa ra đảo với số tù 6267, bị giam riêng tại Sở Cò. Chị trở thành nữ tù nhân đầu tiên và trẻ nhất tại Côn Đảo.

Côn Đảo khi ấy là nơi được ví như “địa ngục trần gian”, nơi khoảng 20.000 người Việt Nam yêu nước đã hy sinh dưới chế độ nhà tù khắc nghiệt. Giữa chốn lao tù ấy, người con gái mới 19 tuổi vẫn giữ trọn khí tiết.

Đêm trước khi lĩnh án tử hình, chị Sáu giơ tay thề trước lá cờ Đảng và trở thành nữ đảng viên trẻ tuổi nhất vào đầu năm 1952. Chỉ ít giờ sau, số phận của người thiếu nữ được định đoạt.

“Tao chỉ biết đứng, không biết quỳ”

Rạng sáng 23/1/1952, Võ Thị Sáu được đưa ra pháp trường Hàng Dương. Khi ấy, chị mới 19 tuổi.

7 giờ sáng, trước họng súng quân thù, người nữ tù nhân trẻ không cúi đầu. Chị hiên ngang bước đến pháp trường, để lại câu nói đã trở thành biểu tượng về khí phách của người chiến sĩ cách mạng: “Tao chỉ biết đứng, không biết quỳ”.

Chị hy sinh khi tuổi đời còn quá trẻ, nhưng cái chết ấy không khép lại câu chuyện về Võ Thị Sáu. Ngược lại, từ pháp trường Hàng Dương, tên chị bước ra khỏi giới hạn của một đời người để trở thành biểu tượng của lòng yêu nước, sự kiên trung và tinh thần bất khuất. Báo Điện tử Chính phủ gọi chị là “người tử tù đầu tiên” của Côn Đảo, người nữ anh hùng đã ra pháp trường với nụ cười kiêu hãnh.

Ngày 2/8/1993, Chủ tịch nước ký Quyết định 149/KT/CTN truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho chị Võ Thị Sáu.

Một đời ngắn, một cái tên bất tử

Hơn bảy thập kỷ kể từ ngày Võ Thị Sáu ngã xuống, Côn Đảo đã đổi thay. Những con đường mới mở ra, cuộc sống bình yên trở lại trên vùng đất từng được gọi là “địa ngục trần gian”. Nhưng tại Nghĩa trang Hàng Dương, những nén hương vẫn lặng lẽ cháy bên mộ người nữ anh hùng.

Mỗi mùa hoa lê-ki-ma nở, câu chuyện về cô gái Đất Đỏ lại được nhắc nhớ. Từ năm 1956, nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn đã viết ca khúc “Biết ơn chị Võ Thị Sáu”, để rồi hình ảnh mùa hoa lê-ki-ma gắn với tên tuổi người thiếu nữ đã hy sinh cho đời sau.

“Một cuộc đời rất ngắn, nhưng đã hóa thành bất tử. Một người con gái rất trẻ, nhưng đã gánh trên vai cả lý tưởng của một dân tộc”, Bí thư xã Đất Đỏ từng xúc động nói khi tưởng niệm chị.

Có những con người chỉ sống một phần rất ngắn của lịch sử, nhưng chính sự hy sinh của họ khiến tên tuổi vượt khỏi thời gian. Võ Thị Sáu là một người như thế. Chị đã nằm lại ở Côn Đảo từ tuổi 19, nhưng mùa hoa lê-ki-ma vẫn nở, lời ca vẫn vang và tên người con gái Đất Đỏ vẫn ở lại trong ký ức dân tộc.