Người con gái đếm bom ở Đồng Lộc

La Thị Tám sinh năm 1949, quê ở huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh.

Năm 1967, khi 18 tuổi, chị gia nhập lực lượng thanh niên xung phong, thuộc Đại đội C2 – Giao thông vận tải, đơn vị làm nhiệm vụ tại khu vực Ngã ba Đồng Lộc.

Trong những năm chiến tranh, Đồng Lộc giữ vị trí đặc biệt quan trọng trên tuyến giao thông chi viện từ hậu phương miền Bắc vào chiến trường miền Nam. Đây cũng là một trong những khu vực bị không quân Mỹ tập trung đánh phá quyết liệt.

Tại đây, La Thị Tám được giao một nhiệm vụ đặc biệt. Mỗi khi máy bay Mỹ đánh phá, chị đứng trên đồi Mòi, một vị trí cao bên Ngã ba Đồng Lộc, để quan sát và đếm số bom được ném xuống, xác định số bom đã nổ và vị trí những quả bom chưa nổ. Khi máy bay rời khỏi khu vực, chị xuống hiện trường, cắm tiêu đánh dấu vị trí bom chưa nổ để lực lượng công binh đến rà phá. Công việc đòi hỏi người thực hiện phải quan sát trực tiếp khu vực vừa bị đánh phá và nhanh chóng tiếp cận hiện trường sau mỗi trận bom.

Từ cuối năm 1967 đến năm 1968, trong khoảng 200 ngày đêm làm nhiệm vụ tại Đồng Lộc, La Thị Tám đã đếm, xác định và cắm tiêu đánh dấu hơn 1.200 quả bom, góp phần giúp lực lượng công binh xử lý bom chưa nổ, bảo đảm giao thông trên tuyến đường.

Ngày 22/12/1969, La Thị Tám được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân khi tuổi đời còn rất trẻ.

Chiến tranh kết thúc, người nữ thanh niên xung phong năm ấy trở thành một trong những nhân chứng lịch sử của Ngã ba Đồng Lộc.

Đồi Mòi – nơi La Thị Tám từng làm nhiệm vụ quan sát và đếm bom – về sau được người dân quen gọi là đồi La Thị Tám. Địa điểm này hiện nằm trong không gian Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Ngã ba Đồng Lộc.

Tên tuổi La Thị Tám còn đi vào âm nhạc. Hình ảnh người nữ thanh niên xung phong trên đồi quan sát ở Đồng Lộc trở thành nguyên mẫu gắn với ca khúc “Người con gái sông La” của nhạc sĩ Doãn Nho.