Người con gái đếm bom ở Ngã ba Đồng Lộc

Giữa những năm tháng chiến tranh ác liệt, khi Ngã ba Đồng Lộc trở thành một trong những trọng điểm đánh phá dữ dội nhất của không quân Mỹ, hình ảnh một cô gái trẻ đứng trên đồi cao, tay cầm ống nhòm, lặng lẽ đếm từng quả bom rơi đã trở thành biểu tượng đẹp về lòng dũng cảm của tuổi trẻ Việt Nam. Người con gái ấy là La Thị Tám, nữ Thanh niên xung phong quê Hà Tĩnh, người sau này được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân khi mới vừa tròn 20 tuổi.

La Thị Tám sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo ở xã Vĩnh Lộc, Hà Tĩnh. Cha mất sớm, cuộc sống gia đình gặp nhiều khó khăn nên cô phải nghỉ học giữa chừng để cùng mẹ gánh vác việc nhà. Tuổi thơ và những năm tháng thiếu nữ của La Thị Tám gắn với cuộc sống bình dị của một cô gái miền quê. Thế nhưng khi đất nước bước vào những năm tháng chiến tranh khốc liệt, trong cô gái trẻ ấy đã hình thành một quyết tâm mạnh mẽ được góp sức mình cho quê hương.

Năm 1967, khi vừa tròn 18 tuổi, La Thị Tám viết đơn tình nguyện tham gia lực lượng Thanh niên xung phong. Cô được điều về hoạt động tại khu vực Đồng Lộc, thuộc đơn vị C2 chủ lực của ngành Giao thông vận tải Hà Tĩnh. Nhiệm vụ của những người thanh niên xung phong khi ấy là giữ cho tuyến đường huyết mạch luôn thông suốt, bảo đảm từng đoàn xe, từng chuyến hàng có thể vượt qua bom đạn để chi viện cho chiến trường miền Nam.

Đồng Lộc khi ấy được ví như một “yết hầu” của tuyến chi viện. Quốc lộ 15A là tuyến đường chiến lược quan trọng, trong khi nhiều con đường khác liên tục bị bom Mỹ đánh phá. Vì thế, máy bay địch tập trung trút xuống nơi đây hàng nghìn tấn bom đạn nhằm cắt đứt tuyến giao thông. Đất đai bị cày xới, những hố bom nối tiếp nhau, sự sống luôn bị đặt giữa ranh giới mong manh của cái chết.

Trong hoàn cảnh đó, La Thị Tám được giao một nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm: đứng trên một quả đồi cao bên trái Ngã ba Đồng Lộc để quan sát, đếm số bom địch thả xuống và cắm tiêu đánh dấu vị trí bom. Công việc tưởng như chỉ cần sự chính xác, nhưng thực tế đòi hỏi lòng gan dạ phi thường. Mỗi lần máy bay xuất hiện, mỗi tiếng bom nổ là một lần cô phải đối diện với hiểm nguy.

Suốt 200 ngày đêm, La Thị Tám kiên trì bám trụ trên vị trí quan sát. Cô đã đếm và cắm tiêu 1.205 quả bom, góp phần giúp lực lượng công binh nhanh chóng xác định những khu vực nguy hiểm để xử lý bom, bảo đảm giao thông tiếp tục được thông suốt.

Hình ảnh cô gái nhỏ nhắn trong tấm vải dù ngụy trang, tay cầm ống nhòm, đứng giữa một vùng đất đầy hố bom đã trở thành hình ảnh khó quên trong ký ức của nhiều thế hệ. Đằng sau sự bình tĩnh ấy là một tuổi trẻ đã gửi trọn cho đất nước.

Những đóng góp của La Thị Tám được ghi nhận bằng những phần thưởng cao quý. Cuối năm 1968, cô vinh dự được Bác Hồ gửi tặng Huy hiệu của Người. Ngày 22/12/1969, khi mới 20 tuổi, La Thị Tám được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Điều đáng quý ở nữ Anh hùng La Thị Tám không chỉ nằm ở những con số 200 ngày đêm hay 1.205 quả bom. Đó còn là tinh thần khiêm nhường của một người từng đi qua chiến tranh. Mỗi khi nhắc đến những chiến công năm xưa, bà luôn cho rằng đó là thành quả của cả tập thể, của những người đồng đội đã cùng nhau bám đường, bám trận địa.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, Ngã ba Đồng Lộc hôm nay đã trở thành địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống. Giữa không gian bình yên ấy, câu chuyện về La Thị Tám vẫn nhắc nhở thế hệ trẻ rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng tuổi xuân, lòng quả cảm và sự hy sinh của biết bao thế hệ đi trước.