NGƯỜI CON GÁI DUY NHẤT TRONG ĐỘI QUÂN ĐÁNH DINH ĐỘC LẬP

Tác giả: Phạm Quỳnh Phương
Nơi công tác: Trường Tiểu học Nguyễn Thị Minh Khai
Chức vụ: Bí thư Chi đoàn giáo viên

Sài Gòn, đêm Tết Mậu Thân 1968.

Ngoài phố, mùa xuân đã về.

Trong những căn nhà, người dân chuẩn bị đón năm mới.

Nhưng dưới nền một ngôi nhà giữa lòng thành phố, một căn hầm bí mật được mở ra.

Từ dưới hầm, súng AK, súng ngắn, B40, lựu đạn và thuốc nổ lần lượt được đưa lên.

Những người có mặt lặng lẽ nhận vũ khí.

Họ là những chiến sĩ Đội 5 Biệt động Sài Gòn.

Chỉ ít giờ nữa, họ sẽ đánh vào một trong những mục tiêu được bảo vệ nghiêm ngặt nhất thành phố:

Dinh Độc Lập.

Trong đội hình ấy có mười bốn người đàn ông.

Và một người phụ nữ.

Tên chị là Vũ Minh Nghĩa.

Bí danh:

Chín Nghĩa.

Chị là người nữ duy nhất bước vào trận đánh ấy.

Vũ Minh Nghĩa sinh ra trong một gia đình có truyền thống cách mạng.

Tuổi trẻ của chị diễn ra giữa những năm tháng miền Nam chìm trong chiến tranh.

Sài Gòn khi ấy không chỉ là một thành phố.

Đằng sau những con đường đông đúc là một chiến trường đặc biệt.

Ở đó có những chiến sĩ không mặc quân phục.

Có những căn nhà dưới nền là hầm chứa vũ khí.

Có những chiếc xe tưởng như chở hàng hóa bình thường nhưng bên trong là súng đạn.

Có những người ban ngày là thợ, người buôn bán, người dân bình thường, nhưng khi đêm xuống lại trở thành chiến sĩ biệt động.

Vũ Minh Nghĩa bước vào lực lượng ấy.

Chị làm y tá và trở thành chiến sĩ biệt động.

Nhưng có lẽ chính chiến tranh đã đẩy người con gái ấy tới một lựa chọn quyết liệt hơn.

Người chị yêu cũng là một chiến sĩ biệt động.

Anh bị bắt.

Bị giam cầm.

Bị tra tấn.

Những gì xảy ra với người mình yêu khiến trong lòng cô gái trẻ càng nung nấu ý chí chiến đấu.

Đến khi được hỏi có sẵn sàng tham gia nhiệm vụ đặc biệt hay không, Vũ Minh Nghĩa đã lựa chọn đi.

Dù chị hiểu—

chuyến đi ấy có thể không có đường về.

Cuối năm 1967, kế hoạch Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân được chuẩn bị trong bí mật.

Tại Sài Gòn, lực lượng biệt động nhận nhiệm vụ tiến công vào những cơ quan đầu não của Mỹ và chính quyền Sài Gòn.

Dinh Độc Lập.

Tòa Đại sứ Mỹ.

Đài Phát thanh.

Bộ Tổng tham mưu.

Bộ Tư lệnh Hải quân.

Đó đều là những nơi mà đối phương tin rằng nằm sâu trong vùng kiểm soát an toàn.

Để đánh được những mục tiêu ấy, vũ khí phải được đưa vào nội đô từ trước.

Con người phải được ém sẵn.

Căn cứ phải nằm ngay giữa thành phố.

Tất cả phải diễn ra mà đối phương không phát hiện.

Đội 5 được giao đánh Dinh Độc Lập.

Nhưng điều đặc biệt là nhiều chiến sĩ chỉ được biết mục tiêu chính xác rất gần giờ xuất kích.

Họ tập trung tại căn nhà có hầm vũ khí bí mật của ông Trần Văn Lai.

Căn hầm được mở.

Súng đạn được đưa lên.

Mọi người kiểm tra vũ khí.

Và lúc ấy—

mục tiêu cuối cùng mới được phổ biến.

Dinh Độc Lập.

Không ai hỏi:

“Liệu có trở về không?”

Bởi nhìn vào nhiệm vụ, họ đều hiểu câu trả lời.

Dinh Độc Lập là nơi đứng đầu bộ máy chính quyền Sài Gòn.

Được bảo vệ nghiêm ngặt.

Xung quanh có lực lượng cảnh vệ.

Quân đội.

Cảnh sát.

Các đơn vị cơ động có thể nhanh chóng tới ứng cứu.

Trong khi đó—

Đội 5 chỉ có 15 người.

Mười lăm con người định đánh thẳng vào một cơ quan đầu não ngay giữa thành phố của đối phương.

Và Vũ Minh Nghĩa là người nữ duy nhất.

Trước giờ xuất kích, mọi người chuẩn bị vũ khí.

AK.

B40.

Súng ngắn.

Lựu đạn.

Thuốc nổ.

Không ai biết vài giờ nữa người nào sẽ còn sống.

Nhưng đội hình vẫn lên xe.

Đêm Sài Gòn trôi về thời khắc lịch sử.

Những chiếc xe chở các chiến sĩ biệt động hòa vào đường phố.

Người dân đang đón Tết.

Không ai biết trên những chiếc xe đi ngang qua mình—

một trận đánh đang được đưa thẳng vào trung tâm Sài Gòn.

Khoảng 2 giờ sáng ngày 31 tháng 1 năm 1968.

Đội 5 tiếp cận Dinh Độc Lập.

Kế hoạch là dùng bộc phá đánh sập cổng để mở đường tiến vào bên trong.

Xe lao tới.

Các chiến sĩ triển khai.

Khối bộc phá được sử dụng.

Nhưng—

bộc phá không nổ như dự kiến.

Một khoảnh khắc có thể quyết định toàn bộ trận đánh.

Nếu cổng bị phá—

Đội 5 có thể xông sâu vào Dinh.

Nhưng cánh cổng vẫn còn.

Yếu tố bất ngờ đang mất đi từng giây.

Lính bảo vệ bắt đầu bắn trả.

Đạn từ trong Dinh bắn ra.

Các chiến sĩ biệt động lập tức triển khai chiến đấu trên đường Nguyễn Du.

Không còn phương án trên giấy.

Không còn thời gian sửa kế hoạch.

Trận đánh thực sự bắt đầu.

Súng nổ dữ dội.

Các chiến sĩ Đội 5 bám lấy những vị trí có thể chiến đấu.

Xe quân sự của đối phương xuất hiện.

Quân tiếp viện kéo tới.

Mười lăm chiến sĩ biệt động rơi vào tình thế bị bao vây giữa trung tâm thành phố.

Phía trước là Dinh Độc Lập.

Phía sau, quân địch đang siết lại.

Nhưng họ vẫn đánh.

B40 khai hỏa.

AK liên tục nhả đạn.

Các chiến sĩ bắn cháy xe quân sự, chống lại lực lượng tới ứng cứu.

Vũ Minh Nghĩa chiến đấu bên những người đồng đội nam.

Lúc ấy không còn ai nghĩ chị là phụ nữ.

Không có vị trí nào an toàn dành riêng cho người nữ duy nhất của đội.

Đạn không phân biệt nam hay nữ.

Và người chiến sĩ cũng không thể lựa chọn nơi ít nguy hiểm hơn.

Chị chiến đấu.

Chăm sóc đồng đội bị thương.

Mang đạn.

Tiếp tục bám theo đội hình.

Những người bên cạnh lần lượt ngã xuống.

Theo kế hoạch, lực lượng biệt động sẽ đánh chiếm và giữ cửa mở để lực lượng bên ngoài tiến vào tiếp ứng.

Họ phải giữ được vị trí.

Mười phút.

Hai mươi phút.

Ba mươi phút.

Nhưng lực lượng chi viện không tới được như dự kiến.

Trong khi đó, đối phương ngày càng đông.

Xe quân sự.

Bộ binh.

Hỏa lực.

Các tuyến đường xung quanh bị phong tỏa.

Những người lính Đội 5 hiểu rằng họ đang bị cô lập.

Nhưng không ai hạ súng.

Đạn vẫn được bắn.

Lựu đạn vẫn được ném.

Người này ngã xuống—

người còn lại tiếp tục chiến đấu.

Đội hình mười lăm người cứ ít dần.

Không thể tiến vào Dinh.

Không có lực lượng tiếp ứng.

Những người còn sống buộc phải tìm vị trí tiếp tục chiến đấu.

Họ rút vào các tòa nhà gần đó.

Từ đường Nguyễn Du, cuộc chiến kéo dài sang những căn nhà giữa phố.

Các chiến sĩ cố thủ.

Quân địch bao vây.

Một nhóm nhỏ biệt động giữa vòng vây của lực lượng đông hơn rất nhiều.

Đêm chuyển sang ngày.

Rồi lại sang đêm.

Những người còn sống gần như cạn đạn.

Đồng đội đã hy sinh.

Người bị thương.

Người không còn khả năng tiếp tục chiến đấu.

Vũ Minh Nghĩa vẫn còn sống.

Nhưng chị hiểu—

trận đánh đang đi tới những phút cuối.

Rạng sáng ngày 1 tháng 2, sau nhiều giờ chiến đấu trong vòng vây, những chiến sĩ còn sống của Đội 5 bị bắt.

Trong số họ có Vũ Minh Nghĩa.

Đối với chị, trận chiến chưa kết thúc.

Nó chỉ chuyển từ đường phố—

vào nhà tù.

Đối phương muốn biết:

Ai tổ chức?

Ai cung cấp vũ khí?

Hầm vũ khí ở đâu?

Cơ sở cách mạng nào đã che giấu các chiến sĩ?

Những người nào còn hoạt động trong thành phố?

Nếu khai ra một cái tên—

một người có thể bị bắt.

Nếu khai một địa chỉ—

một gia đình có thể bị phá.

Nếu nói ra một cơ sở—

cả mạng lưới có thể gặp nguy hiểm.

Vũ Minh Nghĩa bị thẩm vấn.

Bị tra tấn.

Nhưng người nữ chiến sĩ đã cầm súng đánh vào Dinh Độc Lập không khuất phục.

Chị không trao cho đối phương điều chúng cần.

Những tháng năm tù đày tiếp tục.

Chiến tranh ngoài kia vẫn diễn ra.

Còn bên trong nhà lao, người nữ biệt động tiếp tục một trận chiến khác—

giữ bí mật của đồng đội.

Cuộc tiến công Dinh Độc Lập không đạt được mục tiêu quân sự như kế hoạch ban đầu.

Nhiều chiến sĩ Đội 5 đã hy sinh.

Những người sống sót bị bắt.

Đó là sự thật lịch sử cần được nhìn nhận đầy đủ.

Nhưng trận đánh ấy đã tạo nên một chấn động lớn.

Một lực lượng chỉ có mười lăm người đã đưa chiến tranh tới ngay trước cánh cổng cơ quan đầu não của chính quyền Sài Gòn.

Cùng thời điểm đó, những đội biệt động khác tiến công Tòa Đại sứ Mỹ, Đài Phát thanh, Bộ Tổng tham mưu và Bộ Tư lệnh Hải quân.

Những địa điểm từng được coi là an toàn bỗng trở thành chiến trường.

Tết Mậu Thân 1968 gây chấn động dư luận quốc tế và tác động mạnh tới cục diện chiến tranh.

Nhưng phía sau những phân tích chiến lược ấy—

là máu của những con người cụ thể.

Trong đó có những người đồng đội của Vũ Minh Nghĩa đã không trở về.

Nhiều năm sau, người nữ chiến sĩ ấy bước ra khỏi chiến tranh.

Bà sống để nhìn thấy ngày đất nước thống nhất.

Sống để trở lại những con đường mình từng chiến đấu.

Sống để kể lại câu chuyện về những đồng đội đã nằm xuống.

Có lẽ đó cũng là một trách nhiệm không nhẹ hơn cầm súng.

Bởi người sống trở về phải mang theo ký ức của những người đã chết.

Một đội hình từng có mười lăm người.

Một căn hầm vũ khí.

Những chiếc xe xuất kích giữa đêm Tết.

Một khối bộc phá không nổ.

Những loạt súng trước cổng Dinh.

Những người đồng đội lần lượt ngã xuống.

Và những người còn sống chiến đấu đến khi không thể tiếp tục.

Tất cả trở thành ký ức mà Vũ Minh Nghĩa mang theo suốt cuộc đời.

Hơn nửa thế kỷ đã qua.

Dinh Độc Lập hôm nay mang tên Dinh Thống Nhất.

Mỗi ngày, rất nhiều người tới tham quan.

Du khách đi qua cánh cổng.

Chụp ảnh.

Bước trên những thảm cỏ xanh.

Trẻ em theo thầy cô tới học lịch sử.

Rất khó để hình dung rằng vào một đêm Tết năm 1968—

ngay trước nơi ấy từng là một chiến trường.

Có mười lăm người đã tới.

Chỉ mười lăm.

Trong đó có một cô gái.

Họ biết phía sau cánh cổng là lực lượng đối phương đông hơn rất nhiều.

Biết rằng khi tiếng súng đầu tiên vang lên, con đường trở về gần như sẽ khép lại.

Nhưng họ vẫn lên xe.

Những “Câu chuyện thời hoa lửa” đôi khi không kết thúc bằng một chiến thắng trọn vẹn.

Có trận đánh không chiếm được mục tiêu.

Có người lính hy sinh.

Có người bị bắt.

Có những kế hoạch không diễn ra đúng như dự kiến.

Nhưng lịch sử không chỉ được làm nên bởi những trận đánh kết thúc bằng lá cờ chiến thắng.

Nó còn được làm nên bởi những con người dám bước tới nơi mà trước họ—

chưa ai nghĩ có thể đánh tới.

Vũ Minh Nghĩa là một người như thế.

Người con gái duy nhất giữa mười bốn người đồng đội nam.

Chị không đi vào Dinh Độc Lập trong đoàn quân chiến thắng ngày 30 tháng 4 năm 1975.

Chị tới đó sớm hơn bảy năm.

Trong một đêm Tết.

Với khẩu súng trong tay.

Giữa vòng vây.

Và với một khả năng rất rõ ràng rằng mình có thể không bao giờ trở về.

Ngày hôm nay, Tết là thời gian để trở về nhà.

Người ta mua vé để trở về.

Đi hàng trăm kilômét để trở về.

Chờ cả năm chỉ để có vài ngày bên gia đình.

Bởi vậy, có lẽ càng dễ hiểu hơn lựa chọn của những người lính trong đêm Mậu Thân ấy.

Khi hàng triệu người đang trở về—

họ lại ra đi.

Khi những gia đình chuẩn bị đóng cửa đón giao thừa—

họ mở một căn hầm vũ khí.

Khi pháo Tết đáng lẽ vang lên—

tiếng súng chiến đấu bắt đầu.

Và trong đội quân mười lăm người tiến về Dinh Độc Lập có một người con gái tên Vũ Minh Nghĩa.

Chị bước lên xe.

Không biết sáng mai mình còn sống hay không.

Nhưng vẫn đi.

Bởi có những thế hệ đã sống tuổi trẻ của mình như thế:

Biết phía trước có thể là cái chết—

nhưng vẫn chọn đi về phía Tổ quốc cần mình nhất.