“Người con gái giữ bến phà Gianh” – Tỉnh Quảng Bình**

Những năm 1966 – 1972, bến phà Quán Hàu – sông Gianh – Quảng Bình trở thành một trong những trọng điểm đánh phá ác liệt nhất của không quân Mỹ. Chỉ trong vài năm, hàng nghìn tấn bom trút xuống vùng đất nhỏ hẹp ấy, biến nó thành “tọa độ lửa” giữa miền Trung. Và giữa khói lửa khốc liệt đó, có một cô gái tên Hoàng Thị Thu Hằng, hai mươi tuổi, quê huyện Quảng Ninh, đã trở thành huyền thoại thầm lặng của bến phà.

Thu Hằng vốn là con gái của một gia đình làm nghề sông nước. Từ nhỏ, cô đã biết chèo thuyền, bơi lội, biết cảm nhận tiếng gió, tiếng nước như một bản năng. Khi bom Mỹ bắt đầu đánh phá cầu phà, Hằng xin gia nhập lực lượng Thanh niên xung phong bến phà Gianh, nhiệm vụ là tải đạn, cứu thương, và đặc biệt là đưa phà qua sông trong những thời điểm nguy hiểm nhất.

Ngày nhận nhiệm vụ, đội trưởng nhìn dáng người nhỏ nhắn của Hằng mà do dự:
– “Việc này nặng lắm, lại bom đạn liên tục. Con gái mà chịu được không?”
Hằng chỉ mỉm cười, đôi mắt sáng rực:
– “Sông Gianh là nhà cháu. Giặc đánh thì cháu càng phải giữ bến.”

Từ đó, Hằng là một trong những người có mặt tại phà nhiều nhất – gần như suốt ngày đêm. Bến phà Gianh khi ấy như một mảnh đất không bao giờ ngủ. Tiếng còi báo động vang lên liên tục. Pháo cao xạ nổ đinh tai. Máy bay Mỹ quần đảo như bầy chim sắt khổng lồ, thả bom quanh bờ sông. Nhưng giữa tất cả âm thanh chết chóc ấy, vẫn có tiếng mái chèo của Hằng khua vào nước, đều đặn, mạnh mẽ, đầy bản lĩnh.

Có những ngày, Hằng cùng tổ của mình phải đưa cả chục chuyến phà qua trong mưa bom. Mỗi chuyến phà chở đạn, gạo, bộ đội, xe vận tải đều là một chuyến đi sinh tử. Chỉ cần chậm một phút, đoàn xe phía trong rừng sẽ tắc nghẽn, còn ngoài biển là đội hình địch đang sẵn sàng ập vào. Thế nên Hằng luôn là người đứng đầu mũi phà, dáng nhỏ bé mà tay lái cứng như thép.

Một lần, địch thả bom sát ngay mũi phà. Nước sông bắn lên cao như một bức tường. Con phà chao đảo dữ dội, ai cũng hoảng loạn. Nhưng Hằng hét lớn:
– “Bình tĩnh! Giữ dây! Giữ lái!”
Cô lao lên, nắm chặt dây phà, chân trụ xuống sàn gỗ, toàn thân căng ra giữ thăng bằng. Khi phà ổn định, mọi người mới thở phào. Một chiến sĩ trẻ nhìn cô, thốt lên:
– “Con gái chi mà gan hơn cả tụi tui!”
Hằng chỉ cười, đôi mắt thoáng ánh tinh nghịch giữa biển lửa:
– “Vì tụi em còn trẻ, còn khỏe. Chưa sợ chi mô!”

Nhưng sự gan dạ ấy cũng phải đối mặt với bi kịch. Một chiều tháng 9 năm 1970, đội của Hằng nhận nhiệm vụ đưa gấp một chuyến phà chở đầy thuốc men qua bờ bắc. Trời tối sầm, mây đen kéo xuống, báo hiệu địch sắp đánh lớn. Hằng vừa cầm lái, vừa quan sát bầu trời. Phà đi được nửa sông thì pháo sáng của địch bắn lên trắng xóa, rồi bom bắt đầu rơi.

Tiếng nổ chát chúa. Một quả bom rơi xuống rất gần mạn phà. Lửa bắn tung tóe. Sàn phà rung mạnh đến mức ai cũng ngã lăn. Trong khoảnh khắc ngắn ngủi ấy, dây phà bị sạt, con phà lệch hướng và sắp va vào trụ đá giữa sông – nếu va phải, toàn bộ phà sẽ vỡ tan.

Hằng bật dậy, lao đến dây phà đúng lúc nó sắp tuột. Cô ôm chặt, đôi chân cắm xuống nền phà rung bần bật. Bom rơi liên tiếp, ánh lửa rọi sáng khuôn mặt lấm lem của cô. Đồng đội hét lên:
– “Hằng! Nguy hiểm lắm, bỏ dây ra!”
Nhưng cô chỉ nghiến răng:
– “Không được! Buông ra là phà chìm!”

Phà giữ được thăng bằng. Nhưng một mảnh bom bi đã cắt trúng vai cô. Máu đỏ thẫm cả lưng áo. Cô đứng vững thêm được vài giây, rồi từ từ khuỵu xuống, đôi tay vẫn nắm chặt dây phà như không muốn buông.

Đồng đội đưa được phà vào bờ an toàn, nhưng Hằng đã không còn nói được nữa. Trước khi nhắm mắt, cô mấp máy:
– “Đừng để đứt phà… đừng để gián đoạn đường ra tiền tuyến…”

Hằng hy sinh ngay trên sàn phà – nơi cô đã chiến đấu suốt tuổi thanh xuân của mình.

Sau này, mỗi khi đi ngang bến, người dân Quảng Bình vẫn kể về cô Thu Hằng – người con gái giữ bến phà Gianh bằng cả trái tim, người đã đứng giữa mưa bom để giữ cho mạch máu giao thông của đất nước không bị đứt đoạn dù chỉ một giây.

Bến phà Gianh ngày nay yên bình, nước trôi lững lờ, nhưng trong mỗi con sóng vẫn như có bóng dáng một cô gái nhỏ đang chèo phà giữa mịt mù khói lửa.