NGƯỜI CON GÁI GIỮA VÒNG VÂY

Tác giả: Phạm Quỳnh Phương
Nơi công tác: Trường Tiểu học Nguyễn Thị Minh Khai
Chức vụ: Bí thư Chi đoàn giáo viên

Khi nhắc đến chiến tranh, người ta thường hình dung những đoàn quân hành quân qua núi rừng, những người lính xung phong giữa chiến hào hay những trận đánh dữ dội nơi tiền tuyến. Nhưng cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của dân tộc Việt Nam không chỉ diễn ra trên những chiến trường lớn. Có một mặt trận khác, nơi phía trước và phía sau gần như không còn ranh giới. Đó là những làng quê nằm sâu trong vùng quân Pháp kiểm soát, nơi người dân ban ngày sống dưới sự kiểm soát của kẻ thù, đêm xuống lại đào hầm, chuyển thư, giấu cán bộ, cầm súng bảo vệ quê hương.

Giữa một chiến trường như thế, có một người con gái đã khiến quân địch nhiều lần phải khiếp sợ.

Chị tên là Nguyễn Thị Chiên.

Nguyễn Thị Chiên sinh năm 1930 tại xã Tán Thuật, huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình. Chị lớn lên giữa một vùng quê đồng bằng Bắc Bộ, trong những năm đất nước còn chìm dưới ách thực dân, phong kiến. Cũng như bao người phụ nữ nông thôn Việt Nam thời ấy, tuổi thơ của chị gắn với ruộng đồng và một cuộc sống nhiều thiếu thốn.

Nhưng lịch sử đã không để thế hệ của Nguyễn Thị Chiên được sống một tuổi trẻ bình thường.

Cách mạng Tháng Tám thành công. Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời. Niềm vui độc lập chưa được bao lâu thì thực dân Pháp quay trở lại xâm lược.

Cuộc kháng chiến lan rộng.

Thái Bình trở thành một địa bàn giằng co quyết liệt giữa ta và địch.

Khi mới mười sáu tuổi, Nguyễn Thị Chiên đã tham gia hoạt động cách mạng. Từ công tác phụ nữ, chị dần tham gia lực lượng du kích, trở thành một người chiến sĩ ngay trên chính quê hương mình.

Không có những chiến hào dài như Điện Biên.

Không có những đoàn pháo vượt núi.

Chiến trường của chị là những con đường làng, những cánh đồng, những bụi tre và từng mái nhà quen thuộc.

Nhưng sự nguy hiểm không vì thế mà ít hơn.

Quân Pháp tổ chức nhiều cuộc càn quét vào các làng quê nhằm phá cơ sở kháng chiến, bắt cán bộ, tiêu diệt lực lượng du kích. Trong những cuộc càn ấy, người chiến sĩ có thể đối mặt với quân địch ngay giữa nơi mình sinh ra và lớn lên.

Nguyễn Thị Chiên cùng đội du kích bám đất, bám làng.

Ban ngày, quân địch có thể xuất hiện trên đường.

Đêm xuống, lực lượng kháng chiến lại hoạt động.

Những người du kích phải biết từng con ngõ, từng bờ ruộng, từng lối đi. Họ chiến đấu trong điều kiện vũ khí thiếu thốn, lực lượng ít hơn đối phương rất nhiều.

Nhưng họ có một lợi thế mà quân xâm lược không bao giờ có được.

Đó là quê hương.

Từng bờ tre, từng cánh đồng đều là nơi họ thuộc từng lối đi.

Và sau lưng họ là nhân dân.

Trong những năm 1949, 1950 và 1951, Nguyễn Thị Chiên tham gia nhiều trận đánh chống quân Pháp càn quét. Chị vừa chiến đấu, vừa làm nhiệm vụ xây dựng lực lượng du kích, bảo vệ cán bộ và cơ sở kháng chiến.

Có lần, Nguyễn Thị Chiên bị quân địch bắt.

Đối với một người hoạt động cách mạng trong vùng tạm chiếm, rơi vào tay quân Pháp đồng nghĩa với việc phải đối mặt với những cuộc tra khảo nhằm tìm ra cơ sở kháng chiến.

Chúng muốn chị khai báo.

Người con gái trẻ không khuất phục.

Không lấy được thông tin cần thiết, quân địch cuối cùng phải thả chị.

Nguyễn Thị Chiên trở về.

Và lại tiếp tục chiến đấu.

Nhưng những thử thách lớn nhất vẫn còn ở phía trước.

Năm 1951, quân Pháp mở một cuộc càn quét vào địa bàn.

Lực lượng địch đông hơn.

Vũ khí mạnh hơn.

Nguyễn Thị Chiên chỉ huy du kích chống trả.

Giữa một trận đánh, tình thế trở nên đặc biệt nguy hiểm. Quân địch tiến sát vị trí của chị.

Khoảng cách giữa người du kích và những người lính Pháp ngày càng ngắn.

Không còn đủ điều kiện để chiến đấu theo cách thông thường.

Nguyễn Thị Chiên bình tĩnh chờ thời cơ.

Khi quân địch tiến đến gần, chị bất ngờ xông ra.

Một người phụ nữ Việt Nam nhỏ bé đối mặt trực tiếp với những người lính viễn chinh được trang bị vũ khí.

Nhưng sự bất ngờ thuộc về chị.

Nguyễn Thị Chiên sử dụng chính kỹ thuật chiến đấu và sự nhanh nhẹn của mình để khống chế đối phương.

Trong trận ấy, chị đã bắt sống quân địch, thu vũ khí và đưa tù binh về cho lực lượng ta.

Đó không phải là chiến công duy nhất.

Trong nhiều trận chống càn khác, Nguyễn Thị Chiên tiếp tục trực tiếp chiến đấu, tiêu diệt và bắt sống nhiều quân địch. Chị cùng đội du kích vận dụng cách đánh linh hoạt, tận dụng địa hình làng quê, bất ngờ xuất hiện rồi nhanh chóng rút khỏi khu vực nguy hiểm.

Quân Pháp có súng mạnh hơn.

Có lực lượng đông hơn.

Nhưng chúng không thể khiến những người du kích rời bỏ làng mình.

Càng càn quét, lực lượng kháng chiến càng bám đất.

Càng khủng bố, lòng căm thù càng lớn.

Và giữa những người dân bình thường ấy, những người như Nguyễn Thị Chiên đã trở thành nỗi ám ảnh đối với quân địch.

Đến năm 1952, khi mới ngoài hai mươi tuổi, Nguyễn Thị Chiên đã tham gia hàng chục trận đánh. Chị trực tiếp tiêu diệt, làm bị thương và bắt sống nhiều quân Pháp, đồng thời góp phần xây dựng lực lượng du kích tại địa phương.

Những chiến công của người nữ du kích Thái Bình được báo cáo tại Đại hội toàn quốc các chiến sĩ thi đua và cán bộ gương mẫu lần thứ nhất, tổ chức tại Việt Bắc năm 1952.

Ở đó có những người lính đến từ nhiều chiến trường.

Có La Văn Cầu – người đã để lại cánh tay phải tại Đông Khê.

Có Nguyễn Quốc Trị – người chiến sĩ trải qua hàng chục trận đánh.

Có những con người đã trở thành biểu tượng của cuộc kháng chiến.

Và giữa họ có một người phụ nữ trẻ đến từ vùng đồng bằng Thái Bình.

Ngày 19 tháng 5 năm 1952, Nguyễn Thị Chiên được Chủ tịch Hồ Chí Minh và Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng.

Chị trở thành nữ Anh hùng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Khi ấy, Nguyễn Thị Chiên mới hai mươi hai tuổi.

Có một bức ảnh lịch sử còn lưu lại đến hôm nay.

Trong ảnh, Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng bên những Anh hùng, chiến sĩ thi đua tiêu biểu của Đại hội năm 1952. Giữa những người chiến sĩ quân đội là Nguyễn Thị Chiên – người con gái đến từ một làng quê Thái Bình.

Khoảnh khắc ấy có lẽ là một trong những hình ảnh đẹp nhất về cuộc kháng chiến.

Bởi nó cho thấy một điều rất giản dị:

Khi Tổ quốc bị xâm lăng, anh hùng có thể bước ra từ bất cứ đâu.

Từ một người nông dân.

Một người công nhân.

Một chàng trai miền núi.

Hay một cô gái của làng quê đồng bằng Bắc Bộ.

Sau ngày được tuyên dương, Nguyễn Thị Chiên tiếp tục công tác trong quân đội.

Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp vẫn tiếp diễn.

Hai năm sau, Điện Biên Phủ toàn thắng.

Đất nước bước sang một trang mới.

Người nữ du kích năm nào sống tiếp một cuộc đời dài, chứng kiến những năm tháng chiến tranh chống Mỹ, ngày đất nước thống nhất và nhiều thập kỷ hòa bình sau đó.

Nhưng hình ảnh khiến lịch sử nhớ tới Nguyễn Thị Chiên mãi mãi vẫn là hình ảnh của người con gái tuổi đôi mươi giữa những làng quê Thái Bình những năm kháng chiến.

Một cô gái không có xe tăng.

Không có đại bác.

Không đứng trong một đội quân đông đảo.

Chị có một khẩu súng, những người đồng đội du kích và mảnh đất quê hương mà mình quyết không rời bỏ.

Hơn bảy mươi năm đã trôi qua.

Những cánh đồng Thái Bình hôm nay không còn dấu chân những cuộc càn quét.

Những con đường làng không còn tiếng súng.

Những cô gái tuổi mười sáu, đôi mươi hôm nay được đến trường, được lựa chọn nghề nghiệp, được sống và theo đuổi những ước mơ của mình.

Khoảng cách giữa họ và Nguyễn Thị Chiên của năm 1951 là cả một thời đại.

Nhưng cũng chính bởi khoảng cách ấy, những “Câu chuyện thời hoa lửa” càng cần được kể lại.

Để chúng ta hiểu rằng trong chiến tranh, phụ nữ Việt Nam không chỉ là những người mẹ tiễn con, những người vợ chờ chồng hay những người ở hậu phương.

Họ còn trực tiếp cầm súng.

Trực tiếp bước vào trận đánh.

Trực tiếp đối diện với kẻ thù.

Và có những người đã trở thành Anh hùng khi tuổi đời chỉ vừa ngoài hai mươi.

Nguyễn Thị Chiên là một người như thế.

Từ một cô gái của làng quê Thái Bình, chị bước vào cuộc kháng chiến và trở thành nữ Anh hùng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Không phải bởi chị sinh ra đã khác những người bình thường.

Mà bởi khi lịch sử đặt một người bình thường trước một lựa chọn lớn lao, chị đã lựa chọn đứng về phía quê hương mình.

Ngày hôm nay, trên những cánh đồng nơi chị từng chiến đấu, lúa vẫn xanh.

Trẻ em vẫn đến trường.

Cuộc sống bình yên vẫn tiếp tục.

Và có lẽ đó chính là chiến thắng đẹp nhất của người nữ du kích năm nào.