Người Con Gái Hưng Yên Kéo Lá Cờ Đỏ Sao Vàng Trong Ngày 2 Tháng 9 Năm 1945.

Sáng ngày 2-9-1945, tại Quảng trường Ba Đình, hàng vạn đồng bào cả nước cùng hướng về lễ đài, lắng nghe Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Khi giai điệu Tiến quân ca cất lên hùng tráng, lá cờ đỏ sao vàng lần đầu tiên tung bay trên bầu trời một đất nước tự do. Một trong hai người vinh dự được giao nhiệm vụ kéo lá cờ thiêng liêng ấy chính là bà Dương Thị Thoa, người con gái quê Hưng Yên, còn được biết đến với bí danh Lê Thi.Bà sinh năm 1926 tại xã Mễ Sở, tỉnh Hưng Yên, trong một gia đình giàu truyền thống hiếu học và yêu nước. Bà là con thứ tư của Giáo sư, liệt sĩ Dương Quảng Hàm — nhà giáo nổi tiếng, từng là Hiệu trưởng Trường Bưởi. Có lẽ chính cái nôi gia đình mang đậm tinh thần trí thức yêu nước ấy đã sớm hun đúc trong lòng cô con gái nhỏ những hạt mầm lý tưởng cách mạng.Năm 1942, khi còn đang theo học tại trường Đồng Khánh, Lê Thi cùng một số bạn bè đã bí mật truyền tay nhau đọc báo Cứu quốc, từ đó dần hình thành ý thức ủng hộ Việt Minh. Bất chấp mong muốn của cha mẹ muốn con gái thi vào trường cao đẳng sư phạm để nối nghiệp dạy học, bà đã liều lĩnh rời gia đình để dấn thân vào con đường hoạt động cách mạng. Năm 1944, ngay sau khi vừa tốt nghiệp Trường Nữ sinh Đồng Khánh, bà gia nhập mạng lưới Việt Minh bí mật, đảm nhận việc phân phát báo chí cách mạng và tuyên truyền cho Mặt trận Việt Minh. Đầu năm 1945, bà chính thức được kết nạp vào Đoàn Phụ nữ Cứu quốc quận Hoàn Kiếm, tích cực tham gia các cuộc mít tinh, biểu tình, tập luyện quân sự, hòa mình vào không khí sục sôi của những ngày tiền khởi nghĩa.Ngày 19-8-1945, bà có mặt trong dòng người tiến về trại Bảo an binh, cùng nhân dân Thủ đô cất cao tiếng hô kêu gọi quân địch hạ vũ khí đầu hàng. Chỉ ít ngày sau đó, bà lại có cơ duyên chứng kiến và trực tiếp góp mặt trong một khoảnh khắc không thể nào quên của lịch sử dân tộc — ngày Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập.Trong nhiều tư liệu, sách sử viết về sự kiện trọng đại này, cái tên của hai người phụ nữ được giao nhiệm vụ kéo cờ luôn được nhắc đến: bà Đàm Thị Loan và bà Dương Thị Thoa. Về sau, mỗi khi kể lại câu chuyện, bà vẫn khiêm tốn cho rằng đó chỉ là một sự tình cờ may mắn. Nhưng có lẽ, lịch sử không chọn lựa một cách ngẫu nhiên. Người con gái mới 19 tuổi khi ấy đã sớm dấn thân, kiên trì cống hiến cho cách mạng, và cả cuộc đời bền bỉ sau này của bà cũng đã minh chứng bà thực sự xứng đáng với vinh dự lớn lao mà Tổ quốc trao gửi.Sáng hôm ấy, từng đoàn người từ khắp các ngả đường rầm rập kéo về Quảng trường Ba Đình, tay giương cao cờ đỏ sao vàng, miệng đồng thanh hô vang những khẩu hiệu ủng hộ Việt Minh. Lê Thi trong tà áo dài trắng, đi đôi giày ba-ta, tay cầm gậy gỗ, sánh bước dẫn đầu đoàn phụ nữ quận Hoàn Kiếm. Khi đoàn tiến vào quảng trường, họ được xếp ở hàng đầu, ngay sát khu vực lễ đài.Trong lúc mọi người còn đang hồi hộp chờ đợi giờ khai mạc, đại diện Ban tổ chức bất ngờ đến yêu cầu đoàn cử ra một người lên kéo cờ. Cả đoàn lúng túng vì hoàn toàn chưa có sự chuẩn bị trước, rồi đồng loạt tin tưởng đề cử Lê Thi đảm nhận nhiệm vụ đặc biệt này. Dù có phần ngập ngừng vì quá bất ngờ, bà vẫn bước lên gần khu vực lễ đài. Tại đây, bà gặp một nữ du kích người dân tộc Tày cũng vừa được phân công cùng thực hiện nhiệm vụ kéo cờ. Không kịp hỏi tên nhau, hai người vội trao đổi thật nhanh cách phối hợp, người thấp giữ nhịp nâng cờ, người cao đảm nhận việc kéo dây, sao cho động tác thật nhịp nhàng, ăn khớp với giai điệu bài Tiến quân ca.Khi Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các thành viên Chính phủ lâm thời bước ra lễ đài, bản quốc ca hùng tráng vang lên, mọi ánh mắt của hàng vạn người có mặt đều dồn về phía lá cờ đỏ sao vàng đang từ từ được kéo lên. Đôi tay của hai cô gái — một người con thành thị, một người con miền núi — phối hợp ăn ý đến lạ thường. Đúng vào nốt nhạc cuối cùng của bản quốc ca, lá cờ vừa lên đến đỉnh cột, tung bay phấp phới trong gió. Khoảnh khắc ấy chỉ vỏn vẹn diễn ra trong vài phút ngắn ngủi, nhưng đã trở thành một dấu ấn vĩnh cửu trong lịch sử dân tộc.Trong niềm xúc động nghẹn ngào, lần đầu tiên bà được tận mắt nhìn thấy Bác Hồ bằng xương bằng thịt, giản dị và gần gũi đến lạ. Giữa lúc đang đọc bản Tuyên ngôn, Bác bất ngờ dừng lại, cất tiếng hỏi thân tình liệu đồng bào có nghe rõ lời Người hay không. Cả biển người đáp lại bằng tiếng hô vang dội, hòa cùng những giọt nước mắt hạnh phúc trào dâng. Bà từng kể lại, chính khoảnh khắc ấy, trái tim bà như hòa chung một nhịp đập với hàng vạn đồng bào đang có mặt tại quảng trường hôm đó.Sau dấu mốc lịch sử ấy, bà Lê Thi tiếp tục dấn thân vào con đường hoạt động cách mạng, lần lượt đảm nhiệm các cương vị Chủ tịch Hội Phụ nữ Cứu quốc quận Hoàn Kiếm, rồi Chủ tịch Hội Phụ nữ tỉnh Tuyên Quang. Năm 1957, bà được cử đi học lớp cao cấp lý luận chính trị đầu tiên tại Trường Đảng Nguyễn Ái Quốc, để rồi sau đó trở thành giảng viên, nhà nghiên cứu triết học. Từ năm 1961 đến năm 1988, bà gắn bó với công tác giảng dạy và nghiên cứu tại Viện Triết học, từng giữ chức Viện trưởng Viện Triết học kiêm Tổng Biên tập Tạp chí Triết học. Bà còn là một trong những người đặt nền móng sáng lập Trung tâm Nghiên cứu phụ nữ và gia đình, tiền thân của Viện Nghiên cứu gia đình và giới thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam ngày nay.Với những cống hiến to lớn cho cách mạng và cho nền học thuật nước nhà, bà đã được Nhà nước trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhất, Huân chương Độc lập hạng Ba cùng nhiều phần thưởng cao quý khác trong suốt cuộc đời hoạt động của mình.Dù phần lớn cuộc đời gắn bó với mảnh đất Hà Nội, sinh thời bà Lê Thi vẫn luôn dành một tình cảm sâu nặng cho quê hương Hưng Yên. Trong những câu chuyện kể lại, bà thường nhắc về miền đất nhãn lồng ngọt thơm, nơi lưu giữ trọn vẹn ký ức tuổi thơ, cũng là nơi đã hun đúc nên tinh thần hiếu học và lòng yêu nước trong bà. Với bà, Hưng Yên không đơn thuần chỉ là nơi chôn nhau cắt rốn, mà còn là cội nguồn, là điểm tựa tinh thần bền vững suốt cả cuộc đời.Bà Lê Thi qua đời năm 2020, hưởng thọ 95 tuổi. Dù người con gái Hưng Yên năm xưa đã đi xa, nhưng hình ảnh bà trong tà áo dài trắng, đôi tay nâng lá cờ đỏ sao vàng lên đỉnh cột giữa buổi bình minh độc lập của dân tộc, vẫn sẽ còn sống mãi trong ký ức của bao thế hệ người Việt Nam.