người con gái thứ mười trong tiểu đội
Giữa những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước đầy rực lửa, có những huyền thoại đã được viết bằng máu và cả những linh cảm kỳ diệu vượt xa mọi sự giải thích thông thường. Một trong những câu chuyện bi tráng và ám ảnh nhất, chính là câu chuyện về chị Võ Thị Cúc — người con gái thứ mười trong tiểu đội nữ thanh niên xung phong tại Ngã ba Đồng Lộc.
Ngã ba Đồng Lộc những ngày tháng 7 năm 1968 được mệnh danh là "tọa độ chết", nơi mỗi mét vuông đất phải hứng chịu hàng chục quả bom cày xới. Trong không khí hừng hực quyết tâm giữ vững mạch máu giao thông cho miền Nam, chị Cúc dường như đã có một linh cảm định mệnh về sự hy sinh của mình. Khác với vẻ tinh nghịch thường ngày, trong lần về thăm nhà cuối cùng, chị lẳng lặng sửa sang lại bàn thờ tổ tiên và tự tay chuẩn bị một bộ quần áo mới, xếp gọn gàng rồi dặn bạn bè rằng nếu mình có mệnh hệ gì thì hãy mặc bộ đồ ấy cho chị. Đó không phải là sự bi lụy, mà là tâm thế của một người lính đã sẵn sàng hiến dâng tất cả cho Tổ quốc.
Chiều ngày 24 tháng 7, một trận bom phản lực tàn khốc đã dội xuống trận địa. Sau làn khói đen kịt, chín cô gái trong tiểu đội được tìm thấy đã hy sinh khi đang quây quần bên nhau. Nhưng riêng chị Cúc — người vốn có nhiệm vụ kiểm tra các hố bom để cắm biển báo — lại hoàn toàn mất dấu. Suốt ba ngày đêm ròng rã, đồng đội vừa khóc vừa đào bới trong tuyệt vọng nhưng không thấy thi thể chị đâu. Giữa không gian đặc quánh mùi thuốc súng và sự tang thương, nhà thơ Yến Thanh, một cán bộ kỹ thuật cùng đơn vị, vì quá đau đớn đã ngồi bên hố bom viết nên bài thơ "Cúc ơi" như một lời gọi hồn da diết. Những câu thơ: "Cúc ơi! Em ở đâu không về với bọn mình? Chín bạn đã quây quần thành một hàng ngang... Cúc ơi! Em ở đâu mà tay không bới đất" vang lên giữa đại ngàn như xoáy sâu vào lòng đất mẹ.
Sự linh ứng kỳ lạ đã xảy ra ngay sau khi bài thơ được đọc lên trong làn khói hương nghi ngút. Người ta tìm thấy chị ở hố bom thứ mười, nằm sâu trong lòng đất. Chị hy sinh trong tư thế tay vẫn cầm chặt chiếc cuốc, như thể đến tận hơi thở cuối cùng, chị vẫn đang miệt mài thực hiện nhiệm vụ san lấp hố bom để mở đường cho xe qua. Câu chuyện về hố bom thứ mười và bài thơ gọi hồn đã trở thành một huyền thoại bất tử, cho thấy trong cuộc chiến khốc liệt ấy, tình đồng chí và sự gắn kết tâm linh giữa những người lính có thể vượt qua mọi giới hạn của cái chết. Chị Cúc và đồng đội đã nằm lại, nhưng tinh thần của họ đã hóa thân vào từng tấc đất, biến một vùng tọa độ chết trở thành biểu tượng của sự sống và khát vọng hòa bình mãnh liệt của dân tộc.
