NGƯỜI CON GÁI TRÊN "TỌA ĐỘ LỬA" TAM ĐIỆP
Trên dải đất Ninh Bình, nơi những ngọn núi đá vôi sừng sững như bức tường thành tự nhiên che chở cho mạch máu giao thông huyết mạch của Tổ quốc, vẫn còn đó những người phụ nữ đã dùng cả tuổi xuân để viết nên huyền thoại. Một trong số những “đóa hồng trên đá” ấy là bà Nguyễn Thị Thanh, một cựu thanh niên xung phong, người đã từng sống và chiến đấu giữa tâm điểm của những trận mưa bom bão đạn tại đèo Tam Điệp.
Vào những năm 1960, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn cam go, khu vực Dốc Xây và đèo Tam Điệp trở thành “yết hầu” giao thông trọng yếu, nơi nối liền hậu phương lớn miền Bắc với tiền tuyến lớn miền Nam. Chính vì vị trí chiến lược này, kẻ thù đã tập trung đánh phá điên cuồng cắt đứt tuyến đường vận chuyển. Bà Thanh, khi ấy mới chỉ là một cô gái mười chín, đôi mươi, đã rời lũy tre làng để gia nhập lực lượng thanh niên xung phong, bám trụ tại cung đường hiểm trở này.
Công việc của bà và đồng đội không chỉ là san lấp hố bom hay giải tỏa ùn tắc ngay sau mỗi trận oanh tạc. Ký ức sâu đậm nhất trong bà là những đêm tối mịt mùng, khi đoàn xe vận tải quân sự phải tắt đèn để tránh sự phát hiện của máy bay địch. Giữa một bên là vách đá dựng đứng, một bên là vực sâu hun hút, bà Thanh cùng các chị em đã thực hiện một nhiệm vụ dũng cảm đến phi thường: mặc áo trắng, đứng làm “cọc tiêu sống”.
“Chúng tôi đứng sát mép vực, dùng tấm áo trắng của mình làm dấu mốc cho các anh lái xe vững tay lái qua đèo,” bà Thanh bồi hồi kể lại. Giữa không gian đặc quánh mùi thuốc súng và bụi đá, những dáng người nhỏ bé ấy đã trở thành những ngọn hải đăng trên cạn, dẫn lối cho những chuyến hàng chi viện vào Nam an toàn. Cái chết luôn rình rập, nhưng ý chí “tim có thể ngừng đập nhưng mạch máu giao thông không bao giờ tắc” đã giúp bà vượt qua tất cả.
Hòa bình lập lại, bà Thanh trở về với cuộc sống giản dị tại mảnh đất Tam Điệp. Dù thời gian đã hằn lên gương mặt những nếp chân chim và mái tóc đã pha sương, nhưng mỗi khi nhắc về những năm tháng ở Dốc Xây, đôi mắt bà lại sáng lên niềm tự hào mãnh liệt. Bà không coi mình là anh hùng, mà chỉ xem đó là trách nhiệm của một người dân vùng ngã ba đỏ đối với vận mệnh dân tộc.
