Người con Hà Tĩnh mang theo quê hương trong hành trình lớn

Có những quê hương không chỉ hiện diện trên bản đồ, mà còn tồn tại trong tâm hồn của những người con đã trưởng thành từ đó. Với Cù Huy Cận, Hà Tĩnh là một quê hương như thế.

Ông sinh tại Ân Phú, vùng đất thuộc Hà Tĩnh, trong một gia đình có truyền thống Nho học và xuất thân từ đời sống nông thôn. Các tư liệu chính thức về tiểu sử đều ghi nhận quê quán của Huy Cận là Hà Tĩnh, dù địa giới hành chính khu vực quê ông có sự thay đổi theo từng thời kỳ.

Hà Tĩnh là vùng đất có truyền thống văn hóa lâu đời và lịch sử đấu tranh mạnh mẽ. Trong tiến trình hiện đại, nhân dân Hà Tĩnh đã tham gia các phong trào yêu nước, cao trào Xô viết Nghệ - Tĩnh, các phong trào đấu tranh trước năm 1945 và cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền. Hà Tĩnh cũng được ghi nhận là một trong những địa phương giành chính quyền sớm trong Cách mạng Tháng Tám.

Sinh ra trên mảnh đất ấy, Huy Cận sớm rời quê để đi học. Ông vào Huế học trung học, sau đó ra Hà Nội học trường Cao đẳng Nông Lâm. Những chuyến đi ấy giúp ông mở rộng tri thức và bước vào đời sống văn học.

Nhưng đi xa không có nghĩa là cắt đứt với quê hương. Trong hành trình của một con người, quê hương thường là nơi hình thành những nền tảng đầu tiên: ngôn ngữ, ký ức, cách nhìn về con người và cuộc sống.

Có lẽ vì thế, khi nhắc đến Huy Cận, người ta không chỉ thấy một nhà thơ của Hà Nội hay một trí thức trưởng thành ở Huế. Trong căn cước của ông luôn có một phần rất rõ ràng: ông là người con của Hà Tĩnh.

Điều đặc biệt là cuộc đời Huy Cận gắn với hai dòng chảy lớn: văn hóa và cách mạng. Ông trưởng thành trong phong trào Thơ Mới, nhưng cũng tham gia cách mạng từ đầu những năm 1940. Năm 1945, ông tham dự Quốc dân Đại hội Tân Trào và được bầu vào Ủy ban Dân tộc giải phóng toàn quốc.

Từ một miền quê ở miền Trung, ông đã có mặt tại một trong những địa điểm quan trọng của lịch sử cách mạng Việt Nam.

Sau đó, Huy Cận còn tham gia phái đoàn Chính phủ lâm thời vào Huế tiếp nhận lễ thoái vị của vua Bảo Đại. Ông đảm nhiệm nhiều chức vụ trong Chính phủ và tiếp tục làm việc trong suốt những năm kháng chiến, xây dựng đất nước.

Nhìn lại cuộc đời ấy, có thể thấy quê hương Hà Tĩnh đã góp cho đất nước một người con có mặt trong nhiều lĩnh vực: văn học, văn hóa và cách mạng.

Nhưng giá trị của câu chuyện không nằm ở niềm tự hào địa phương đơn thuần. Điều quan trọng hơn là từ một vùng quê nghèo, một người trẻ có thể học tập, trưởng thành và trở thành người có trách nhiệm với đất nước.

Đó cũng là thông điệp rất gần gũi với thanh niên hôm nay.

Không phải ai cũng sinh ra ở những thành phố lớn hay có điều kiện thuận lợi. Nhưng nơi bắt đầu không quyết định toàn bộ con đường phía trước. Điều quan trọng là mỗi người biết học tập, biết nuôi dưỡng lý tưởng và biết tìm cho mình một mục tiêu lớn hơn lợi ích cá nhân.

Huy Cận là một ví dụ. Từ Ân Phú, ông đi học ở Huế, ra Hà Nội, tham gia hoạt động cách mạng, đến Tân Trào trong những ngày quyết định của lịch sử và sau đó đảm nhiệm những công việc quan trọng của đất nước.

Con đường ấy bắt đầu từ một miền quê.

Vì thế, khi viết về Cù Huy Cận trong câu chuyện “thời hoa lửa”, có thể bắt đầu bằng hình ảnh của quê hương. Bởi trước khi trở thành một nhà thơ lớn, một cán bộ cách mạng hay một nhân vật có mặt trong những sự kiện lịch sử, ông trước hết là một người con của Hà Tĩnh.

Và hành trình của ông là minh chứng rằng quê hương có thể là điểm xuất phát, nhưng lý tưởng và trách nhiệm sẽ quyết định con đường một con người đi xa đến đâu.