"NGƯỜI CON HY LẠP CỦA HỒ CHÍ MINH" VÀ HUYỀN THOẠI CHIẾN SĨ QUỐC TẾ DUY NHẤT ĐƯỢC PHONG TẶNG DANH HIỆU ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NHÂN DÂN
Trong lịch sử các cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam, tình đoàn kết quốc tế vô sản và tinh thần chính nghĩa đã cảm hóa, thức tỉnh nhiều người lính tiến bộ trong hàng ngũ quân đội viễn chinh Pháp rời bỏ bóng tối xâm lược để đứng về phía nhân dân bị áp bức. Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Lập (tên khai sinh: Kostas Sarantidis, 1927 – 2021) – nguyên chiến sĩ quốc tế thuộc Trung đoàn 803 và Trung đoàn 108, Liên khu 5 – là một hiện tượng lịch sử đặc biệt, biểu tượng sáng ngời cho tình đoàn kết hữu nghị giữa hai dân tộc Việt Nam và Hy Lạp. Cho đến nay, ông là người nước ngoài duy nhất trong lịch sử vinh dự được Đảng và Nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Đầu năm 1946, khi thực dân Pháp quay lại nổ súng xâm lược Việt Nam lần thứ hai:
Hàng vạn lính lê dương được tuyển mộ từ khắp châu Âu, trong đó có nhiều thanh niên bị lừa gạt hoặc cưỡng bức tòng quân sang bán đảo Đông Dương với chiêu bài "khai hóa văn minh" và "giữ gìn trật tự".
Chứng kiến tận mắt sự tàn bạo, độc ác của quân viễn chinh Pháp đối với dân thường vô tội Việt Nam, những người có lương tri và yêu chuộng hòa bình đã sớm nhận ra bản chất phi nghĩa của cuộc chiến tranh thuộc địa.
Đứng trước sự lựa chọn sinh tử giữa việc làm bia đỡ đạn cho thực dân hay đi theo tiếng gọi của chính nghĩa, người thanh niên Hy Lạp Kostas Sarantidis đã quyết định trốn khỏi hàng ngũ lính lê dương, tìm đến Mặt trận Việt Minh để cầm súng chiến đấu bảo vệ độc lập, tự do cho Tổ quốc thứ hai của mình.
Từ người lính lê dương bị lừa gạt đến người con đất Việt
Kostas Sarantidis sinh năm 1927 tại thành phố Thessaloniki, Hy Lạp:
Tuổi thơ gắn liền với những năm tháng đất nước Hy Lạp bị phát xít Đức và Ý chiếm đóng, ông sớm nếm trải cảnh nghèo đói và khốc liệt của chiến tranh.
Năm 1943, khi mới 16 tuổi, ông bị phát xít Đức bắt đi lao động khổ sai. Sau khi Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, do mất hết giấy tờ tùy thân và không thể hồi hương, ông bị lừa gia nhập đội quân Lê dương Pháp với lời hứa sẽ được đưa về châu Âu, nhưng thực chất bị đưa lên tàu viễn chinh sang chiến trường Việt Nam.
Tháng 2 năm 1946, Kostas đặt chân lên cảng Sài Gòn rồi được điều ra miền Trung (vùng Phan Thiết, Bình Thuận). Tại đây, ông tận mắt chứng kiến lính Pháp đốt phá xóm làng, tàn sát đồng bào vô tội. Lương tri của người thanh niên Hy Lạp thôi thúc ông phải hành động chống lại cái ác.
Tháng 6 năm 1946, chỉ sau 4 tháng ở Việt Nam, Kostas cùng một người bạn lê dương gốc Tây Ban Nha đã liên lạc với cơ sở Việt Minh, mưu trí trốn khỏi đồn Mũi Né (Bình Thuận), mang theo 1 súng máy Bren, 2 súng trường và hàng ngàn viên đạn ra vùng tự do gia nhập lực lượng kháng chiến.
Được đón nhận bằng tình cảm thân ái của cách mạng, ông được đặt tên tiếng Việt là Nguyễn Văn Lập – mang họ Nguyễn của Chủ tịch Hồ Chí Minh và cái tên "Lập" với ý nghĩa tự lập, lập trường kiên định.
Chiến sĩ quốc tế kiên cường trên chiến trường Liên khu 5
Gia nhập Quân đội nhân dân Việt Nam, đồng chí Nguyễn Văn Lập gắn bó trọn vẹn 9 năm kháng chiến chống Pháp (1946 – 1954) với chiến trường miền Trung và Tây Nguyên, lần lượt đứng trong đội hình Trung đoàn 803 và Trung đoàn 108, Liên khu 5:
Chiến đấu mưu trí, quả cảm:
Ông tham gia hàng chục trận đánh lớn nhỏ tại các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Gia Lai, Kon Tum.
Trong trận phục kích đoàn xe cơ giới của quân Pháp tại đèo Hải Vân năm 1948, ông sử dụng súng máy thành thạo, ghìm đầu hỏa lực đối phương, tiêu diệt nhiều lính viễn chinh và bắn cháy xe quân sự.
Có trận đánh máy bay địch tại Quảng Ngãi, bằng súng bộ binh, ông đã cùng đồng đội bắn rơi 1 máy bay do thám Morane của Pháp, bắt sống viên phi công.
Mặt trận địch vận xuất sắc: Nhờ khả năng nói thông thạo tiếng Pháp và hiểu rõ tâm lý lính lê dương, ông được giao nhiệm vụ phụ trách công tác địch vận. Ông đã trực tiếp viết truyền đơn, dùng loa kêu gọi hàng trăm binh lính Âu – Phi buông súng đầu hàng hoặc trốn khỏi hàng ngũ viễn chinh, góp phần làm tan rã tinh thần chiến đấu của đối phương.
Tận tụy chăm sóc tù binh: Ông từng được phân công làm Đội trưởng Đội bảo vệ và Trại trưởng trại tù binh Âu – Phi ở Liên khu 5. Dưới sự quản lý nhân đạo, khoan hồng của ông theo đúng tư tưởng Hồ Chí Minh, rất nhiều binh lính bị bắt đã thức tỉnh, nhận rõ chính nghĩa của cách mạng Việt Nam.
Năm 1949, người chiến sĩ quốc tế Kostas Sarantidis – Nguyễn Văn Lập vinh dự được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam ngay trên chiến hào Liên khu 5.
Gắn bó trọn đời với hai Tổ quốc Việt Nam – Hy Lạp
Sau Hiệp định Genève năm 1954:
Đồng chí Nguyễn Văn Lập tập kết ra miền Bắc, công tác tại sân bay Gia Lâm rồi lái xe tải phục vụ công trường khôi phục kinh tế, tiếp quản Thủ đô Hà Nội.
Ông kết hôn với một người phụ nữ Việt Nam và sinh sống hạnh phúc bên những người đồng đội thân thương.
Năm 1965, thể theo nguyện vọng phụng dưỡng mẹ già tại quê hương, ông đưa gia đình trở về Hy Lạp sinh sống. Dù ở cách xa vạn dặm, trái tim ông vẫn luôn hướng về Việt Nam:
Ông tích cực tham gia các phong trào của Đảng Cộng sản Hy Lạp phản đối cuộc chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ ở Việt Nam, vận động quyên góp tiền của, thuốc men gửi sang ủng hộ nhân dân Việt Nam kháng chiến.
Ông thành lập Hội Việt kiều tại Hy Lạp, làm cầu nối tích cực thúc đẩy quan hệ ngoại giao, kinh tế, văn hóa giữa hai nhà nước Việt Nam và Hy Lạp.
Mỗi khi có đoàn công tác cấp cao của Việt Nam sang thăm Hy Lạp, ông luôn là người đón tiếp nồng hậu nhất, tự hào mặc quân phục Quân đội nhân dân Việt Nam với đầy đủ huân huy chương.
Ngày 25 tháng 6 năm 2021, người chiến sĩ quốc tế Nguyễn Văn Lập thanh thản trút hơi thở cuối cùng tại Athens, Hy Lạp, hưởng thọ 94 tuổi. Thể theo di nguyện tha thiết của ông, một phần tro cốt của ông đã được gia đình trân trọng đưa về an táng tại mảnh đất miền Trung – nơi ông từng gắn bó cả tuổi thanh xuân vì độc lập dân tộc Việt Nam.
Mốc son phong tặng danh hiệu Anh hùng ngày 23/05/2013
Sự lựa chọn dấn thân và những đóng góp đặc biệt của đồng chí Nguyễn Văn Lập là biểu tượng chói lọi của chủ nghĩa quốc tế vô sản cao cả và sức cảm hóa kỳ diệu của chính nghĩa Việt Nam.
Ghi nhận những thành tích đặc biệt xuất sắc trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và những cống hiến to lớn cho tình hữu nghị quốc tế, ngày 23 tháng 5 năm 2013, Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam đã ký quyết định phong tặng đồng chí Nguyễn Văn Lập danh hiệu cao quý nhất: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Ông cũng được tặng thưởng nhiều phần thưởng cao quý của Đảng và Nhà nước Việt Nam:
Huân chương Chiến công hạng Nhất;
Huân chương Kháng chiến hạng Nhất;
Huy hiệu 70 năm tuổi Đảng;
Được Chủ tịch nước công nhận quyền mang quốc tịch Việt Nam (năm 2010).
Cuộc đời 94 năm của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Lập (Kostas Sarantidis) là một thiên anh hùng ca tuyệt đẹp vượt qua mọi ranh giới quốc gia, chủng tộc và màu da. Từ người thanh niên Hy Lạp bị cuốn vào vòng xoáy chiến tranh thuộc địa đến người chiến sĩ cộng sản kiên trung cầm súng bảo vệ lá cờ đỏ sao vàng trên đất mẹ Khu 5, tên tuổi và tấm lòng trinh bạch của "Bác Lập" mãi mãi tạc vào non sông gấm vóc, là niềm tự hào bất diệt trong trang sử vẻ vang của Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng.
