Người Con Khùa Giữa Gió Núi Cha Lo
Nơi thung lũng bản Hà Vi, nhắc đến tên Hồ Phòm, người Khùa ai cũng kể với niềm tự hào. Ông sinh ra tại mảnh đất biên viễn Dân Hóa, nhập ngũ năm 1954, rồi trở thành chiến sĩ Công an nhân dân vũ trang từ năm 1959. Ngày 25/8/1970, ông được phong tặng Anh hùng LLVTND, trở thành biểu tượng của người Khùa.
Hành trình của ông gắn liền với đường 12 Quyết Thắng và những cánh rừng Khăm Muộn lộng gió. Trong mây ngàn Cha Lo, ông từng cải trang thành dân bản, lặng lẽ ghi lại từng số liệu, từng thay đổi quân số địch ở Lằng Khằng, La Te. Nhờ sự mưu trí ấy, lực lượng cách mạng Lào đã phá tan hai đồn địch năm 1961, mở đường cho xe qua biên giới.
Năm 1963, sau khóa quân báo tại Trung Quốc, ông tiếp tục sang Lào làm cố vấn, vừa hoạt động quân sự, vừa vận động nhân dân theo cách mạng. Có lần, bị địch bao vây, ông giả làm chàng rể trở về thăm mẹ vợ để thoát hiểm. Lần khác, ông chiến đấu quyết liệt với hai tên phỉ để cứu đồng đội.
Ông trở về sau giải phóng, xin phục viên để lo cho gia đình: “Tuổi trẻ đã dành cho cách mạng, hòa bình rồi phải chăm vợ con.” Sáu người con của ông lớn lên giữa tình thương và sự nghiêm khắc của cha, trở thành chỗ dựa tinh thần cho Đồn Biên phòng Cha Lo.
Trong căn nhà gỗ được Bộ đội Biên phòng trao tặng, những tấm huân chương, bằng khen và bức ảnh chụp với Đại tướng Võ Nguyên Giáp năm 1969 vẫn được giữ trang trọng – như lời nhắc nhớ về trái tim anh hùng của người con Khùa.
