Người con Nghệ An – “Dòng máu sông Lam không lùi bước”
Trên vùng đất Đô Lương, Nghệ An, nơi những cánh đồng trải dài và dòng Lam uốn lượn, có một chàng trai tên Nguyễn Công Út, sinh ra trong một gia đình nghèo nhưng giàu truyền thống cách mạng. Từ nhỏ Út đã quen với tiếng chuông báo động, quen với những lần phải chạy xuống hầm tránh bom, nhưng đôi mắt cậu lúc nào cũng sáng lên khi nghe người lớn kể chuyện về các anh bộ đội Trường Sơn. Năm 1967, khi Mỹ tăng cường đánh phá miền Bắc, Út xung phong gia nhập lực lượng dân công hỏa tuyến, chuyên vận chuyển đạn dược, lương thực vào cửa khẩu Cổng Trời.
Đoạn đường Út đi mỗi ngày dài hơn 20km, toàn dốc dựng đứng, đá sắc như dao, nhiều vị trí phải bám rễ cây hoặc bò sát đất để tránh máy bay trinh sát. Có hôm bom nổ ngay bên cạnh, đất đá văng vào mặt, tai ù đi, nhưng Út vẫn gượng dậy buộc lại đòn gánh, nói với đồng đội: “Mình không đi thì bộ đội ở trong kia lấy gì mà đánh?”. Cậu bé tuổi mười tám ấy gánh tới 65kg đạn trên đôi vai gầy, đi trong mưa, trong bão, trong khói bom cay xè.
Đêm 3/6/1968, khi cả đoàn đang vượt qua dốc Khỉ, máy bay Mỹ bất ngờ thả loạt bom bi. Tiếng nổ dồn dập như muốn xé rách cả núi rừng. Cả đoàn tản ra, nhiều người bị kẹt dưới hố bom. Út không chạy, cậu lao vào kéo từng đồng đội ra ngoài, cõng họ trên lưng chạy xuống khe suối. Khi quay lại lần thứ ba, một mảnh bom cắt vào chân khiến máu chảy đỏ cả đất. Vậy mà Út vẫn nghiến răng, cột tạm vết thương và tiếp tục bám dây dắt đoàn vượt lên dốc.
Đêm ấy, nhờ sự kiên cường của Út, gần một tấn đạn pháo được đưa kịp vào chiến trường trước giờ nổ súng. Sau này, đơn vị pháo binh gửi lời cảm ơn: “Nếu đạn đến chậm một giờ, trận đánh đã mất”. Út khi nghe thế chỉ cười: “Mình chỉ làm việc của người Nghệ – gánh cả bom đạn nhưng không để lòng mình run”.
Nhiều năm sau, khi chiến tranh kết thúc, những người từng đi với Út kể lại: “Có lần Út ngất ngay trên đường, ôm đòn gánh mà ngã xuống, nhưng khi tỉnh dậy lại hỏi ngay: ‘Hàng đến chưa?’. Con người ấy sinh ra để gùi Tổ quốc trên vai”. Út trở thành biểu tượng của dân công Nghệ An — những con người bé nhỏ mà bất khuất giữa bom đạn Trường Sơn.
