người con Nghĩa Hành, vị Tiểu đoàn trưởng của Tiểu đoàn 59

rong những câu chuyện về những người con Quảng Ngãi đi qua chiến tranh, Nguyễn Lựu là một nhân vật đặc biệt. Ông không trưởng thành từ chiến trường chống Mỹ mà là một người lính của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, thuộc thế hệ đã đặt những viên gạch đầu tiên cho lực lượng vũ trang cách mạng ở miền Trung. Sinh năm 1913, quê xã Hành Đức, huyện Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi, ông tham gia cách mạng từ năm 1945 và sau đó trở thành Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 59, đơn vị chủ lực nổi tiếng trên chiến trường Khu 5.

Nguyễn Lựu bước vào con đường cách mạng khi đất nước vừa giành được chính quyền. Nhưng nền độc lập non trẻ nhanh chóng phải đối mặt với cuộc chiến tranh mới. Ở miền Trung, lực lượng vũ trang cách mạng còn nhiều thiếu thốn, từ vũ khí, quân số đến kinh nghiệm tác chiến. Trong hoàn cảnh ấy, những người chỉ huy như Nguyễn Lựu vừa phải chiến đấu, vừa phải xây dựng đơn vị, huấn luyện bộ đội và tổ chức lực lượng.

Năm 1950, Tiểu đoàn 59 được thành lập tại Tam Kỳ. Nguyễn Lựu được giao giữ cương vị Tiểu đoàn trưởng, và ông đảm nhiệm vị trí này từ năm 1950 đến năm 1954. Đây là giai đoạn quyết định của cuộc kháng chiến chống Pháp. Một tiểu đoàn chủ lực không chỉ cần lòng dũng cảm mà còn cần một người chỉ huy có khả năng tổ chức lực lượng, lựa chọn cách đánh và giữ vững tinh thần chiến đấu của bộ đội.