Người con quê nghèo và khoảnh khắc bất tử ở Him Lam

Có những người đi vào lịch sử bằng cả một cuộc đời dài.

Cũng có những người được lịch sử nhớ mãi bởi một khoảnh khắc.

Nhưng phía sau khoảnh khắc ấy thường là cả một quá trình rèn luyện, trưởng thành và chuẩn bị.

Phan Đình Giót là một người như thế.

Tên tuổi của ông gắn liền với trận đánh Him Lam, trận mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ ngày 13/3/1954. Nhưng trước khi trở thành người chiến sĩ được cả nước biết đến, Phan Đình Giót từng là một người nông dân nghèo của Hà Tĩnh, trải qua tuổi thơ đầy cơ cực.

Phan Đình Giót sinh năm 1922 tại xã Tam Quan, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh trong một gia đình nghèo. Những năm tháng tuổi thơ của ông gắn với cuộc sống thiếu thốn của người nông dân dưới chế độ cũ.

Cái nghèo không chỉ khiến cuộc sống gia đình khó khăn mà còn khiến những người trẻ như Phan Đình Giót sớm hiểu được giá trị của lao động.

Ông lớn lên giữa những người nông dân quanh năm làm lụng nhưng vẫn thiếu thốn.

Những trải nghiệm ấy trở thành một phần trong quá trình hình thành con người ông sau này.

Sau Cách mạng Tháng Tám, đất nước bước vào một giai đoạn mới nhưng cũng phải đối mặt với cuộc chiến tranh bảo vệ nền độc lập vừa giành được.

Năm 1950, Phan Đình Giót xung phong vào bộ đội.

Từ đây, cuộc đời của người thanh niên Hà Tĩnh bước sang một trang mới.

Trong quân ngũ, ông tham gia nhiều chiến dịch và từng bước trưởng thành qua thực tiễn chiến đấu.

Ông được đồng đội yêu quý bởi sự gần gũi, chân thành và tinh thần trách nhiệm. Báo Quân đội nhân dân ghi lại rằng trong quá trình hành quân, ông luôn quan tâm đến đồng đội, từ những việc nhỏ như giấc ngủ, bữa ăn đến việc giúp đỡ những người có khuyết điểm tiến bộ. Chính sự gần gũi ấy khiến đồng đội gọi ông là “anh cả”.

Một người lính tốt không chỉ thể hiện ở lúc chiến đấu.

Đôi khi, phẩm chất của họ được thể hiện trong những việc rất nhỏ.

Biết nhường phần thuận lợi cho đồng đội.

Biết giúp người khác vượt qua khó khăn.

Biết động viên một người đang mệt mỏi.

Và biết đặt tập thể lên trên bản thân.

Phan Đình Giót đã trưởng thành từ những điều bình dị như thế.

Đầu năm 1954, đơn vị của ông hành quân lên Tây Bắc tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Chặng đường dài gần 500km.

Bộ đội phải vượt qua nhiều đèo, dốc, mang vác nặng trong điều kiện vô cùng gian khổ. Đôi chân của Phan Đình Giót bị nứt nẻ, đau buốt, thậm chí rướm máu nhưng ông vẫn cố gắng tiếp tục hành quân cùng đơn vị.

Mục tiêu phía trước là Điện Biên Phủ.

Đó là nơi quân Pháp xây dựng một tập đoàn cứ điểm lớn với hệ thống công sự kiên cố.

Ngày 13/3/1954, quân ta bắt đầu tiến công.

Phan Đình Giót khi ấy là Tiểu đội phó thuộc Đại đội 58, Tiểu đoàn 428, Trung đoàn 141, Đại đoàn 312.

Đơn vị được giao nhiệm vụ tiến công cứ điểm Him Lam.

Đây là trận đánh mở màn của Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Khoảng 17 giờ ngày 13/3, pháo binh ta bắt đầu bắn vào Him Lam. Sau đó, bộ binh tiến lên mở cửa đánh vào cứ điểm.

Trận đánh diễn ra vô cùng ác liệt.

Hệ thống hỏa lực của đối phương liên tục bắn xuống các hướng tiến công.

Những người lính phải vượt qua hàng rào, chướng ngại vật và hỏa lực dày đặc để tiếp cận các lô cốt.

Phan Đình Giót cùng đồng đội tiến lên.

Ông tham gia phá các lô cốt và nhiều lần sử dụng tiểu liên, lựu đạn để tiêu diệt hỏa lực địch.

Có thời điểm ông đã bị thương.

Nhưng ông vẫn tiếp tục chiến đấu.

Khi lực lượng xung kích tiến lên, một hỏa điểm địch từ lô cốt tiếp tục bắn dữ dội, khiến đội hình của ta bị ùn lại.

Đó là thời điểm quyết định.

Nếu hỏa điểm ấy không bị dập tắt, bộ đội rất khó tiếp tục tiến lên.

Phan Đình Giót nhìn về phía hỏa điểm.

Ông đã bị thương nặng.

Nhưng thay vì lùi lại, người chiến sĩ tiếp tục bò về phía trước.

Từng chút một.

Từng mét một.

Ông áp sát lô cốt.

Dùng tiểu liên bắn vào hỏa điểm.

Nhưng hỏa lực của địch vẫn tiếp tục chống trả.

Đạn trong súng dần cạn.

Phan Đình Giót vẫn không dừng lại.

Trong khoảnh khắc cuối cùng, ông đã dùng chính thân mình lấp lỗ châu mai, làm cho hỏa điểm lợi hại của đối phương bị dập tắt, tạo điều kiện để đồng đội đồng loạt xung phong.

Đó là một khoảnh khắc diễn ra giữa tiếng súng và bom đạn.

Một người lính lấy thân mình chặn hỏa lực.

Đồng đội phía sau có thêm thời cơ tiến lên.

Và Him Lam bị tiêu diệt.

Trận đánh mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ kết thúc bằng thắng lợi của quân ta.

Nhưng Phan Đình Giót đã không thể nhìn thấy trọn vẹn chiến thắng ấy.

Ông hy sinh lúc 22 giờ 30 phút ngày 13/3/1954, ngay trong trận đánh mở màn.

Người chiến sĩ quê Hà Tĩnh ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ.

Ông đã dành những năm tháng đẹp nhất của cuộc đời cho quân đội, cho đồng đội và cho cuộc kháng chiến.

Sau khi hy sinh, Phan Đình Giót được truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì và đến ngày 31/3/1955, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Nhưng nếu chỉ nhớ về Phan Đình Giót qua khoảnh khắc lấp lỗ châu mai thì có lẽ vẫn chưa đủ.

Bởi một người anh hùng không xuất hiện trong một khoảnh khắc duy nhất.

Phía sau hành động ấy là cả một quá trình.

Là tuổi thơ nghèo khó.

Là những năm tháng tham gia cách mạng.

Là những ngày rèn luyện trong quân ngũ.

Là hàng trăm cây số hành quân.

Là những lần cùng đồng đội vượt qua gian khổ.

Và là tinh thần không bỏ cuộc ngay cả khi bản thân đã bị thương.

Chính những điều đó đã tạo nên Phan Đình Giót của ngày 13/3/1954.

Ngày nay, tại đơn vị từng chiến đấu cùng ông, hình ảnh và tên tuổi Phan Đình Giót vẫn được gìn giữ. Hằng năm, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 141 tổ chức dâng hương tưởng niệm ông vào ngày 13/3.

Đó không chỉ là một nghi lễ tưởng niệm.

Đó còn là cách thế hệ hôm nay nhắc mình về trách nhiệm với quá khứ.

Bởi những người lính Điện Biên năm xưa không chiến đấu để được nhớ tên.

Họ chiến đấu vì một mục tiêu lớn hơn bản thân.

Họ mong muốn đất nước được độc lập.

Nhân dân được sống trong hòa bình.

Và những thế hệ sau không phải tiếp tục trải qua những năm tháng chiến tranh như họ.

Hơn 70 năm đã trôi qua kể từ ngày Phan Đình Giót hy sinh.

Một thế hệ mới đã lớn lên.

Những người trẻ hôm nay không còn phải hành quân qua núi rừng dưới bom đạn.

Không phải đối mặt với những lô cốt và hỏa điểm.

Nhưng chúng ta vẫn có những “mặt trận” của thời bình.

Đó là học tập.

Lao động.

Cống hiến.

Bảo vệ cộng đồng.

Giữ gìn quê hương.

Và sống có trách nhiệm với đất nước.

Tinh thần của Phan Đình Giót vì thế vẫn có thể được tiếp nối theo những cách rất khác.

Không nhất thiết phải làm những điều lớn lao.

Đôi khi chỉ cần hoàn thành tốt công việc của mình.

Giúp đỡ một người đang gặp khó khăn.

Dám nhận phần việc khó.

Không bỏ cuộc trước thử thách.

Biết đặt lợi ích chung lên trên sự ích kỷ cá nhân.

Đó cũng là cách thế hệ trẻ hôm nay thể hiện lòng biết ơn với những người đã hy sinh.

Phan Đình Giót đã để lại tuổi trẻ của mình ở Him Lam.

Ông không được nhìn thấy toàn bộ chiến thắng Điện Biên Phủ.

Không được trở về quê nhà trong ngày đất nước vui mừng.

Nhưng sự hy sinh của ông đã góp phần tạo nên một chiến thắng mà cả dân tộc mãi tự hào.

Một người con của Hà Tĩnh đã nằm lại nơi núi rừng Tây Bắc.

Tên tuổi ông thì ở lại với Điện Biên.

Ở lại trong lịch sử.

Và ở lại trong ký ức của những thế hệ Việt Nam sau này.

Phan Đình Giót – từ một người con của quê nghèo Hà Tĩnh trở thành người chiến sĩ Điện Biên. Khoảnh khắc ông lấy thân mình lấp lỗ châu mai đã khép lại cuộc đời của một người lính, nhưng mở ra một biểu tượng bất tử về lòng dũng cảm và tinh thần hy sinh vì đồng đội, vì Tổ quốc.

Đó chính là một trong những câu chuyện đẹp nhất của thời hoa lửa.