Người con Raglai và huyền thoại bẫy đá Phước Bình
Người cán bộ kiên trung bám đất, bám dân
Giữa đại ngàn bao la của miền Tây Ninh Thuận, cái tên Pi Năng Tắc từ lâu đã trở thành biểu tượng thiêng liêng của lòng trung thành với Đảng và Bác Hồ. Sinh năm 1910 trong một gia đình người Raglai tại Ma Nai (xã Phước Thành), ông sớm giác ngộ cách mạng và tham gia kháng chiến từ năm 1946. Trải qua hai cuộc kháng chiến trường kỳ, dù trong bất kỳ hoàn cảnh gian lao, hiểm nghèo nào, người lính Raglai ấy luôn kiên định phương châm bám đất, bám dân, dựa vào lòng dân để gầy dựng căn cứ.
Năm 1956, chính quyền Ngô Đình Diệm ráo riết thi hành chính sách dồn dân hai thôn của xã Phước Thành về khu tập trung Brâu hòng tách dân ra khỏi cách mạng. Đau xót trước cảnh đồng bào bị kìm kẹp, đói khổ, ròng rã suốt gần 6 tháng trời, ông Pi Năng Tắc đã lặn lội đến từng mái nhà, kiên trì giác ngộ bà con vạch trần âm mưu thâm độc của giặc, hướng dẫn đồng bào đoàn kết đấu tranh. Ông còn mưu trí xây dựng mạng lưới hạt nhân cách mạng bí mật cài cắm vào hàng ngũ đối phương để phân hóa, lung lạc tinh thần địch. Nhờ sự lãnh đạo sáng suốt của ông, kế hoạch lập ấp của địch bị bẻ gãy hoàn toàn, bà con hai thôn đồng loạt vùng lên đấu tranh thắng lợi và trở về buôn làng cũ trong niềm hân hoan.
Lễ ăn thề kết đoàn hai dân tộc và cuộc di dân lịch sử
Bị đối phương rình rập, theo dõi gắt gao sau thắng lợi Phước Thành, tổ chức điều động Pi Năng Tắc về cắm chốt tại xã Phước Bình (nay thuộc huyện Bác Ái). Đây là địa bàn vô cùng phức tạp, cơ sở cách mạng còn non yếu, tề ngụy đàn áp khốc liệt và đặc biệt kẻ thù đã dùng thủ đoạn thâm độc khoét sâu mâu thuẫn sắc tộc, tách người dân tộc Chu (Churu) dồn xuống khu tập trung ở chân núi, còn người Gia Rai thì cô lập trên đỉnh non cao. Hai dân tộc anh em bị kích động hằn thù, người Chu không dám lên nương rẫy, người Gia Rai không dám xuống chợ; bản làng lại chìm trong những hủ tục mê tín dị đoan nặng nề.
Không quản ngại hiểm nguy, người cán bộ kiên nhẫn ngày đêm ngược xuôi, khi trèo lên đỉnh núi cao sống cùng người Gia Rai, lúc lội xuống khu tập trung ăn ở cùng người Chu. Bằng lời lẽ chân thành và lẽ phải cách mạng, ông phân giải cặn kẽ nỗi bất hòa, vạch trần dã tâm chia rẽ của kẻ thù chung. Cảm phục tấm lòng của Pi Năng Tắc, bà con hai dân tộc đã xóa bỏ mọi hiềm khích, cùng nhau tổ chức lễ uống rượu ăn thề nguyện muôn người như một, tương trợ nhau sản xuất và chung lưng đấu cật chống giặc. Ông còn xây dựng thành công 2 cơ sở bí mật, cảm hóa được 3 tề điệp quay về với chính nghĩa và từng bước vận động bà con từ bỏ các hủ tục lạc hậu.
Khi lòng dân đã đồng thuận, Pi Năng Tắc xin ý kiến cấp trên lãnh đạo đồng bào người Chu đồng loạt phá tan khu tập trung, đưa cả buôn làng vượt dốc lên vùng căn cứ an toàn trên núi cao.
Sấm sét bẫy đá và chín vạn cây chông giữ núi
Để bảo vệ đồng bào và căn cứ địa kháng chiến trước những trận càn quét trả đũa của địch, Pi Năng Tắc đã lãnh đạo nhân dân biến địa hình hiểm trở của núi rừng Phước Bình thành một pháo đài thép đánh giặc bằng vũ khí tự tạo. Khắp các triền dốc, ông chỉ đạo vót chông, gài mìn, đặt cung ná và đặc biệt là sáng chế ra hệ thống bẫy đá độc nhất vô nhị. Những tảng đá tảng nặng hàng trăm cân được xếp khéo léo trên các sườn dốc đứng, khóa bằng then chốt dây rừng; chỉ cần một cú giật dây, cả vạt rừng đá sẽ ầm ầm đổ sập xuống lòng thung lũng.
Tháng 5/1960, quân địch mở trận càn quét lớn lên núi, lập tức bị bẫy đá và bẫy chông của du kích giáng trả tơi bời, chịu thương vong 20 tên và phải tháo chạy tán loạn. Đến tháng 5/1964, cay cú trước thất bại, đối phương huy động một lực lượng thiện chiến gần 400 quân càn quét quy mô lớn lên căn cứ Tà Nạt, song cũng không lên được, mà còn bị thiệt hại lớn, chết và bị thương 80 tên, máy bav lên thẳng đến chở xác cũng bị trúng đạn... Kẻ thù khiếp vía truyền tai nhau: “Súng đạn còn dễ tránh, chứ hầm chông, bẫy đá thì không biết đâu mà lường...”.
Không chỉ lãnh đạo toàn dân đánh giặc, gia đình già làng Pi Năng Tắc luôn là tấm gương đi đầu, chỉ trong ba năm (1961 – 1963), riêng gia đình ông đã tự tay vót được hơn 90.000 cây chông các loại để rải khắp các nẻo đường rừng, ông động viên 18 thanh niên tòng quân đánh giặc (trong đó có 2 người con ruột của mình) và huy động 35 dân công phục vụ chiến dịch Đà Rằng.
Vị Anh hùng của đại ngàn son sắt
Bên cạnh tài năng quân sự xuất chúng, ông còn là người thủ lĩnh sản xuất tài ba khi thành lập 3 tổ đổi công, ủng hộ 130 giạ bắp nuôi bộ đội và kiên trì đào hầm bí mật nuôi giấu nhiều cán bộ đầu não suốt những năm tháng đen tối nhất. Đi đến đâu, người lính Raglai ấy cũng được đồng bào các dân tộc tin yêu, che chở và kính trọng như người cha, người anh ruột thịt.
Ngày 5 tháng 5 năm 1965, ghi nhận những cống hiến đặc biệt xuất sắc trong sự nghiệp chống Mỹ cứu nước, Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam đã long trọng trao tặng đồng chí Pi Năng Tắc Huân chương Quân công Giải phóng hạng Nhì và danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng.
Cuộc đời và huyền thoại bẫy đá của Anh hùng Pi Năng Tắc mãi là bản anh hùng ca bất diệt của đại ngàn miền Trung, minh chứng cho sức mạnh quật khởi của chiến tranh nhân dân, nơi lòng yêu nước và sự đoàn kết giữa các dân tộc anh em đã biến sỏi đá, cung tre thành vũ khí bách chiến bách thắng bảo vệ non sông.
