NGƯỜI CON TRAI CỦA ĐỈNH PÙ LUÔNG (THANH HÓA)

Trên sườn núi Pù Luông hùng vĩ, nơi sương phủ mỗi sáng và tiếng cồng chiêng còn vang vọng bên những mái nhà sàn, có chàng trai người Thái tên Hà Văn Khum. Khum sinh ra trong một gia đình làm rẫy, từ bé đã quen rừng, quen núi. Khi thực dân Pháp mở cuộc càn vào vùng Quan Hóa, chúng đốt nương, phá bản, bắt dân đi phu. Khum, mới 18 tuổi, liền xin vào đội du kích Pù Luông – lực lượng nhỏ nhưng giỏi đánh rừng.

Khum nhanh nhẹn, đôi tai thính như thú rừng. Ban ngày anh cùng đồng đội lẩn sâu trong những cánh rừng nứa, ban đêm lần theo khe suối để theo dõi quân địch. Có lần địch cho lính dù đáp xuống thung Ké để lập đồn, Khum dẫn du kích leo qua vách đá dựng đứng, lợi dụng sương mù để ẩn nấp. Khi địch chưa kịp đào hầm, anh bí mật cài mìn vào bờ dốc, chỉ một tiếng nổ đã làm tan tác cả toán lính.

Một trận khác, khi địch bắt 12 dân bản mang xuống đồn để tra khảo, Khum không chịu đứng nhìn. Anh dẫn đường cho tổ quyết tử men theo mương nước, bò dưới hàng rào thép gai rồi bất ngờ ném lựu đạn mở đường. Bị truy đuổi, Khum dùng cung tên Thái bắn hạ tên sĩ quan, tạo cơ hội cho đội rút sang rừng.

Có đêm mưa, lũ rừng đổ xuống bất ngờ, suối dâng mạnh, Khum đang dẫn đoàn vận chuyển lương thực nên bị nước lũ cuốn. Anh cắn răng giữ chặt bao đạn trên vai để khỏi mất. Mãi đến gần sáng anh mới bò được vào mép đá, người tím tái nhưng vẫn ôm khư khư bao hàng. Đồng đội nói: “Anh cứu hàng còn hơn cứu mình.” Khum chỉ cười: “Hàng là mạch sống của rừng Pù Luông.”

Ngày hy sinh, Khum đang cõng một nữ du kích bị thương qua dốc đá. Địch bắn phá dữ dội. Khum xoay người che cho cô gái rồi ngã xuống. Trên tay anh vẫn nắm chặt sợi dây thừng dẫn đường. Dân bản dựng một cột đá trên đỉnh Pù Luông, và mỗi buổi sáng, họ bảo thấy sương trắng bay lên như linh hồn Khum vẫn theo rừng, theo bản mà canh giữ.