NGƯỜI CON XỨ LẠNG TRƯỚC GIỜ PHÚT HY SINH

Người thanh niên rời quê tìm đường cứu nước

Trong lịch sử cách mạng Việt Nam, có những con người ra đi khi tuổi đời còn trẻ nhưng tên tuổi của họ ở lại rất lâu với quê hương, đất nước.

Với nhân dân Lạng Sơn, Hoàng Văn Thụ là một người như thế.

Ông sinh năm 1909, tại vùng đất Văn Uyên, Lạng Sơn. Tuổi thơ của Hoàng Văn Thụ gắn với miền biên cương phía Bắc – nơi có những dãy núi nối tiếp nhau, những bản làng của đồng bào các dân tộc và những con đường qua biên giới.

Đất nước khi ấy còn nằm dưới ách thống trị của thực dân Pháp. Chứng kiến cuộc sống cơ cực của nhân dân, người thanh niên Hoàng Văn Thụ sớm tiếp xúc với tư tưởng yêu nước và lựa chọn con đường hoạt động cách mạng.

Từ cuối những năm 1920, ông tham gia phong trào cách mạng, hoạt động ở khu vực biên giới Việt – Trung và trở thành một trong những cán bộ quan trọng trong việc gây dựng cơ sở cách mạng ở Lạng Sơn, Cao Bằng và nhiều địa bàn phía Bắc.

Đó là những năm tháng vô cùng gian khổ.

Người cán bộ cách mạng phải hoạt động bí mật, thường xuyên thay đổi nơi ở, đối diện với sự truy bắt của chính quyền thực dân. Một cuộc họp có thể diễn ra giữa đêm. Một chuyến đi có thể kéo dài qua núi rừng. Một sơ suất nhỏ cũng có thể dẫn đến tù đày hoặc cái chết.

Nhưng Hoàng Văn Thụ vẫn kiên trì.

Từ những cơ sở nhỏ bé ban đầu, phong trào cách mạng dần được gây dựng. Ông trở thành một cán bộ lãnh đạo quan trọng của Đảng, tham gia Ban Thường vụ Trung ương và đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ trong giai đoạn chuẩn bị cho cuộc đấu tranh giành độc lập.

Những ngày cuối cùng

Năm 1943, Hoàng Văn Thụ bị mật thám Pháp bắt tại Hà Nội.

Kẻ thù tìm mọi cách khai thác thông tin về tổ chức cách mạng. Nhưng người chiến sĩ cộng sản vẫn giữ vững khí tiết.

Sau quá trình giam giữ và xét xử, ông bị kết án tử hình.

Ngày 24 tháng 5 năm 1944, Hoàng Văn Thụ bị xử bắn tại khu vực Tương Mai, Hà Nội.

Ông hy sinh khi mới khoảng 35 tuổi.

Đó là thời điểm Cách mạng Tháng Tám vẫn còn hơn một năm nữa mới thành công. Người chiến sĩ quê Lạng Sơn không thể nhìn thấy lá cờ đỏ sao vàng tung bay trong ngày độc lập; không thể chứng kiến hàng vạn người tập trung tại Quảng trường Ba Đình ngày 2 tháng 9 năm 1945.

Nhưng trong thắng lợi ấy có công sức của ông.

Bởi trước ngày độc lập là biết bao năm tháng những người cách mạng âm thầm gây dựng cơ sở, tổ chức lực lượng, vận động quần chúng và chấp nhận tù đày, hy sinh.

Hoàng Văn Thụ thuộc về thế hệ những người đã gieo những hạt giống ấy.

Người đã đi xa, tên còn ở lại

Ngày nay, trên quê hương Lạng Sơn, tên Hoàng Văn Thụ hiện diện ở nhiều địa danh, công trình và trường học. Nhưng sự tưởng nhớ có ý nghĩa hơn cả không nằm ở việc một con đường hay ngôi trường mang tên ông.

Điều còn lại chính là câu hỏi dành cho thế hệ hôm nay:

Một người mới ngoài ba mươi tuổi có thể sống như thế nào để cuộc đời mình có ích cho đất nước?

Hoàng Văn Thụ đã trả lời bằng chính cuộc đời mình.

Ông không có một tuổi trẻ bình yên.

Tuổi trẻ ấy là những cuộc hành trình bí mật qua vùng biên giới, những ngày xây dựng cơ sở cách mạng, những lần đối mặt với hiểm nguy và cuối cùng là nhà tù cùng án tử hình.

Ông đã không được sống đến ngày đất nước giành chính quyền.

Nhưng ông góp phần chuẩn bị cho ngày ấy.

Hơn tám mươi năm đã qua kể từ ngày Hoàng Văn Thụ hy sinh. Lạng Sơn hôm nay đã khác rất xa miền biên cương những năm đầu thế kỷ XX. Trẻ em được đến trường, những con đường rộng mở, cuộc sống hòa bình đã trở thành điều quen thuộc.

Chính trong sự bình yên ấy, câu chuyện về Hoàng Văn Thụ càng đáng được nhắc lại.

Để người trẻ hiểu rằng lịch sử không chỉ là những ngày tháng trong sách giáo khoa.

Lịch sử từng là cuộc đời của những con người bằng xương bằng thịt.

Họ cũng có quê hương.

Có gia đình.

Có tuổi trẻ.

Và khi đất nước cần, họ đã lựa chọn đặt tương lai của dân tộc lên trên tương lai của chính mình.

Thông điệp gửi thế hệ trẻ: Hãy trân trọng hòa bình, sống có lý tưởng và trách nhiệm. Yêu nước hôm nay không nhất thiết phải là những việc phi thường; trước hết là học tập, lao động tốt, sống tử tế và làm tốt trách nhiệm của mình đối với cộng đồng và quê hương.