NGƯỜI CON XỨ NGHỆ TRƯỚC PHÁP TRƯỜNG HÓC MÔN
Anh hùng, Liệt sĩ Phan Đăng Lưu (1902–1941)
5
Phan Đăng Lưu sinh ngày 5/5/1902 tại thôn Đông, xã Tràng Thành, nay thuộc xã Hoa Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An.
Ông sinh ra trong một gia đình nhà nho yêu nước. Ngay từ khi còn trẻ, Phan Đăng Lưu đã thể hiện tư chất thông minh và sớm dấn thân vào con đường cách mạng.
Nhưng Phan Đăng Lưu không chỉ là một nhà cách mạng. Ông còn là một trí thức, một nhà báo có nhiều đóng góp cho phong trào cách mạng.
Trong thời kỳ Mặt trận Dân chủ, ông sử dụng báo chí như một phương tiện đấu tranh, tập hợp quần chúng và truyền bá tư tưởng tiến bộ.
Từ năm 1936 trở đi, Phan Đăng Lưu tham gia hoạt động tại Trung Kỳ. Ông có nhiều đóng góp trong việc tập hợp giới báo chí tiến bộ và tổ chức phong trào đấu tranh đòi các quyền dân sinh, dân chủ.
Nhưng khi tình hình cách mạng bước sang giai đoạn mới, nhiệm vụ của ông ngày càng nguy hiểm.
Năm 1940, Phan Đăng Lưu được giao phụ trách Xứ ủy Nam Kỳ và tham gia công việc chuẩn bị khởi nghĩa Nam Kỳ. Sau khi ra Bắc xin chỉ thị của Trung ương, ông trở lại Nam Bộ.
Ngày 22/11/1940, ông bị thực dân Pháp bắt.
Sau khi khởi nghĩa Nam Kỳ thất bại, thực dân Pháp đưa Phan Đăng Lưu ra xét xử.
Ngày 28/8/1941, tại Hóc Môn, Gia Định, ông cùng các đồng chí Hà Huy Tập, Nguyễn Văn Cừ, Võ Văn Tần, Nguyễn Thị Minh Khai bị xử bắn. Phan Đăng Lưu hy sinh khi mới 39 tuổi.
Cuộc đời ông chỉ kéo dài 39 năm, nhưng gần 20 năm trong số đó đã dành cho hoạt động cách mạng. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia đánh giá ông là một chiến sĩ cộng sản tiền bối, một trí thức cách mạng tiêu biểu.
Từ quê hương Yên Thành, người con xứ Nghệ đã đi qua nhiều vùng đất của Tổ quốc, dùng trí tuệ, ngòi bút và cả cuộc đời mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Ngày nay, nhắc đến Phan Đăng Lưu là nhắc đến một người trí thức đã biến ngòi bút thành vũ khí đấu tranh và cuối cùng hiến dâng cả cuộc đời cho lý tưởng cách mạng.
