NGƯỜI CON XỨ NGHỆ VÀ LÁ CỜ TRÊN CỨ ĐIỂM HIM LAM

Câu chuyện về Anh hùng, liệt sĩ Trần Can

Có những người anh hùng được nhớ đến bởi một chiến công vang dội. Nhưng cũng có những người chỉ để lại một vài dòng trong sách lịch sử, một tấm ảnh cũ và một kỷ vật đã bạc màu theo năm tháng. Trần Can là một người như thế.

Ông sinh năm 1931 tại xã Sơn Thành, huyện Yên Thành, Nghệ An. Tuổi thơ của ông không hề dễ dàng. Gia đình nghèo, từ nhỏ Trần Can từng phải đi ở cho nhà địa chủ, làm nhiều công việc để kiếm sống. Thế nhưng chính trong hoàn cảnh khó khăn ấy, ở người thanh niên xứ Nghệ vẫn hình thành một mong muốn rất giản dị: được trở thành người lính, được góp sức cho đất nước.

Điều đáng nhớ là con đường nhập ngũ của Trần Can không hề thuận lợi. Ông từng nhiều lần tình nguyện xin đi bộ đội nhưng vì sức khỏe yếu nên bị từ chối. Mãi đến lần thứ tư, nguyện vọng ấy mới trở thành hiện thực. Tháng 5-1951, Trần Can nhập ngũ và được biên chế vào Trung đoàn 209, Đại đoàn 312.

Từ một người lính trẻ, Trần Can dần trưởng thành qua những trận chiến. Trong Chiến dịch Tây Bắc năm 1952, ông đã thể hiện sự gan dạ và khả năng chỉ huy. Khi đơn vị gặp tổn thất, ông vẫn cùng đồng đội tiếp tục tiến lên, hoàn thành nhiệm vụ được giao. Những thành tích ấy giúp Trần Can trở thành một tiểu đội trưởng tiêu biểu của đơn vị.

Nhưng dấu ấn lớn nhất trong cuộc đời người lính trẻ ấy gắn với Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954.

Trong trận đánh cứ điểm Him Lam, Trần Can dẫn đầu tiểu đội vượt qua tuyến phòng ngự, tiến vào sở chỉ huy của đối phương. Ông là người cắm lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng” lên nóc hầm chỉ huy Him Lam, trở thành một trong những hình ảnh tiêu biểu của trận đánh mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Nhưng chiến tranh không dừng lại sau một chiến công.

Đến những ngày cuối cùng của chiến dịch, Trần Can tiếp tục cùng đồng đội chiến đấu tại các cứ điểm còn lại. Rạng sáng 7-5-1954, khi chiến thắng đã ở rất gần, ông vẫn động viên những người lính bên cạnh giữ vững trận địa trước các đợt phản kích. Trong lúc chỉ huy chiến đấu, Trần Can trúng đạn và hy sinh đúng ngày Chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng. Khi ấy, ông mới chỉ 24 tuổi.

Sau chiến tranh, một vật tưởng như rất bình thường đã trở thành kỷ vật gắn với tên tuổi ông: chiếc mũ nan.

Chiếc mũ ấy từng theo Trần Can qua những ngày hành quân, qua chiến trường và những trận đánh khốc liệt. Sau khi ông hy sinh, đồng đội giữ lại chiếc mũ như một kỷ vật. Ngày nay, nó trở thành một hiện vật gợi nhắc về những người lính đã sống và chiến đấu trong những năm tháng gian khổ của cuộc kháng chiến.

Có lẽ điều khiến câu chuyện về Trần Can khiến người ta xúc động không chỉ nằm ở những chiến công. Đó còn là hình ảnh một người thanh niên xuất thân từ một vùng quê nghèo của Nghệ An, từng bị từ chối nhiều lần vì sức khỏe nhưng vẫn không từ bỏ mong muốn được khoác lên mình bộ quân phục.

Từ một người chăn trâu nơi quê nghèo đến người chiến sĩ cắm cờ trên Him Lam, cuộc đời Trần Can chỉ kéo dài 24 năm. Một khoảng thời gian không dài, nhưng đủ để tên tuổi ông được ghi lại trong lịch sử dân tộc.

Ngày nay, khi chiến tranh đã lùi xa, có thể chúng ta không còn biết hết tên tuổi của những người đã nằm lại trên chiến trường. Nhưng mỗi câu chuyện được kể lại chính là một cách để những ký ức ấy tiếp tục sống.

Và khi nhắc đến Trần Can – người con của quê hương Yên Thành, Nghệ An, ta không chỉ nhớ đến một người anh hùng của Điện Biên Phủ. Ta còn nhớ đến một tuổi trẻ đã chọn cống hiến cho Tổ quốc trong những năm tháng khó khăn nhất.

24 tuổi – một đời người còn rất trẻ, nhưng một tên tuổi đã ở lại với lịch sử.