Người công nhân tự học và xưởng thuốc nổ thô sơ

Câu chuyện của Ngô Gia Khảm bắt đầu từ những ngày đầu toàn quốc kháng chiến. Khi đó, quân đội ta thiếu thốn đủ thứ, từ súng đạn đến thuốc nổ. Với vốn kiến thức tự học từ thời làm công nhân hỏa xa, ông được giao nhiệm vụ vô cùng nguy hiểm: Chế tạo thuốc nổ để đánh giặc.

Trong điều kiện thiếu thốn ở chiến khu Việt Bắc, "xưởng" chế tạo của ông chỉ là những lán tre nứa tạm bợ. Không có máy móc hiện đại, ông phải dùng những nồi nấu gang, chảo gang để pha chế hóa chất.

Ba lần bị thương và tinh thần thép

Nghề làm thuốc nổ thời đó chẳng khác nào đùa giỡn với tử thần. Trong quá trình nghiên cứu và sản xuất, Ngô Gia Khảm đã gặp phải những tai nạn kinh hoàng:

1. Lần thứ nhất: Một bình hóa chất phát nổ, ông bị bỏng nặng, nhưng vừa hồi phục đã quay lại xưởng ngay.

2. Lần thứ hai: Trong lúc đang pha chế, thuốc nổ bắt cháy. Để bảo vệ nhà xưởng và đồng đội, ông đã dùng tay không dập lửa. Kết quả là đôi bàn tay ông bị biến dạng nghiêm trọng.

3. Lần thứ ba: Đây là tai nạn nặng nề nhất khi thuốc nổ nổ tung ngay trước mặt. Ông bị hỏng một mắt, tai điếc và cơ thể đầy sẹo.

Dù mang trên mình thương tật nặng nề, nhưng khi đồng đội khuyên nghỉ ngơi, ông chỉ cười bảo: "Tay chân hỏng nhưng cái đầu và trái tim còn dùng được, tôi vẫn phải làm thuốc nổ cho anh em đánh giặc."

Thành quả vĩ đại

Dưới sự dẫn dắt của Ngô Gia Khảm, xưởng quân giới đã sản xuất được hàng tấn thuốc nổ Fulminat Thủy ngân – một thành phần then chốt để làm kíp mìn, kíp lựu đạn. Những "món quà" từ xưởng của ông đã góp phần giúp bộ đội ta thực hiện những trận đánh giao thông, phá hủy tàu xe và đồn bốt giặc một cách hiệu quả.

Ý nghĩa lịch sử

Tại Đại hội Chiến sĩ thi đua và Cán bộ gương mẫu toàn quốc lần thứ nhất (1952), Ngô Gia Khảm là một trong bảy người đầu tiên được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động.

"Tôi chỉ là một người công nhân bình thường muốn làm tròn bổ phận đối với Tổ quốc."