Người cộng sản trung kiên bên dong sông Tiền

Phạm Hữu Lầu (1906 – 1959) tại làng Hòa An, quận Cao Lãnh, tỉnh Sa Đéc (nay là thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp). Sinh trưởng trong một gia đình nhà nho nghèo yêu nước, trên một vùng đất giàu truyền thống đấu tranh chống ngoại xâm, dòng máu yêu nước đã sớm định hình trong tâm thức của người thanh niên họ Phạm.

Vào những năm thập niên 1920, khi phong trào yêu nước Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ, Phạm Hữu Lầu đã chủ động tìm kiếm con đường cứu nước. Với tư chất thông minh và bầu nhiệt huyết của tuổi trẻ, ông sớm tiếp cận với các tư tưởng tiến bộ. Năm 1926, ông tham gia Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội – tổ chức tiền thân của Đảng do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập.

Đến năm 1930, khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, Phạm Hữu Lầu trở thành một trong những đảng viên đầu tiên của thế hệ khai sơn phá thạch tại vùng đất Sa Đéc – Chợ Mới.

"Lý tưởng của Đảng không phải là điều gì xa xôi, đó chính là cơm áo cho dân cày, tự do cho Tổ quốc." – Tâm niệm của người chiến sĩ Phạm Hữu Lầu trong những ngày đầu hoạt động.

Ngọn Đuốc Trong Đêm Tối: Lãnh Đạo Phong Trào Đấu Tranh

Thời kỳ 1930 – 1945 là giai đoạn đầy thử thách đối với phong trào cách mạng Nam Bộ. Thực dân Pháp khủng bố dã man, nhiều cơ sở Đảng bị đánh phá. Trên cương vị là người lãnh đạo, đồng chí Phạm Hữu Lầu đã thể hiện bản lĩnh kiên cường và sự mưu trí tuyệt vời.

Ông bám dân, bám đất, cải trang thành nhiều thân phận khác nhau – khi là người chèo ghe, khi là lực điền – để đi qua các vùng cù lao, bãi bồi sông Tiền, xây dựng lại các cơ sở bí mật. Dưới sự dẫn dắt của ông, phong trào đấu tranh của nông dân đòi giảm tô, giảm thuế tại địa phương diễn ra liên tục và mạnh mẽ.

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 bùng nổ. Bản lĩnh của vị chỉ huy Phạm Hữu Lầu một lần nữa tỏa sáng khi ông cùng các đồng chí trong Tỉnh ủy lãnh đạo nhân dân Sa Đéc nổi dậy giành chính quyền về tay nhân dân một cách nhanh chóng và ít đổ máu nhất.

Cuộc kháng chiến chống Pháp tái chiếm Nam Bộ nổ ra. Phạm Hữu Lầu tiếp tục được Đảng tin tưởng giao phó nhiều trọng trách lớn: Bí thư Tỉnh ủy Sa Đéc, rồi Bí thư Tỉnh ủy Long Châu Sa. Trong giai đoạn gian khổ này, ông luôn đứng nơi đầu sóng ngọn gió, cùng ăn, cùng ở, cùng chiến đấu với chiến sĩ và nhân dân.

Tuy nhiên, trong một chuyến công tác bí mật vào năm 1952, do có kẻ phản bội chỉ điểm, đồng chí Phạm Hữu Lầu đã sa vào tay giặc Pháp.

Biết ông là một cán bộ cao cấp của Đảng, thực dân Pháp và tay sai đã dùng mọi thủ đoạn từ dụ dỗ, mua chuộc bằng tiền tài, địa vị đến những đòn tra tấn dã man "chết đi sống lại". Nhưng tất cả đều bất lực trước ý chí sắt đá của người cộng sản.

· Chúng tra tấn bằng dòng điện: Ông cắn răng chịu đựng, không mở miệng.

· Chúng dùng đòn roi nát thịt da: Ông dùng ánh mắt nghiêm nghị nhìn thẳng vào kẻ thù.

· Chúng đe dọa đến tính mạng: Ông khẳng định lòng trung thành tuyệt đối với Đảng, với nhân dân.

Không khuất phục được ông, kẻ thù đành phải lưu đày ông qua nhiều nhà tù khét tiếng, từ Khám Lớn Sài Gòn đến địa ngục trần gian Côn Đảo. Trong lao tù, ông không chỉ giữ vững khí tiết mà còn tham gia thành lập Chi bộ nhà tù, biến ngục tối thành trường học cách mạng, truyền thêm lửa chiến đấu cho các đồng chí trẻ tuổi.

Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, đồng chí Phạm Hữu Lầu được trao trả tự do. Mặc dù sức khỏe đã bị suy kiệt nghiêm trọng do những đòn tra tấn tàn bạo của kẻ thù trong những năm tháng tù đày, ông không hề nghỉ ngơi. Nhận nhiệm vụ tập kết ra Bắc, ông tiếp tục cống hiến kinh nghiệm và trí tuệ của mình cho công cuộc xây dựng Chủ nghĩa Xã hội ở miền Bắc và chi viện cho tiền tuyến miền Nam.

Vết thương cũ tái phát cùng với sự lao lực vì việc nước, đồng chí Phạm Hữu Lầu đã trút hơi thở cuối cùng vào năm 1959 tại Hà Nội, khi hoài bão nhìn thấy nước nhà thống nhất vẫn còn dang dở.

Cuộc đời 53 năm tuổi đời và gần 30 năm tuổi Đảng của đồng chí Phạm Hữu Lầu là một bản anh hùng ca về sự tận tụy, lòng trung thành và tinh thần bất khuất. Ông là biểu tượng của thế hệ vàng những người cộng sản đầu tiên – những người đặt lợi ích của nhân dân, của dân tộc lên trên hết, trước hết.

Để tri ân những công lao to lớn của ông, ngày nay tại tỉnh Đồng Tháp và nhiều địa phương trong cả nước, tên của ông được trang trọng đặt cho các con đường, ngôi trường lớn. Khu mộ và khu lưu niệm của ông tại thành phố Cao Lãnh đã trở thành một "địa chỉ đỏ" quen thuộc, nơi giáo dục truyền thống yêu nước cho các thế hệ trẻ.

Học tập gương sáng của bác Phạm Hữu Lầu, thế hệ trẻ hôm nay – những người đang sống trong hòa bình và phát triển – hiểu rằng: mỗi thành quả có được đều phải đánh đổi bằng xương máu của các bậc tiền nhân. Từ đó, dặn lòng phải sống trách nhiệm hơn, nỗ lực học tập và cống hiến để xây dựng quê hương Đất Sen Hồng ngày càng giàu đẹp, xứng đáng với sự hy sinh cao cả của các thế hệ cha anh.