Người cựu binh giữ nghĩa tình đồng đội

Sau ngày đất nước thống nhất, bác Được trở về quê với chiếc ba lô bạc màu và vài kỷ vật chiến tranh. Bác không giàu có, chỉ có mấy sào ruộng và đôi bàn tay quen việc đồng áng. Nhưng điều khiến mọi người quý bác không phải là những năm tháng chiến đấu, mà là cách bác sống với đồng đội sau hòa bình.

Trong làng có gia đình liệt sĩ Trần Văn Hòa. Anh Hòa từng là tiểu đội trưởng của bác Được, hy sinh trong trận đánh cuối cùng mùa xuân 1975. Ngày trở về, bác Được là người đầu tiên tìm đến nhà anh.

Mẹ anh Hòa lúc ấy đã già, mắt mờ, sống cùng người con gái út. Vừa nghe tiếng gọi ngoài cổng, bà run run hỏi:

— Ai đấy?

Bác Được bước vào, nghẹn giọng:

— Con là Được, đồng đội của anh Hòa đây bác.

Bà cụ nắm chặt tay bác rồi khóc:

— Từ ngày nó đi, hôm nay mới có người trong tiểu đội về thăm.

Từ hôm ấy, bác Được coi gia đình anh Hòa như người thân.

Mỗi dịp giỗ liệt sĩ, bác đều có mặt từ sớm. Khi thì giúp dựng rạp, khi thì ra chợ mua hương hoa, lúc lại lặng lẽ lau tấm ảnh thờ của đồng đội.

Có năm mưa to, đường lầy lội, mọi người tưởng bác không đến được. Vậy mà gần trưa, bác vẫn chống chiếc ô cũ đi bộ sang.

Bà con hỏi:

— Mưa gió thế này bác còn đi làm gì cho khổ?

Bác chỉ cười:

— Người sống còn đi được thì không thể để đồng đội chờ.

Câu nói ấy lan khắp xóm.

Không chỉ với gia đình anh Hòa, bác Được còn tìm lại thân nhân của nhiều đồng đội khác. Có người ở tận huyện bên, có người đã chuyển vào Nam sinh sống. Hễ nghe tin một gia đình liệt sĩ gặp khó khăn, bác lại cùng hội cựu chiến binh đến thăm hỏi, góp công góp của.

Một lần, con trai anh Bình — đồng đội của bác — chuẩn bị vào đại học nhưng thiếu tiền nhập học. Bác Được mang chiếc hộp gỗ đựng huân chương ra, lấy số tiền dành dụm nhiều tháng đưa cho cháu.

Người nhà ngại ngần:

— Bác để mà dùng tuổi già chứ.

Bác xua tay:

— Ngày xưa bố nó nhường cho tôi ngụm nước cuối cùng giữa chiến trường. Giờ giúp được cháu nó học hành thì có đáng gì.

Nghe vậy, ai cũng lặng đi.

Điều đặc biệt là bác Được rất ít khi kể công. Trong các buổi họp mặt, khi mọi người nhắc đến chiến công, bác thường chuyển sang kể chuyện đồng đội chia nhau nắm cơm, chuyện cáng thương binh dưới mưa, chuyện những người đã nằm lại.

Bác bảo:

— Chiến tranh không làm nên anh hùng cho riêng ai. Nếu không có đồng đội thì tôi đã không trở về.

Năm nào bác cũng đi nghĩa trang liệt sĩ vào tháng bảy. Bác mang theo cuốn sổ nhỏ ghi tên từng người trong tiểu đội. Đến mỗi ngôi mộ, bác đều đọc tên thật chậm, như sợ đồng đội nghe không rõ.

Có lần một đứa cháu hỏi:

— Ông ơi, sao ông nhớ được nhiều tên thế?

Bác nhìn hàng mộ trắng rồi đáp:

— Người ta nhớ người đã giúp mình sống. Ông nhớ những người đã giúp ông được trở về với quê hương.

Tuổi càng cao, chân bác càng đau vì vết thương cũ. Nhưng bác vẫn cố đi họp mặt đơn vị, vẫn thăm hỏi gia đình liệt sĩ, vẫn giữ liên lạc với những đồng đội còn sống.

Bà con trong làng thường nói:

— Bác Được nghèo tiền bạc nhưng giàu nghĩa tình.

Có lẽ đúng như vậy.

Một buổi chiều, tôi gặp bác ngồi trước hiên nhà, tay lau tấm ảnh chụp tiểu đội năm 1975. Gió biển thổi nhẹ qua hàng cau. Tôi hỏi:

— Điều gì khiến bác làm nhiều việc cho đồng đội đến thế?

Bác im lặng một lúc rồi nói rất khẽ:

— Vì có những người đã gửi tuổi hai mươi của họ lại cho tôi mang về. Nếu mình sống mà quên họ thì không yên lòng được.

Nói xong, bác lại cẩn thận đặt tấm ảnh vào chiếc hộp gỗ cũ.

Nhìn người cựu binh tóc bạc ấy, tôi hiểu rằng:

Nghĩa tình đồng đội không kết thúc khi chiến tranh kết thúc. Nó tiếp tục sống trong những bước chân đi thăm gia đình liệt sĩ, trong nén hương ngày giỗ, trong sự đùm bọc con cháu đồng đội và trong trái tim của những người cựu binh luôn nhớ rằng mình được sống hôm nay nhờ sự hy sinh của những người đã ở lại.