NGƯỜI CỰU BINH TRỞ LẠI THÀNH CỔ SAU 50 NĂM

THỜI HOA LỬA

NGƯỜI CỰU BINH TRỞ LẠI THÀNH CỔ SAU 50 NĂM

Nửa thế kỷ là một quãng thời gian dài đến mức một người có thể đi từ tuổi trẻ đến tuổi già.

Năm mươi năm đủ để những con đường thay đổi, những mái nhà cũ biến mất, những đứa trẻ ngày nào trở thành ông bà, những người lính năm xưa mang trên mình mái tóc bạc và những nếp nhăn của thời gian.

Nhưng có một thứ không thay đổi:

Ký ức về chiến trường.

Năm mươi năm sau ngày rời Quảng Trị, một người cựu binh trở lại Thành cổ.

Ông không mang theo súng.

Không mang ba lô.

Không mặc quân phục.

Chỉ mang một bó hoa và một nén hương.

Nhưng trong lòng ông vẫn còn nguyên hình bóng của chàng trai năm nào.

Ngày ấy, ông đến Quảng Trị khi tuổi đời còn rất trẻ.

Thành cổ khi đó không giống Thành cổ hôm nay.

Không có những hàng cây xanh.

Không có những con đường sạch sẽ.

Không có những đoàn người đến tham quan.

Chỉ có đất đá, giao thông hào, hố bom và tiếng pháo.

Mỗi ngày trôi qua là một ngày chiến đấu.

Mỗi đêm sống sót là một điều đáng quý.

Ông từng nghĩ:

“Chỉ cần chiến tranh kết thúc, mình sẽ rời nơi này và không bao giờ quay lại.”

Nhưng rồi ông nhận ra mình đã nhầm.

Có những nơi con người muốn quên nhưng không thể quên.

Có những vùng đất dù rời xa hàng chục năm, chỉ cần đặt chân trở lại, tất cả ký ức lại ùa về.

Ngày trở lại, ông đứng trước cổng Thành cổ.

Ông không bước vào ngay.

Chỉ đứng nhìn.

Rất lâu.

Người đi cùng hỏi:

“Bác nhớ gì ạ?”

Ông nói:

“Nhớ những người đã đi cùng tôi.”

Rồi ông bước vào.

Mỗi bước chân đều chậm.

Không phải vì tuổi già.

Mà vì ông đang đi trên những ký ức của mình.

Ông nhìn một khoảng đất.

“Ngày trước chỗ này là giao thông hào.”

Nhìn sang bên kia:

“Ở đó từng có một người bạn của tôi.”

Rồi ông chỉ về một vị trí khác:

“Chúng tôi từng trú ở đây.”

Người đi cùng nhìn quanh.

Không thể tưởng tượng được những gì ông đang kể.

Bởi nơi họ nhìn thấy hôm nay là màu xanh.

Còn trong ký ức của ông, nơi ấy từng là màu đỏ của đất, màu xám của khói và ánh sáng chớp liên hồi của pháo đạn.

Ông đi tiếp.

Có lúc dừng lại rất lâu.

Có lúc không nói gì.

Có lúc chỉ nhìn xuống đất.

Một người hỏi:

“Bác có nhớ chính xác nơi đồng đội hy sinh không?”

Ông lắc đầu.

“Không còn chính xác nữa.”

“Nhưng bác vẫn nhớ?”

“Nhớ.”

“Nhớ bằng cách nào?”

Ông đặt tay lên ngực.

“Ở đây.”

Năm mươi năm đã làm trí nhớ con người thay đổi.

Tên một vài người có thể quên.

Địa điểm có thể không còn chính xác.

Nhưng những điều quan trọng nhất vẫn còn.

Một tiếng gọi.

Một khuôn mặt.

Một nụ cười.

Một câu nói.

Một cái bắt tay.

Một người bạn từng nằm cạnh mình trong chiến hào.

Ông kể về một người đồng đội.

Ngày ấy, người ấy luôn giữ trong túi áo một tấm ảnh gia đình.

Mỗi khi nhớ nhà lại lấy ra xem.

Ông nhớ người bạn đã nói:

“Sau này hòa bình, tôi về làm ruộng.”

Rồi ông im lặng.

“Nhưng cậu ấy không về.”

Đó là câu nói ngắn.

Nhưng phía sau nó là năm mươi năm nhớ thương.

Ông đến bên khu tưởng niệm.

Đặt bó hoa xuống.

Rồi lấy ra một nén hương.

Hai tay run.

Ông châm lửa.

Khói hương bay lên.

Ông nói:

“Anh em ơi.”

“Tôi về rồi.”

Một câu rất đơn giản.

Nhưng có lẽ ông đã chờ năm mươi năm để nói câu ấy.

Năm mươi năm trước, những người lính rời Thành cổ bằng những bước chân vội vã.

Có người sống.

Có người bị thương.

Có người không bao giờ rời đi.

Năm mươi năm sau, ông trở lại bằng những bước chân chậm.

Ông đi thay cả những người không thể đi nữa.

Đứng trước dòng Thạch Hãn, ông rất lâu không nói.

Dòng sông vẫn chảy.

Nước vẫn mang theo phù sa.

Những cây cầu mới đã được xây.

Cuộc sống hai bên bờ đã khác.

Ông nhìn dòng nước.

Rồi nói:

“Ngày ấy chúng tôi không nghĩ có ngày mình được nhìn thấy nơi này bình yên như thế.”

Ông đưa tay lên mắt.

“Đẹp quá.”

Có lẽ cái đẹp của Quảng Trị hôm nay khiến ông đau.

Bởi ông biết có những người bạn của mình đã không được nhìn thấy nó.

Ông nhớ những đêm hành quân.

Những bữa cơm vội.

Những lần chia nhau ngụm nước.

Những người lính trẻ hát rất nhỏ.

Những lá thư từ quê.

Những câu chuyện về ngày chiến thắng.

Những lời hẹn:

“Hết chiến tranh về nhé.”

Tất cả hiện về.

Như thể mới hôm qua.

Người cựu binh ngồi xuống bên bờ sông.

Ông lấy từ túi áo một tấm ảnh cũ.

Ảnh đã bạc màu.

Những khuôn mặt trẻ đứng cạnh nhau.

Ông chỉ từng người.

“Người này còn sống.”

“Người này cũng về.”

“Còn người này…”

Ông dừng lại.

“Ở lại đây.”

Không ai hỏi thêm.

Một người trẻ đứng cạnh hỏi:

“Bác có tiếc tuổi trẻ không?”

Ông suy nghĩ rất lâu.

Rồi nói:

“Có.”

“Nhưng tôi không tiếc vì đã chiến đấu.”

“Tôi chỉ tiếc vì nhiều người bạn không được sống đến hôm nay.”

Đó là câu trả lời của một người đã đi qua chiến tranh.

Họ không tô đẹp chiến tranh.

Họ hiểu cái giá của nó.

Nhưng họ cũng hiểu vì sao mình phải chiến đấu.

Ông nói:

“Ngày ấy chúng tôi chỉ mong hết chiến tranh.”

“Bây giờ tôi chỉ mong các cháu được sống bình yên.”

Ông nhìn những người trẻ đang đi qua Thành cổ.

Có những bạn trẻ cầm điện thoại.

Có người chụp ảnh.

Có người đứng trước bia tưởng niệm.

Ông mỉm cười.

Có lẽ ông không trách họ.

Bởi đó chính là cuộc sống mà thế hệ ông đã chiến đấu để bảo vệ.

Năm mươi năm sau, ông trở lại Thành cổ.

Những người đồng đội của ông phần lớn đã không còn.

Có người mất vì chiến tranh.

Có người mất vì bệnh tật.

Có người đã già yếu.

Có người sống ở những miền quê xa.

Nhưng trong tâm trí ông, tất cả vẫn trẻ.

Vẫn là những chàng trai tuổi đôi mươi.

Vẫn cười.

Vẫn nói chuyện.

Vẫn gọi nhau:

“Cậu ơi!”

Đó là điều đặc biệt của ký ức chiến tranh.

Thời gian làm người sống già đi.

Nhưng những người đã hy sinh thì mãi mãi trẻ.

Họ không có tóc bạc.

Không có nếp nhăn.

Không có ngày sinh nhật lần thứ năm mươi.

Họ mãi mãi dừng lại ở tuổi thanh xuân.

Trước khi rời Thành cổ, ông quay lại một lần nữa.

Ông nhìn về phía những hàng cây.

Nhìn dòng sông.

Nhìn những người đang đến viếng.

Rồi nói:

“Các cậu ơi, tôi phải về.”

Một người hỏi:

“Bác còn quay lại không?”

Ông cười:

“Nếu còn sức.”

Rồi ông im lặng.

Có lẽ ông hiểu rằng không phải ai cũng có cơ hội trở lại lần thứ hai.

Ông bước ra khỏi Thành cổ.

Bóng lưng nhỏ dần.

Nhưng trong ký ức, ông vẫn là người lính trẻ năm nào.

Chiếc ba lô trên vai.

Đôi giày lấm đất.

Khuôn mặt chưa có nếp nhăn.

Và đôi mắt hướng về phía trước.

Năm mươi năm sau, Thành cổ không còn tiếng súng.

Nhưng người cựu binh vẫn nghe thấy.

Không phải tiếng pháo.

Mà là tiếng gọi của đồng đội.

Một tiếng gọi từ quá khứ:

“Cậu ơi!”

Ông quay lại.

Không có ai.

Chỉ có gió.

Nhưng ông mỉm cười.

Bởi ông biết, có những người dù đã mất từ rất lâu vẫn chưa bao giờ rời khỏi cuộc đời mình.

Ngày trở lại Thành cổ sau nửa thế kỷ, ông không tìm chiến thắng.

Ông tìm đồng đội.

Tìm tuổi trẻ.

Tìm những khuôn mặt đã mất.

Và tìm lại chính mình của năm mươi năm trước.

Ông đã tìm thấy.

Trong từng hàng cây.

Trong từng nắm đất.

Trong dòng Thạch Hãn.

Trong những nén hương.

Và trong những cái tên được khắc trên bia đá.

Khi ra về, ông nói một câu:

“Ngày ấy chúng tôi đi vì đất nước.”

“Hôm nay tôi trở lại vì anh em.”

Rồi ông cúi đầu.

Một nén hương cuối cùng được thắp lên.

Khói bay giữa trời Quảng Trị.

Năm mươi năm đã trôi qua.

Nhưng có những người lính vẫn mãi ở tuổi hai mươi.

Và có những người trở về, mang theo cả một thế hệ trong ký ức.

Họ trở lại Thành cổ không phải để kể rằng mình đã anh hùng thế nào.

Mà để nói với những người đã nằm lại:

“Tôi vẫn nhớ các cậu.”

“Đất nước hôm nay đã bình yên.”

“Và tôi đã trở về thay phần của những người không thể trở về.”