NGƯỜI CỰU BINH VÀ LỚP HỌC DƯỚI CHÂN NÚI

Ở một bản nhỏ thuộc Suối Quyền, nơi đồng bào Dao sinh sống giữa những cánh rừng xanh ngút ngàn, có một người cựu chiến binh mà ai trong bản cũng kính trọng. Đó là ông Triệu Văn Phìn — người lính năm xưa từng đi qua chiến tranh, nay lại dành cả tuổi già để giữ ánh sáng con chữ cho trẻ em vùng cao.

Ông Phìn sinh năm 1955 trong một gia đình đông con. Thuở nhỏ, vì nhà nghèo nên ông chưa từng được đi học đầy đủ. Những con chữ đầu tiên ông biết là do một cán bộ dưới xuôi lên dạy trong căn nhà đất giữa bản.

Ông thường nói:

“Ngày ấy biết đọc được tên mình đã là điều hạnh phúc.”

Năm 1979, khi chiến sự biên giới phía Bắc nổ ra, ông tình nguyện nhập ngũ. Chàng trai người Dao ngày ấy lên đường với một chiếc ba lô cũ và lời dặn của cha:

“Không biết chữ thì khổ, nhưng mất nước còn khổ hơn.”

Ông được giao nhiệm vụ vận chuyển lương thực và đạn dược lên các điểm cao biên giới. Công việc vô cùng nguy hiểm bởi đường núi cheo leo, lại thường xuyên bị pháo kích.

Có lần, trong một chuyến vận chuyển giữa đêm, đơn vị của ông gặp mưa tuyết dày đặc. Một chiến sĩ trẻ bị sốt nặng, không thể tiếp tục hành quân.

Giữa giá rét cắt da, ông Phìn đã cõng người đồng đội ấy suốt nhiều cây số đường núi.

Ông kể:

“Hồi ấy chỉ nghĩ nếu mình bỏ bạn lại thì bạn sẽ chết rét giữa rừng.”

Khi chiến tranh kết thúc, ông trở về quê hương với một chân bị thương do mảnh pháo. Nhưng điều khiến ông day dứt nhất không phải vết thương trên cơ thể mà là cảnh trẻ em trong bản vẫn không được học chữ.

Nhiều gia đình nghèo cho con nghỉ học từ sớm để lên nương.

Có những hôm trời mưa lớn, đường lầy trơn trượt, lũ trẻ phải đi bộ hàng giờ mới đến được trường.

Nhìn cảnh ấy, ông quyết tâm làm một điều gì đó.

Ông bắt đầu vận động bà con đưa trẻ đến lớp. Ban đầu nhiều người không đồng ý vì nghĩ học chữ không giúp có cái ăn ngay lập tức.

Ông kiên trì đi từng nhà giải thích.

Buổi tối, ông còn gom trẻ em trong bản lại dưới căn nhà sàn nhỏ để dạy chúng học chữ bằng ánh đèn dầu.

Không có bảng, ông lấy than củi viết lên tấm ván gỗ. Không có giấy, lũ trẻ dùng que viết xuống nền đất.

Dần dần, lớp học nhỏ của ông đông hơn.

Có cả trẻ em người Dao ở Suối Quyền, trẻ người Mông từ Sùng Đô sang, rồi vài em người Thái ở Sơn Lương theo người thân đến học.

Ông Phìn luôn nói với học trò:

“Ngày xưa bác cầm súng để giữ đất nước. Giờ bác muốn các cháu cầm bút để thay đổi cuộc đời.”

Nhiều năm trôi qua, lớp học dưới chân núi của ông đã giúp rất nhiều trẻ em biết đọc, biết viết. Có em sau này trở thành giáo viên, cán bộ xã, có em quay trở lại giúp chính quê hương mình.

Mỗi dịp khai giảng, nhiều học trò cũ lại mang quà đến thăm ông.

Có người nắm tay ông xúc động nói:

“Nếu ngày ấy không có bác thì cháu đã bỏ học từ lâu.”

Nghe vậy, người cựu binh già chỉ cười hiền.

Giờ đây, khi chiều xuống trên những triền núi Suối Quyền, người ta vẫn thấy ông Phìn chống gậy đi ngang qua ngôi trường mới xây khang trang giữa bản.

Tiếng trẻ em đọc bài vang lên giữa núi rừng khiến ông lặng người xúc động.

Bởi hơn ai hết, ông hiểu rằng hòa bình đẹp nhất không chỉ là tiếng súng ngừng vang, mà còn là khi trẻ em vùng cao được cắp sách đến trường trong bình yên.