NGƯỜI CỰU BINH VÀ NHỮNG NÉN NHANG KHÔNG TÊN

Sau chiến tranh, tôi có một thói quen mà ít người để ý. Mỗi lần đi qua nghĩa trang liệt sĩ, dù quen hay lạ, tôi đều dừng lại.

Tôi không chỉ thắp hương cho những ngôi mộ có tên. Tôi thắp cho cả những ngôi mộ vô danh.

Trên bia chỉ ghi hai chữ “Liệt sĩ”, không quê quán, không năm sinh, không đơn vị. Nhưng với tôi, họ không vô danh. Họ có thể là đồng đội tôi, người từng nằm chung hầm, từng san sẻ viên lương khô, từng gọi tôi trong khói lửa rồi vĩnh viễn im lặng.

Mỗi lần thắp nhang, tôi không đọc tên. Tôi chỉ đứng lặng, cúi đầu. Trong lòng, tôi gọi họ bằng một cách khác: “anh em”.

Có người hỏi tôi:
“Sao bác thắp nhiều thế, có quen không?”

Tôi lắc đầu:
“Không quen… nhưng là của mình.”

Những nén nhang ấy không phải để cầu xin điều gì. Tôi không xin cho bản thân. Tôi chỉ muốn nói với họ rằng: họ không bị quên. Dù không ai nhớ tên, vẫn có người nhớ họ như một phần máu thịt.

Có lần, tôi đứng rất lâu trước một hàng mộ vô danh ở Quảng Trị. Gió thổi, khói nhang bay mỏng. Tôi bỗng thấy như họ đang đứng quanh mình, lặng lẽ, trẻ trung, như ngày chưa ra trận.

Tôi già rồi. Mỗi năm đi chậm hơn. Nhưng chừng nào còn đi được, tôi vẫn sẽ thắp những nén nhang không tên ấy. Đó là cách tôi trả món nợ của người còn sống.

Chiến tranh đã qua, nhưng nghĩa tình thì không thể kết thúc.