NGƯỜI ĐÃ CHỌN CON ĐƯỜNG CHẮC THẮNG

Câu chuyện về Đại tướng Võ Nguyên Giáp và Điện Biên Phủ

Có những trận đánh được quyết định bởi tiếng súng.

Nhưng cũng có những trận đánh được quyết định trước đó, trong một căn hầm im lặng, nơi người chỉ huy phải đứng trước một lựa chọn mà phía sau mỗi phương án là sinh mạng của hàng vạn con người.

Điện Biên Phủ, mùa xuân năm 1954, có một khoảnh khắc như thế.

Và ở trung tâm của khoảnh khắc ấy là Đại tướng Võ Nguyên Giáp – Tổng Tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam, người Anh Cả của quân đội, vị chỉ huy đã phải đưa ra một trong những quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời cầm quân của mình.

Đầu tháng 1 năm 1954, Bộ Chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ lên đường tới Tây Bắc.

Điện Biên Phủ lúc ấy không chỉ là một thung lũng giữa núi rừng.

Đối với thực dân Pháp, đó là một tập đoàn cứ điểm được xây dựng với tham vọng trở thành pháo đài “bất khả xâm phạm”.

Đối với quân đội và nhân dân Việt Nam, đó là nơi cuộc kháng chiến đang tiến tới một trận quyết chiến có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Ban đầu, phương án tác chiến được xác định là “đánh nhanh, thắng nhanh”. Kế hoạch dự kiến mở cuộc tiến công với tốc độ rất cao, tận dụng thời điểm quân Pháp chưa hoàn toàn củng cố hệ thống phòng ngự. (Bảng Nâng Cao BTC TDBP)

Những ngày chuẩn bị trôi qua.

Pháo được kéo vào trận địa.

Bộ đội được triển khai.

Mệnh lệnh đã được phổ biến.

Ngày nổ súng đã được dự kiến.

Mọi thứ tưởng như đang tiến về một hướng không thể đảo ngược.

Nhưng chiến trường không đứng yên.

Quân Pháp từng ngày củng cố tập đoàn cứ điểm. Trong khi đó, quân đội ta tuy đã trưởng thành vượt bậc qua nhiều chiến dịch nhưng vẫn phải đối mặt với một thực tế: đây là một tập đoàn cứ điểm mạnh, được bảo vệ bởi pháo binh, máy bay và hệ thống công sự kiên cố; bộ đội ta chưa có nhiều kinh nghiệm đánh một tập đoàn cứ điểm lớn theo phương thức hiệp đồng quy mô như vậy. (Nhân Dân Đặc Biệt)

Đại tướng Võ Nguyên Giáp đứng trước một bài toán không chỉ của quân sự.

Đó là bài toán của sinh mạng.

Nếu đánh nhanh và thắng, chiến thắng sẽ đến sớm.

Nhưng nếu không thắng?

Cái giá sẽ là gì?

Hàng vạn người lính đã vượt núi, mở đường, kéo pháo, mang từng hạt gạo lên chiến trường.

Phía sau họ là hàng triệu người dân đang dồn sức cho tiền tuyến.

Một quyết định sai không chỉ là một thất bại trên bản đồ.

Nó có thể là máu.

Là xương.

Là những cuộc đời không thể trở về.

Ngày 26 tháng 1 năm 1954, Đảng ủy mặt trận họp.

Cuộc họp diễn ra trong một bầu không khí đặc biệt căng thẳng. Phương án “đánh nhanh, thắng nhanh” đã được chuẩn bị, nhưng qua thực tế chiến trường, những người chỉ huy phải đối diện với câu hỏi căn bản nhất:

Đánh như thế nào để chắc thắng?

Đại tướng Võ Nguyên Giáp đặt vấn đề liệu có thể bảo đảm thắng lợi chắc chắn nếu tiến công theo phương án cũ.

Không ai có thể trả lời rằng chắc thắng.

Và chính ở khoảnh khắc ấy, một quyết định lịch sử được hình thành.

Đại tướng kết luận phải bảo đảm nguyên tắc cao nhất là “đánh chắc thắng”, vì vậy chuyển phương châm tác chiến từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc” và hoãn cuộc tiến công. (Bảng Nâng Cao BTC TDBP)

Đó không phải là một quyết định dễ dàng.

Bởi để thay đổi cách đánh, quân ta phải kéo pháo ra.

Những khẩu pháo đã được đưa vào trận địa lại phải đưa trở về.

Những kế hoạch đã chuẩn bị phải thay đổi.

Những người lính đang ở vị trí chiến đấu phải lui về.

Một mệnh lệnh tưởng như là “lùi lại”, nhưng thực chất lại là một bước tiến về phía chiến thắng.

Đại tướng sau này gọi đó là “quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời chỉ huy của mình”. (Bảng Nâng Cao BTC TDBP)

Có một nghịch lý thật đẹp trong lịch sử:

Đôi khi muốn tiến thật xa, người ta phải biết lúc nào cần lùi lại.

Lùi không phải để từ bỏ.

Lùi để chuẩn bị.

Lùi để bảo toàn lực lượng.

Lùi để thay đổi cách đánh.

Lùi để khi tiến lên, mỗi bước đều chắc chắn hơn.

Và từ quyết định ấy, cả chiến trường Điện Biên Phủ chuyển sang một cách đánh mới.

Quân ta từng bước bao vây, chia cắt, tiến công từng cứ điểm, từng cụm cứ điểm; đào hào, xây dựng trận địa, đưa pháo vào vị trí, tổ chức chiến đấu lâu dài thay vì đặt tất cả vào một cuộc tiến công chớp nhoáng. (Nhân Dân Đặc Biệt)

Đó là cuộc chiến của ý chí.

Của sức chịu đựng.

Của trí tuệ.

Và trên hết, của niềm tin vào một nguyên tắc giản dị nhưng có sức nặng của lịch sử:

Chắc thắng mới đánh.

Ngày 13 tháng 3 năm 1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ mở màn.

Năm mươi sáu ngày đêm sau, ngày 7 tháng 5 năm 1954, lá cờ “Quyết chiến – Quyết thắng” tung bay trên nóc hầm chỉ huy của tướng De Castries.

Điện Biên Phủ toàn thắng.

Một tập đoàn cứ điểm từng được xem là “bất khả xâm phạm” đã bị đánh bại.

Và tiếng vang của chiến thắng ấy vượt khỏi thung lũng Tây Bắc, vượt khỏi biên giới Việt Nam, trở thành một dấu mốc lớn trong lịch sử thế giới thế kỷ XX.

Nhìn lại Điện Biên Phủ, người ta thường nhớ đến những trận đánh dữ dội, những đường hào, những khẩu pháo, những đoàn dân công và những người lính đã ngã xuống.

Nhưng phía sau chiến thắng còn có một cuộc chiến khác.

Một cuộc chiến diễn ra trong suy nghĩ của người cầm quân.

Đó là cuộc chiến giữa tham vọng chiến thắng nhanh và trách nhiệm phải giành chiến thắng chắc chắn.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã lựa chọn vế thứ hai.

Bởi ông hiểu rằng phía sau mỗi mệnh lệnh không phải những con số vô tri trên bản đồ, mà là những con người bằng xương bằng thịt.

Đó chính là chiều sâu của một vị tướng.

Không chỉ biết đưa quân tiến lên.

Mà còn biết khi nào phải dừng lại.

Không chỉ biết giành chiến thắng.

Mà phải biết giành chiến thắng với trách nhiệm cao nhất trước sinh mệnh của người lính và vận mệnh của dân tộc.

Bởi vậy, giá trị lớn nhất của quyết định ngày 26 tháng 1 năm 1954 không chỉ nằm ở việc nó góp phần đưa Điện Biên Phủ đến thắng lợi.

Nó còn cho hậu thế một bài học về bản lĩnh:

Người chỉ huy vĩ đại không phải là người không bao giờ thay đổi quyết định, mà là người đủ bản lĩnh thay đổi khi thực tế đòi hỏi – và đủ trách nhiệm để đặt sự sống của con người, lợi ích của dân tộc lên trên danh dự của một quyết định đã được đưa ra.

Từ một quyết định trong căn hầm giữa núi rừng Tây Bắc, lịch sử đã đổi hướng.

Từ một lần “lùi pháo”, dân tộc đã tiến gần hơn đến ngày chiến thắng.

Và từ Điện Biên Phủ, tên tuổi Đại tướng Võ Nguyên Giáp – vị Tổng Tư lệnh, người Anh Cả của Quân đội nhân dân Việt Nam – đã gắn với một trong những trang rực rỡ nhất của lịch sử dân tộc.

Có những vị tướng được nhớ bởi số trận thắng.

Nhưng có những vị tướng được nhớ bởi những quyết định mà phía sau đó là sinh mệnh của cả một thế hệ.

Võ Nguyên Giáp thuộc về những con người như thế.

Tác giả nguồn: Không ghi tên tác giả trong bài của Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ; nội dung được đối chiếu với tư liệu của Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ và bài viết của Nhân Dân về bài học thắng lợi của Chiến dịch Điện Biên Phủ. (Bảng Nâng Cao BTC TDBP)