Người đã góp công rất lớn trong công cuộc kháng chiến bảo vệ đất nước của dân tộc

MỘT ÁNG THƠ TRONG SỨ MỆNH CỦA NGƯỜI ANH HÙNG THỜI HOA LỬA

 Có những con người bước vào lịch sử bằng những chiến công hiển hách, nhưng điều khiến họ được hậu thế nhớ mãi lại không chỉ nằm ở những chiến thắng hay những tấm huân chương lấp lánh trên ngực áo. Điều làm nên giá trị bền vững của một con người là hành trình họ đã đi qua, những lựa chọn họ đã đưa ra trong những thời khắc khắc nghiệt nhất của cuộc đời và cách họ sống sau khi ánh hào quang đã lùi vào dĩ vãng. Đọc câu chuyện về Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Xuân Giang, điều đọng lại trong tôi không phải là sự gay cấn của những chuyên án hay những trận đối đầu với tội phạm, mà là hình ảnh một con người bình dị, trưởng thành từ gian khó, mang trong mình lòng dũng cảm, ý chí kiên cường và tinh thần trách nhiệm trước nhân dân. Anh hùng không phải là một danh xưng có sẵn từ khi cất tiếng khóc chào đời, càng không phải là món quà số phận ban tặng. Anh hùng được tạo nên bởi những năm tháng rèn luyện, bởi thử thách của lịch sử, bởi những lần con người dám đặt lợi ích của dân tộc lên trên sự an toàn của chính mình. Nguyễn Xuân Giang cũng đi trên con đường ấy.

Ít ai biết rằng trước khi trở thành người chỉ huy gan dạ, ông từng là một cậu bé lớn lên giữa những triền đồi nghèo khó. Tuổi thơ của ông gắn với nương khoai, rẫy sắn và những tháng ngày lao động lam lũ cùng cha mẹ. Nhưng chiến tranh đã cướp đi sự bình yên vốn có của tuổi thơ ấy. Khi chưa đầy mười lăm tuổi, ông đã cùng cha và người dân nhặt từng mảnh xương, từng phần thi thể của những đồng bào bị bom đạn sát hại. Đó là ký ức mà có lẽ suốt cuộc đời ông không thể nào quên.

Chiến tranh luôn để lại những vết sẹo trong tâm hồn con người. Với nhiều người, nó là nỗi sợ hãi, với anh hùng Nguyễn Xuân Giang, nó trở thành lời nhắc nhở về trách nhiệm chiến đấu, về ý thức dân tộc. Người cha hy sinh vì đất nước, người mẹ lặng lẽ nuốt nước mắt tiễn con lên đường, tất cả đã trở thành điểm tựa tinh thần để chàng trai trẻ hai mươi tuổi quyết định tình nguyện gia nhập lực lượng Công an nhân dân vào năm 1960. Đó không phải là quyết định của sự bồng bột, mà là lựa chọn của một người hiểu rằng muốn bảo vệ quê hương thì phải dám bước ra khỏi sự bình yên của riêng mình.

Tôi đặc biệt xúc động trước lời căn dặn của người mẹ dành cho con trai trong ngày chia tay: "Con đi cố gắng làm sao giữ gìn sức khỏe, hoàn thành nhiệm vụ. Mạ sẽ chờ con về. Con cố gắng để xứng đáng với cha con." Đó không phải là những lời lẽ hào hùng, mà là tình yêu thương của một người mẹ từng mất chồng vì chiến tranh. Bà không khuyên con lùi bước, cũng không giữ con ở lại bên mình. Điều bà mong mỏi nhất chỉ là con trai sống xứng đáng với truyền thống gia đình và trở về bình an. Chính sự giản dị ấy lại khiến những lời dặn dò mang sức nặng của cả một thời đại.

Từ một chàng trai nông dân, anh hùng Nguyễn Xuân Giang từng bước trưởng thành trong khói lửa chiến tranh. Những nhiệm vụ ngày càng khó khăn cũng là lúc bản lĩnh của ông được tôi luyện. Điều đáng quý là trong mọi câu chuyện được kể lại, chúng ta không nhìn thấy hình ảnh một con người hiếu thắng hay say mê chiến công, mà thấy một người lính luôn đặt nhiệm vụ lên trên bản thân. Ông chấp nhận đổi tên để thuận lợi cho hoạt động cách mạng, chấp nhận hóa thân vào những vai diễn nguy hiểm, chấp nhận đối diện với cái chết bất cứ lúc nào. Đằng sau mỗi quyết định ấy là lòng tin tuyệt đối vào nhiệm vụ mà mình đang gánh vác.

Một trong những dấu ấn nổi bật nhất trong cuộc đời hoạt động của anh hùng Nguyễn Xuân Giang là nhiệm vụ thâm nhập và tiêu diệt Nguyễn Thanh Tụng, một nhân vật được mô tả trong nhiều tư liệu là có vai trò quan trọng trong bộ máy chính quyền Việt Nam Cộng hòa tại địa phương. Điều đáng chú ý không chỉ là kết quả của nhiệm vụ, mà còn là bản lĩnh của người thực hiện. Trong vai một thiếu úy bảo an, ông phải sống giữa vòng vây của sự nghi ngờ, đối diện với nguy cơ bị phát hiện từng giờ từng phút. Chỉ cần một sơ suất nhỏ, cái giá phải trả có thể là tính mạng. Chính sự bình tĩnh, mưu trí và khả năng ứng biến đã giúp ông hoàn thành nhiệm vụ được giao và thu thập những tài liệu quan trọng phục vụ công tác của lực lượng cách mạng. Tôi hiểu rằng lòng dũng cảm không chỉ thể hiện khi xông pha giữa tiếng súng, mà còn nằm ở khả năng giữ vững ý chí trong những hoàn cảnh cô độc và hiểm nguy nhất.

Điều khiến tôi ấn tượng hơn cả lại không nằm ở chiến công ấy, mà là thái độ của ông khi nhắc về quá khứ. Theo lời kể trong tư liệu phỏng vấn tôi đọc được, mỗi lần nói về những năm tháng chiến đấu, ông luôn dành sự kính trọng cho người chỉ huy Nguyễn Đình Bảy và những đồng đội đã ngã xuống. Ông không kể về mình bằng giọng điệu của người chiến thắng, mà bằng sự khiêm nhường của một người hiểu rằng mọi thành quả đều được đánh đổi bằng mồ hôi, nước mắt và cả sự hy sinh của rất nhiều con người khác. Có lẽ chính sự khiêm tốn ấy mới là phẩm chất làm nên tầm vóc của một người anh hùng.

Dù chiến tranh đã lùi xa, những thử thách mà anh hùng Nguyễn Xuân Giang đối diện vẫn chưa dừng lại. Đất nước bước vào thời kỳ hòa bình với muôn vàn khó khăn, trật tự xã hội cần được giữ vững để người dân yên tâm lao động, xây dựng cuộc sống mới. Chính trong giai đoạn ấy, người chiến sĩ năm xưa tiếp tục khoác trên vai một trọng trách khác. Ông không còn chiến đấu nơi chiến trường, nhưng mỗi chuyên án, mỗi nhiệm vụ bảo vệ cuộc sống bình yên của nhân dân đều là một mặt trận không kém phần cam go. Những câu chuyện về quá trình công tác của ông tại Công an Bình Trị Thiên cho thấy một người chỉ huy luôn đặt sự an toàn của nhân dân lên hàng đầu. Khi tình hình an ninh, trật tự diễn biến phức tạp, điều đầu tiên ông nghĩ đến không phải là thành tích hay danh tiếng, mà là làm sao để hạn chế thấp nhất những thiệt hại có thể xảy ra. Trong bất kỳ hoàn cảnh nào, sự quyết đoán của người chỉ huy đều phải đi cùng với khả năng đánh giá tình hình một cách tỉnh táo. Chính điều đó giúp ông nhận được sự tin tưởng của cấp trên và sự đồng lòng của cán bộ, chiến sĩ dưới quyền.

Điều đáng quý ở anh hùng Nguyễn Xuân Giang là khả năng truyền tinh thần cho đồng đội. Một người chỉ huy giỏi không chỉ biết ra mệnh lệnh, mà còn biết khơi dậy niềm tin để hàng trăm con người cùng hướng về một mục tiêu chung. Trong những thời điểm căng thẳng, sự bình tĩnh của người đứng đầu chính là điểm tựa cho tập thể. Có lẽ vì vậy mà những người từng công tác với ông luôn nhắc đến ông bằng sự trân trọng nhiều hơn là bằng những mỹ từ hoa mỹ. Đó là sự kính trọng dành cho một con người sống có trách nhiệm, dám chịu trách nhiệm và luôn đi đầu trong những nhiệm vụ khó khăn nhất.

Đọc những dòng tư liệu tôi tham khảo qua, tôi đặc biệt chú ý đến nhận xét của Thiếu tướng Nguyễn Đình Bảy: "Không ai sinh ra đã là anh hùng." Chỉ một câu nói ngắn gọn nhưng hàm chứa cả một triết lý về con người. Nếu chỉ nhìn vào danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, người ta rất dễ nghĩ rằng đó là kết quả của một vài chiến công nổi bật. Nhưng khi nhìn lại cả cuộc đời anh hùng Nguyễn Xuân Giang, mới thấy danh hiệu ấy được tạo nên từ vô vàn lựa chọn nhỏ bé nhưng đầy dũng cảm: lựa chọn rời quê hương khi tuổi đời còn rất trẻ, lựa chọn dấn thân vào những nhiệm vụ nguy hiểm, lựa chọn đặt lợi ích của đất nước lên trên cuộc sống riêng và lựa chọn sống giản dị sau khi đã có đủ mọi vinh quang.

Có một chi tiết khiến tôi suy nghĩ rất nhiều, đó là việc ông phải đổi tên theo yêu cầu của tổ chức để thuận lợi cho hoạt động. Từ Nguyễn Xuân Giang, ông mang thêm cái tên Việt Hà, cái tên gắn bó với ông suốt nhiều năm sau đó. Một cái tên tưởng như chỉ là hình thức, nhưng phía sau lại là sự chấp nhận gác lại một phần đời riêng vì nhiệm vụ chung. Trong chiến tranh, đôi khi con người không chỉ hy sinh máu xương mà còn phải hy sinh cả danh tính, tuổi trẻ, hạnh phúc cá nhân để hoàn thành sứ mệnh mà mình tin tưởng. Chính những điều tưởng như lặng lẽ ấy lại làm nên chiều sâu của một con người.

Càng nghĩ, tôi càng liên tưởng đến câu nói nổi tiếng của Đại tướng Võ Nguyên Giáp: "Nếu không có chiến tranh, tôi mãi là một thầy giáo." Câu nói ấy không chỉ đúng với Đại tướng mà dường như cũng phản chiếu phần nào cuộc đời anh hùng Nguyễn Xuân Giang. Nếu đất nước không trải qua những năm tháng khốc liệt, có lẽ ông sẽ chỉ là một người nông dân gắn bó với nương khoai, rẫy sắn, sống cuộc đời bình dị bên mẹ già và quê hương. Nhưng lịch sử luôn đặt con người vào những hoàn cảnh đặc biệt, và chính cách họ lựa chọn đối diện với hoàn cảnh ấy đã tạo nên giá trị của cuộc đời.

Từ hình tượng Nguyễn Xuân Giang, tôi nhận ra rằng lòng dũng cảm không phải là không biết sợ. Dũng cảm là vẫn bước tiếp dù hiểu rõ hiểm nguy đang ở phía trước. Trách nhiệm không phải là lời hứa được nói ra trong những thời khắc trang trọng, mà là sự kiên trì hoàn thành công việc mỗi ngày, kể cả khi không ai nhìn thấy. Khiêm tốn không phải là phủ nhận những gì mình đã làm, mà là luôn ghi nhớ rằng mọi thành quả đều có công sức của biết bao người khác.

Đối với thế hệ trẻ hôm nay, phần lớn chúng ta không còn phải đối mặt với chiến tranh hay những thử thách sinh tử như lớp người đi trước. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là tinh thần cống hiến đã trở nên lỗi thời. Mỗi thời đại đều có những "mặt trận" riêng của mình: học tập, nghiên cứu khoa học, lao động sáng tạo, bảo vệ pháp luật, gìn giữ bản sắc văn hóa hay đóng góp cho cộng đồng. Không phải ai cũng trở thành anh hùng theo nghĩa được lịch sử ghi danh, nhưng ai cũng có thể sống một cuộc đời đáng quý nếu biết làm tốt công việc của mình bằng tất cả trách nhiệm và lương tâm.

Có lẽ vì vậy mà câu chuyện về Nguyễn Xuân Giang không chỉ là câu chuyện của một cá nhân, mà còn là câu chuyện về sức mạnh của lý tưởng sống. Ông đã chứng minh rằng một con người bình thường vẫn có thể tạo nên những điều phi thường nếu biết đặt lợi ích chung lên trên lợi ích riêng. Những năm tháng tuổi trẻ của ông đã đi qua trong gian khó, nhưng cũng chính những năm tháng ấy đã hun đúc nên bản lĩnh, nghị lực và phẩm chất mà thời gian không thể làm phai nhạt.

Khép lại những trang tư liệu về cuộc đời Nguyễn Xuân Giang, điều còn đọng lại trong tôi không phải là âm thanh của những cuộc truy bắt hay những chiến công được ghi nhận, mà là hình ảnh một con người sống trọn vẹn với niềm tin của mình. Từ cậu bé lớn lên trên miền quê nghèo, từ chàng thanh niên tình nguyện rời mái nhà để theo tiếng gọi của Tổ quốc, đến người cán bộ tận tụy với công việc và cuối cùng là một nhân chứng lịch sử khi tuổi đã xế chiều, hành trình ấy đã minh chứng cho một chân lý giản dị: không có vinh quang nào đến từ sự ngẫu nhiên hời hợt.

Nhà văn Nikolai Ostrovsky từng viết trong “Thép đã tôi thế đấy”: "Đời người chỉ sống có một lần. Phải sống sao cho khỏi xót xa ân hận vì những năm tháng đã sống hoài sống phí." Có lẽ, câu nói ấy cũng là lời tổng kết đẹp nhất cho cuộc đời Nguyễn Xuân Giang. Dù mỗi người có góc nhìn khác nhau về lịch sử, hành trình của ông vẫn gợi nhắc rằng một cuộc đời sẽ trở nên có ý nghĩa khi con người biết sống có trách nhiệm, có lý tưởng và biết cống hiến cho điều mình tin là đúng. Đó cũng là bài học lớn nhất mà tôi rút ra sau khi đọc câu chuyện về người Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Xuân Giang - một con người đã đi qua những biến động của lịch sử bằng ý chí, lòng tận tụy và một trái tim luôn hướng về nhân dân.

NHỮNG ÁNH THƠ DÀNH TẶNG CHO NGƯỜI ANH HÙNG THỜI HOA LỬA

Có người hỏi anh hùng là gì nhỉ,

Là vầng dương rực rỡ giữa trời cao?

Hay tượng đá khắc tên trong sử sách,

Để muôn đời người ngước mặt tự hào?

Không... anh hùng chẳng sinh từ huyền thoại,

Chẳng lớn lên giữa tiếng nhạc khải hoàn.

Họ bắt đầu bằng bàn tay lấm đất,

Bởi cuộc đời, bởi gió cát miền Trung.

Tuổi thơ ấy có gì đâu khác lạ,

Ngoài khoai sắn với triền núi cằn khô.

Có tiếng mẹ gọi chiều bên bếp lửa,

Có giấc mơ xanh giữa những cánh đồng.

Rồi chiến tranh đổ tràn như bão tố,

Nát quê hương, nát cả tuổi thơ người.

Đứa trẻ ấy cúi nhặt từng mảnh xương trắng,

Lặng nhìn trời... chẳng nói nổi một lời.

Bom xé núi, khói che mờ xóm nhỏ,

Máu nhuộm chiều đỏ quạch những hàng cây.

Tiếng mẹ khóc chìm trong cơn gió Lào,

Như vết cắt không bao giờ liền lại.

Cha ngã xuống cho đất này độc lập,

Mẹ âm thầm gói nước mắt vào tim.

Con trai lớn khoác ba lô lên đường,

Mang theo lời dặn giản đơn mà thiêng:

"Đi nghe con... giữ gìn cho mạnh khỏe,

Làm tròn điều Đảng, nhân dân gửi trao.

Mạ ở lại đợi con về trước ngõ,

Đừng phụ lòng cha đã ngã năm nào..."

Lời mẹ nhẹ... mà nặng bằng non nước,

Theo bước chân người lính suốt đời đi.

Đâu chỉ súng mới làm nên chiến sĩ,

Chính tình thương mới ý chí ngút ngàn.

Người thanh niên mang tên Nguyễn Xuân Giang,

Đã chọn bước vào những miền hiểm nguy.

Không phải để tìm vinh quang rực rỡ,

Mà để quê hương được ngủ yên bình.

Có những đêm đổi tên mình thành kẻ khác,

Giữa lòng thù vẫn giữ trọn niềm tin.

Một ánh mắt cũng có thể là sinh tử,

Một bước sai... đổi lấy cả đời mình.

Có những trận không vang âm súng nổ,

Chỉ im lìm như chiếc lá rơi đêm.

Nhưng sau phút tưởng chừng vô cùng lặng,

Là biết bao số phận được bình yên.

Có những lần chỉ huy nơi tuyến đầu,

Giữa hỗn loạn vẫn bình tâm đứng vững.

Người chỉ huy đi trước hàng chiến sĩ,

Để phía sau đồng đội thêm niềm tin.

Anh hùng đâu chỉ ở giờ chiến thắng,

Mà ở lòng khi đối diện gian nan.

Là dám nhận phần hiểm nguy về phía mình,

Để người khác được trở về nguyên vẹn.

Rồi năm tháng phủ màu lên mái tóc,

Huân chương nằm lặng lẽ ngổn ngang

Ông chỉ nhắc về đồng đội đã khuất,

Ít nói mình... nhiều kể chuyện người xưa.

Có lẽ đó mới là điều cao quý,

Sau mọi vinh quang vẫn giữ tấm lòng hiền.

Như cây đại thụ càng nhiều giông bão,

Càng âm thầm che mát những bình yên.

Không ai sinh ra đã là anh hùng,

Cũng chẳng ai lớn lên không thử thách.

Chỉ có những trái tim không chịu khuất,

Mới hóa thành bất tử với thời gian.

Hôm nay đất nước không còn khói lửa,

Không còn đoàn quân vượt núi băng rừng.

Nhưng Tổ quốc vẫn cần bao người trẻ,

Sống ngay thẳng và giữ trọn lương tâm.

Nếu cầm bút, xin viết bằng sự thật.

Nếu cầm nghề, xin tận tụy với nghề.

Nếu yêu nước, xin bắt đầu từ việc nhỏ,

Cho quê hương xanh mãi những mùa quê.

Tên của ông rồi sẽ thành ký ức,

Nhưng phẩm chất còn sáng mãi trong đời.

Như ngọn lửa truyền từ bao thế hệ,

Sưởi trái tim người Việt giữa muôn nơi.

Để mỗi lần đọc lại trang lịch sử,

Ta hiểu rằng điều lớn nhất không phải chiến công.

Mà là một con người dám hiến trọn tuổi xuân,

Cho nhân dân, cho đất nước, cho non sông.

Và tôi tin...

Mai này dẫu thời gian đi rất vội,

Những tượng đài rồi cũng phủ màu rêu.

Nhưng lòng dũng cảm, đức khiêm nhường, trách nhiệm

Sẽ còn ngân như tiếng suối giữa sơn khê.

Bởi...

Có những người sống trăm năm rồi hóa cát.

Có những người một đời hóa núi sông.

Nguyễn Xuân Giang - một cái tên bình dị,

Đã viết đời mình bằng hai chữ “non sông”.