Người đại đội trưởng đặc công trên chiến trường Bình Thuận
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Hội (1931–1974), quê xã Hàm Liêm, huyện Hàm Thuận, tỉnh Bình Thuận (nay thuộc tỉnh Lâm Đồng), là một cán bộ đặc công trưởng thành từ chiến trường Nam Trung Bộ. Ông nhập ngũ năm 1948, từ một chiến sĩ lần lượt trở thành cán bộ tiểu đội, trung đội rồi Đại đội trưởng Đại đội Đặc công tỉnh Bình Thuận. Theo hồ sơ được UBND tỉnh Bình Thuận công bố, trong quá trình chiến đấu, ông đã tham gia 32 trận, trực tiếp tiêu diệt và bắt sống hơn 100 quân đối phương, thu 41 súng các loại. Ngày 5-5-1965, ông được Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam và Chính phủ Cách mạng lâm thời trao Huân chương Quân công Giải phóng hạng Ba, đồng thời tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Giải phóng.
Từ người lính địa phương đến cán bộ đặc công
Những năm đầu cuộc kháng chiến chống Pháp, Nguyễn Hội tham gia lực lượng vũ trang địa phương. Sau Hiệp định Genève, ông tiếp tục hoạt động trên chiến trường Bình Thuận. Đây là địa bàn có vị trí quan trọng ở cực Nam Trung Bộ, với địa hình vừa có đồng bằng ven biển, vừa có rừng núi và những căn cứ cách mạng. Hàm Liêm, quê hương của Nguyễn Hội, về sau trở thành một trong những địa bàn chiến đấu nổi tiếng của Bình Thuận, được đánh giá là một vùng căn cứ quan trọng, cửa ngõ để lực lượng cách mạng tiến vào Phan Thiết.
Đặc điểm nổi bật trong cách đánh của Nguyễn Hội là mưu trí, táo bạo và đánh thọc sâu. Hồ sơ thành tích của ông ghi nhận: ở những trận chiến khó khăn, ác liệt nhất, ông thường trực tiếp có mặt ở hướng chủ yếu, cùng tổ xung kích tiến vào nơi đối phương phòng thủ mạnh, tìm cách chia cắt đội hình, làm rối loạn thế trận, tạo điều kiện để đơn vị nhanh chóng kết thúc trận đánh. Đây là phương thức tác chiến phù hợp với đặc điểm của lực lượng đặc công trong điều kiện lực lượng và hỏa lực còn hạn chế.
Những trận đánh làm nên tên tuổi
Trong quá trình chiến đấu trước khi được tuyên dương Anh hùng năm 1965, Nguyễn Hội đã tham gia 32 trận. Tuy nhiên, các nguồn báo chí chính thống hiện có trên mạng chưa cung cấp đầy đủ nhật ký từng trận gắn riêng với cá nhân ông. Vì vậy, khi tái hiện câu chuyện, cần tránh gán cho ông những chiến công cụ thể chưa được nguồn chính thống xác nhận.
Điều có thể khẳng định là Nguyễn Hội hoạt động trong lực lượng đặc công tỉnh Bình Thuận vào đúng giai đoạn chiến trường Nam Trung Bộ bước vào thời kỳ chiến đấu ngày càng quyết liệt. Các đơn vị vũ trang địa phương Bình Thuận lúc này vừa đánh các cứ điểm, đồn bốt, vừa phá thế kìm kẹp, mở rộng vùng căn cứ. Tư liệu của tỉnh cho biết Hàm Liêm là một địa bàn có phong trào “Nhân dân du kích” phát triển mạnh, nơi hệ thống hầm bí mật được nhân dân sử dụng để che giấu cán bộ, cất giữ vũ khí, ém quân và bảo đảm hoạt động của lực lượng cách mạng. Chính môi trường chiến tranh nhân dân ấy là cơ sở quan trọng để những cán bộ đặc công như Nguyễn Hội phát huy sở trường đánh nhỏ, đánh sâu và đánh bất ngờ.
Dấu ấn trong Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968
Một dấu mốc quan trọng khác trong cuộc đời hoạt động của Nguyễn Hội là Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968 tại Phan Thiết.
Theo Lịch sử lực lượng vũ trang thành phố Phan Thiết, ngày 30-1-1968, Nguyễn Hội, khi đang giữ cương vị Phó Ban Chính trị Tỉnh đội, trực tiếp đến căn cứ Bưng Cò Ke truyền đạt mệnh lệnh của Ban Chỉ huy Tỉnh đội về thực hiện chủ trương Tổng tiến công và nổi dậy trên toàn miền Nam. Mặt trận Phan Thiết được xác định là một hướng trọng điểm của Quân khu 6. Lực lượng tham gia gồm các đơn vị chủ lực, bộ đội địa phương, đặc công và biệt động.
Tại mặt trận Phan Thiết, Nguyễn Hội được giao làm Chỉ huy phó cánh quân 3, cùng các đơn vị C480, C481 và lực lượng phối thuộc tiến công vào thị xã. Từ một người trực tiếp chiến đấu trong những năm đầu chiến tranh, ông đã trưởng thành thành cán bộ chỉ huy, tham gia tổ chức một chiến dịch có quy mô lớn hơn, trong đó lực lượng cách mạng tìm cách đánh vào các cơ quan quân sự, hành chính và hệ thống phòng thủ của đối phương tại Phan Thiết.
Đây là điểm đáng chú ý trong hành trình của Nguyễn Hội: từ người chiến sĩ đặc công trực tiếp xung kích đến người cán bộ tham gia tổ chức, chỉ huy lực lượng trong một cuộc tiến công quy mô lớn. Sự trưởng thành đó phản ánh quá trình tích lũy kinh nghiệm qua hàng chục trận đánh trên chiến trường Bình Thuận.
Một đời chiến đấu và sự hy sinh
Nguyễn Hội tiếp tục hoạt động cách mạng sau năm 1965 và giữ nhiều nhiệm vụ trong lực lượng vũ trang. Tư liệu lịch sử của Bình Thuận ghi nhận ông là một trong những cán bộ, chiến sĩ tiêu biểu của quê hương Hàm Liêm; địa phương này có 5 cá nhân được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, trong đó có Nguyễn Hội.
Ông hy sinh ngày 9-9-1974, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước còn chưa kết thúc.
Câu chuyện thời hoa lửa của Anh hùng Nguyễn Hội là câu chuyện về sự trưởng thành của một người lính qua chiến đấu. Từ năm 1948, ông bước vào con đường quân ngũ và lần lượt trưởng thành qua các cấp chỉ huy. Ba mươi hai trận đánh, hơn 100 quân đối phương bị tiêu diệt hoặc bắt giữ và 41 khẩu súng thu được là những con số phản ánh một phần thành tích chiến đấu của ông. Quan trọng hơn, hình ảnh Nguyễn Hội cho thấy vai trò của những cán bộ đặc công trong việc đánh sâu, đánh bất ngờ, chia cắt đội hình đối phương và tạo điều kiện cho lực lượng cách mạng giành thế chủ động.
Tên tuổi Nguyễn Hội vì thế gắn với lịch sử đấu tranh của Hàm Liêm và chiến trường Bình Thuận, nơi nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ và nhân dân đã chịu đựng những năm tháng chiến tranh khốc liệt để giữ vững cơ sở cách mạng. Sự hy sinh của ông là một phần trong câu chuyện lớn về “thời hoa lửa” của thế hệ đã dành tuổi trẻ cho độc lập, thống nhất đất nước.
